Hizkuntza-politiken urtekaria 2010

of 363/363
2010 urtekaria hizkuntza-politiken Euskararen Gizarte Erakundeen Kontseilua Elebitasuna eta herritarren hizkuntza eskubideen egoera NAFARROAKO ARARTEKOAREN TXOSTEN BEREZIA
  • date post

    08-Mar-2016
  • Category

    Documents

  • view

    268
  • download

    5

Embed Size (px)

description

Urtean zehar hizkuntza-politika ezberdinekin zerikusia duten berri, artikulu eta azterlan garrantzitsuenen bilduma

Transcript of Hizkuntza-politiken urtekaria 2010

  • 2010 urtekaria

    hizkuntza-politiken

    EuskararenGizarte

    ErakundeenKontseilua

    Elebitasuna eta herri

    tarren

    hizkuntza eskubideen

    egoera

    NAFARROAKO ARART

    EKOAREN TXOSTEN B

    EREZIA

  • HitzaurreaHizkuntza baten bizitzan urte bat ez da ezer, are gutxiago milaka urtetan bizirik iraun duen gurea bezalako hizkuntza batean. Hala ere, urte batek eragin handia izan dezake hizkuntza baten berreskurapen-prozesuan. Urte horretan garatzen den corpus juridikoa, hizkuntzaren normalizazioari begira abian jartzen diren plangintzak, urte horretako aurrekontuetan euskarari esleitzen zaion diru-partida, herritarrek hizkuntza horretan bizitzeko erakusten duten gogoa edota determinazioa horiek guztiek eragin handia dute hizkuntza horren normalizazioan. Finean, gure hizkuntzaren etorkizun osoa ez dugu urte batean jokatuko, baina urte bakoitzean hartzen diren erabaki edota portaera egokiek normalizazioa bizkortu egingo dute.

    Arrazoi horiengatik, hain zuzen ere, erabaki du Kontseiluak urtekaria argitaratzea. Gure hizkuntzaren berreskurapen-prozesua ardazten duten zutabeekin lotutako gertaerak bildu nahi izan ditugu, horrela, egoeraren diagnostikoa izateaz gain, hurrengo urtean jarduteko eremuak zehazteko balio izango du lan honek.

    Azterketa, berriak eta iritziak, denetarik biltzen du urtekariak, horietako batzuk Kontseiluak berak egindakoak, baina bai eta besteek esandakoak ere. Hedabideak, helduen euskalduntze-alfabetatzea, kulturgintza, lan-mundua, herritarren aktibazioa, hizkuntza-eskubideak horiek guztiak ditu hizpide urtekariak, 2010ean horiek guztiak izan baitira hizpide.

    Horrela, urtekariak hizkuntza-politikaren inguruko berriak perspektibaz, ikuspegi orokorrarekin aztertzeko aukera eskaintzen du, azken finean hori da edozein urtekariren helburu nagusietako bat, iragandako urtearen uzta biltzea.

    Ohikoak dira urtekariak gure gizartean, ekonomiari buruzkoak, estatistikari buruzkoak, musika, astronomia eta ohikotasun edo normaltasun horretan hizkuntza ere kokatzeko garaia dela iruditzen zaigu. Hala ere, kontuan hartuta gure hizkuntzak bizi duen egoera gutxiagotua, hizkuntzaren gai orokorra mugatu eta hizkuntza-politikan oinarritzen da Kontseiluak aurkeztu nahi dizuen bilduma.

    2010ean euskaraz bizitzeko hautua egin dutenek izandako oztopoak agertzen ditu urtekariak, baina, aldi berean, euskaraz bizitzeko hautua egin dutenak gero eta gehiago direla erakusten du, halaxe erakutsi baitu 2010 urteak.

    Hala ere, euskaraz bizitzeko nahiari determinazioz eutsiko badiogu, urtekariak pauso bat harago egiteko garaia dela erakutsiko digu. Hizkuntza-eskubideak bermatuko dituzten politikak abian jartzeko eragin behar dugu, euskaraz bizitzeko nahia errealitate bihurtzeko eragin behar dugu gure eguneroko bizitzan eta bestelako eragile guztiekin. Oxala bide hori jorratu, eta 2011ko urtekarian euskaraz bizitzeko determinazioa hartu duten herritarrak milaka direla jasotzeko aukera dugun. Ziur baietz!!!

    Paul Bilbao SarriaKontseiluko Idazkari Nagusia

  • Urtarrila

  • urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila

    Euskarak babes juridikoa behar du

    2007ko lehendakaritzarako hauteskundeen karietara, S a r k o z y h a u t a g a i a k , e s k u a l d e k o h i z k u n t ze n zabalpena bermatzeko lege baten osaera hitz eman zuen. Lege horrek Eurokartaren b e r r e s t e a e z z u e l a ba imenduko ga ineratu , frantsesaren nagusitasuna kolokan ezarri gabe egingo omen zen.

    2008ko uztailean iritsi zen egun historikoa, Konstituzio a l d a k e t a . S a r k o z y k

    hitzemandakoa betetzearren eta, Europatik heldu presioen eraginez, Konstituzioaren aldaketa bultzatu zen. Izan e r e , N B E k o E s k u b i d e Ekonomiko, Soz ia l e ta Kulturalen Batzordearen g o m e n d i o b e r r i e k , berdinasunaren printzipioa auzitan eman zuten. Hartara, gomendioa eg in z io ten Frantziari Konstituzioak gutxiengoen inguruan duen j a r r e r a b e r r i k u s t e k o . Konstituzioan gutxiengoen edo eskualdeko hizkuntzen

    Frantziako Gobernuak emandako hitza jan, eta ez du hizkuntza gutxituei buruzko lege proiekturik aurkeztuko.

    aitortza formala bideratu dezan gomendatu zuten, berdintasunaren izenean diskriminazio gehiago ez dezan eragin.

    K o n s t i t u z i o a r e n 7 5 - 1 . a r t i k u l u a k , e s k u a l d e k o hizkuntzak Frantziaren ondare izendatzen ditu. Aipuaren lekuak eztabaida ugari piztu zuen. Izan ere, 1. artikuluan eransteko saiakera egin zen, baina Frantses Akademiako ordezkariak asaldatu ziren eta frantsesa Errepubl ikaren hizkuntza izendatzen duen artikuluaren aurretik joatea ez z u t en o n ar tu . B i g a r ren artikuluaren ostean jarri izanak hizkuntzen artean nolabaiteko hierarkia sortzen duela ikusi da.

    Testuinguru honetan, 75-1 artikuluari ez zaio eragin handirik ikusten, ondare hitzak, hizkuntzaren babesa

    Kontseilua

  • urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila

    eta transmisioa ekarri behar luke, baina hutsuneak uzten ditu, euskarari ez baitzaio behar bezalako estatusa eskaintzen. Ofizialtasunaren aitortzarik gabe, hizkuntza-politika eragingarria ahalbidetzeko babesik ez dago, ez eta hizkuntza hauen hiztunen hizkuntza-eskubideak bermatzeko ere. Konstituzioko 2. artikulua indarrean den neurrian, frantsesa da Frantziako hizkuntza ofizial bakarra. Artikulu berriak, beraz, ez du eskubide berririk ekarriko eta hizkuntza erabiltzerakoan oztopo berberak jasaten segituko dugu.

    Gure hizkuntzak Frantziako ondare bezala ikusten dira, edozein museotan atzeman

    daitekeen altxor baten moduan, alegia. 75-1. artikuluaren ondorio juridikoak ikusteko

    d a u d e n e z i n t a s u n a k , a r t i k u l u a r e n ahultasunaren isla da. Ondare izendatu izanak eskubideen ber mea urteetan

    atzeratzea ekar dezakeela ere aurreikusi daiteke.

    Horrez gain, Finantza ministerioak 75.1. artikuluak ez diela hizkuntza-eskubideei aterik irekitzen eta Konstituzio aldaketak ez zuela Frantsesaren lehentasunezko estatusa zalantzan ezartzen erantzun zion Hizkuntza eskubideen Behatokiari. Erantzun ezin argiagoa. Euskalgintzaren aburuz, lege batek, ordea, hutsune horiek gaindi ditzake, hau da, hizkuntza-politika egokia eta eraginkorra ahalbidetu eta hizkuntza hauen hiztunen hizkuntza-eskubideak bermatu ditzake.

    75-1 artikuluak ez du eragin handirik, euskarari ez zaio

    behar bezalako estatusa eskaintzen eta ondorioz ez du

    hizkuntza-politika eragingarria ahalbidetzeko aukerarik

    eskaintzen, ez eta hiztunen hizkuntza-eskubideak

    bermatzeko biderik ere.

    E r i c B e s s o n , i m i g r a z i o ministroak, abenduaren 8ko legebiltzarreko batzarrean X. galderari erantzun behar izan zion, Mitterrand jaunaren izenean.

    Besson jaunak, eta ondoko b a t z a r e d o a d i e r a z p e n publikoetan Ramayadeandereak edota North jaunak, Deiadar manifestazioaren bezperan, euskalgintzari jakinarazitakoa berretsi egin zuten, hau da, bate t ik gaur egungo lege koadroaren baitan neurriak har daitezkeela eta, bestetik, legea iragarri zenean Konstituzioan ez zitzaiela hizkuntzei ezagupenik eskaintzen baina tarte honetan egoera aldatu denez, konstituzio aldaketa nahikoa ez ote den gogoetatzen ari direla.

    Estatutak eskualdeko hizkuntzen alde asko egin du jadanik irakaskuntzan, hedabideetan, eta kultura sailean, toponimian- eta gaur egun Frantziak duen lege koadroaren baitan asko egin daiteke oraindik, adibidez, bide seinale elebidunak eta tokiko kolektibitateek akta ofizialak frantsesaren ondoan erabili daitezke.

    Eric Besson

  • urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila

    Zertan da, beraz, lege proiektua?

    2008ko maiatzean Frantses Legebiltzarrean, Christine Albanel Kultura eta Komunikazio ministroak, Frantziako Gobernuak 2009an hizkuntza lege bat aurkezteko nahia jakinarazi zuen. Hortik gutxira, frantses Konstituzioan eskualde hizkuntzak ondaretzat onartu ziren eta Albanel andereak E u s k a l Konfederazioari legea 2009rako aurreikusia zela e t a t o k i k o e r a g i l e e k i n gogoeta irekia bideratzeko asmoa bazuela baieztatu z i o n . A l b a n e l andereak,.

    Garai hartan legea e g i n g o z e n i k zalantzazkoa ez zen oraindik, izan ere, ez daiteke ulertu Konstituzioan aipua eranstea ondotik ez bada mekanismo juridikoetan deklinatzen. Artikuluaren irakurketa epaile baten esku utzi zuten .

    Frantses Estatuaren partetik, ordea, isiltasuna nagusitu da. Hizkuntzen kezka zuten diputatuei erantzunik ez. Kultura ministroa aldatu eta hizkuntzen gaia eskenatokitik desager tu da her r i mugimenduaren mesfidantza piztuz. Protagonista berriak taularatu dira: Frdric Mitterrand Kultur ministro berria, Xavier North, Frantsesaren eta Frantziar hizkuntzen ordezkari orokorra, Guillaumme Metayer Mitterrand-en kabinete ordezkaria, Luc Chtel gobernuaren bozeramailea, Eric Besson, Imigrazio ministroa, Ramayade, Kirol ministroaIzan ere, guziek dira xake joko honen parte hartzaile. Parean, kolore guzietako hautetsien galderak, zeharkakoak, zuzenak, eta herri mugimenduaren haserrea. Gobernuaren

    diskurtsoa eraikitzen joan da, erantzun argiak saihestetik, jarrera irmoa finkatzeraino.

    Lehenik eta behin, Xavier North, lege proiektuaren arduradunaren isiltasuna, ondotik, Guillaumme Metayer, Kultura ministroaren ordezkariak gobernuak legearen beharra zalantzan ezartzen zuela jakin arazi

    zien Euskalgintzako o r d e z k a r i e i , L u c Chtel, gobernuaren bozeramaileak, lege proiekturik ez zela izango adierazi zuen, l e g e p ro p o s a m e n a b a i z i k . a b a rd u r a txikia badirudi ere, orientabide aldaketa horrek pisu asko du. Izan ere, lege proiektua gober nuak l an tzen d u e n n e u r r i a n , bozkatzeko zailtasunik

    ez da sortzen. Haatik, gobernuak azkar ezeztatu zituen bere ministroaren adierazpenak, hanka sartzea izan zela argudiatuz.

    Hanka sartzetik, hanka sartzera. Hautetsien galdera batetik bestera. 5000 lagun bildu zituen Baionako Deiadar manifestaziotik, 25.000 lagun bildu zituen Carcassoneko manifestaziora. Kolore guzietako hautetsiek hartu dute parte Euskararen Erakunde Publikoaren buru den Brisson haiekin batera.

    Estatuaren diskurtsoa eraikitzen joan da. Besson jaunaren hitzek, eta ondoko a d i e r a z p e n p u b l i k o e t a n R a m aya d e anderearenek edota North jaunarenek, Euskalgintzari jakinarazitakoa berretsi egin zuten. Hau da, batetik, gaur egungo lege koadroaren baitan neurriak har daitezkeela, bestet ik, Konsti tuzioa aldatu denez, konstituzio aldaketa nahikoa ez ote den gogoetatzen ari direla. Estatuak eskualdeko hizkuntzen alde asko egin du jadanik ira-

  • urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila

    kaskuntzan, hedabideetan, e t a k u l t u r a s a i l e a n , toponimian eta gaur egun F r a n t z i a k d u e n l e g e koadroaren baitan asko egin daiteke oraindik, adibidez, bide seinale elebidunak eta tokiko kolektibitateek akta o fi z i a l a k f r a n t s e s a re n ondoan erabili daitezke Gobernuko bozemaleen aburuz.

    Gaur egun, gure herrian euskaraz bizitzeko milaka o z t o p o d i t u g u e g u n e r o k o t a s u n e a n : Hir iburuko Ametzondo auzoan, obrak direla eta bide seinaleak kendu eta ordeztu dira, elebidunak ziren, baina, oraingoan frantses hutsean dira. EEP-k berak, lege ezak sortu trabak agerian utzi ditu, gaur e g u n g o l e g e koadroaren baitan lan egin behar duelako, eta honek, aukera mugatuak eskaintzen d i t u e l a k o . Gobernuaren hitzetan, lege berri baten sorrerak g o b e r n u a r e n l a n a k trabatuko lituzke eta ez luke sakoneko aldaketarik ekarriko, sinbolikoa baino ez litzatekeela eransten du.

    A z k e n i k , e t e n g a b e argudiatzen dute eskualdeko hizkuntzen legeak hizkuntza horien hiztunei eskubide bereziak ekarriko lizkiekeela, galit printzipioarekin eta Errepublikaren batasun

    printzipioarekin bat ez datozenak.

    Oro har, lege batek ez lukeela ezertarako balioko

    entzun behar izan dute herri mugimenduko eragileek. Eta e g a l i t p r i n t z i p i o a re n irakurketa faltsuak eraginda, euskaldunok berdintasun eza pairatzen segituko dute. Euska lg in tzaren

    aburuz, adostasun puntu bat

    agertu da: Euskarak lege sinboliko eta huts baten beharrik ez du, euskarak behar duena hizkuntzaren n o r m a l i z a z i o a d a , h i z k u n t z a - p o l i t i k a

    eragingarria eta hizkuntza e r a b i l t z e k o e s k u b i d e a bermatuko duen tresna j u r i d i k o a . E z t a b a i d a honetan, Kultura ministroa den Mitterandek parte ez hartzea gai honekin duen z a i l t a s u n a r e n e t a ezjakintasunaren isla da. G o b e r nu a k b e t i d a n i k e r a k u t s i d u e n borondatearen isla dudarik gabe.

    L i b e r t , g a l i t fraternit...

    Askatasunik ote dugu gure hizkuntza normaltasunez, administrazioaren aurrean, j u s t i z i a n , a l o r sozioekonomikoan ezin b a d u g u e r a b i l i ? Berdintasunik ba al da e s k u b i d e b e rd i n a k e z d i t u g u l a r i k e t a berdintasunaren aitzakiaz g u r e h i z k u n t z a diskriminatzen delarik? Eta elkarkidetza? Nola bultzatu elkarkidetza, h i z k u n t z a b a k a r r a delarik ofiziala eta b e s t e a m u s e o t a n biltzekoa? Elkarbizitza z a i l a d a i n o r menperaturik bizi d e n b i t a r t e a n .

    E u s k a r a b e r t a k o a d a , berezkoa , ez da bes te inongoa. Erabiltzen duen herritarra ere hemen bizi da eta hori ezin du inork aldatu, eskubidezkoa da.

    Libert, galit , fraternit...

    Askatasunik ba ote dugu gure hizkuntza normaltasunez ezin

    badugu erabili?

  • urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila

    E u s k a r a k E H U E u s k a l H e r r i k o Unibertsitatean duen tokia handitu egin da, bai irakaskuntzan, bai ikerketan, bai kudeaketan. 2007-12ko aldian aplikatu beharreko Euskararen Plan Gidar ia indarraldiaren erdira heldu dela eta, balantzea egin zuten 2009 bukaeran unibertsitate arduradunek. Planaren orain arteko emaitzen artean, batean kale, bestean bale: datorren ikasturtean indarrean jarriko diren gradu ikasketen d e r r i g o r r e z k o k r e d i t u e n % 9 0 euskaraz eskainiko dira; aldiz, EHUren 72 graduondoetako lau baino ez dira euskaraz izango.

    E t o r k i z u n e k o g r a d u k o t i t u l u a k euskaraz eskaintzea, baldin eta eskaera n a h i k o a b a d a , horixe du helburu planak. Gutxieneko eskaera hori beste hamabost ikasletan xedatu dute. Eusko Jaurlaritzak iaz onartutako dekretuaren arabera, berriz, euskarazko graduek beste hogei ikasle izan beharko dituzte gutxienez; hartara, gradu guztiek beteko lukete gutxieneko eskaeraren baldintza hori. Emandako datuen arabera, 2010-11ko ikasturtean, graduen derrigorrezko kredituen

    %90 eskainiko dira e u s k a r a z , e t a d e r r i g o r r e z k o kreditu guztietara zabaldu nahi dute hori 2 0 1 2 - 1 3 k o r a k o . Graduondoetan, ordea, ez dute euskara i n d a r t z e r i k l o r t u . E H U r e n 7 2 graduondoetatik lau baino ez dira euskaraz ematen, eta hamazazpitan eskaintzen dira

    irakasgaiak euskaraz; ingelesez, aldiz, bost g r a d u o n d o d i t u unibertsitateak.

    I a k i G o i r i z e l a i a errektoreak onartu du lan asko dagoela egiteko alor horretan, baina beste ikuspegi batetik jorratu behar dela: Nazioarteari b e g i r a d a g o e n unibertsitatea garen

    neurrian, euskarak, gaztelaniak eta ingelesak egon behar dute, egiazko parekidetasun printzipioan oinarrituta. Horrek esan nahi du graduondoak egongo direla euskaraz, gaztelaniaz eta ingelesez, baina baita euskaraz eta ingelesez, euskaraz eta gazteleraz, eta beste hainbat mintzairaz ere.

    Ikasmateriala euskalduntzeko ere ahalegin

    EHU: 72 graduondotik 4 besterik ez euskaraz 2010-2011 ikasturtean 72 graduondo eskaini ziren eta 4 besterik ez euskaraz, eta bost ingelesez

    Bizkaibus, Bizkaian zehar, Bizkaiaren aldeOrain, inoiz baino gehiago, Bizkaibus aurrera doa, gure lurraldeko bazter guztietan herri eta biztanleak batzen.

    Bizkaibus aurrera doa, eskaintzen duen zerbitzua hobetuz, ingurumena zainduz, pertsonei lagunduz, eta guztion

    bizitza apur bat erraztuz. Kohesioa eta iraunkortasuna sustatzen dituen garraio publiko baten alde gaudelako,

    Bizkaibus, Bizkaian zehar, Bizkaiaren alde.

    Maite Asensio Bilbo

    Euskarak EHU Euskal HerrikoUnibertsitatean duen tokia han-ditu egin da, bai irakaskuntzan,bai ikerketan, bai kudeaketan.2007-12ko aldian aplikatu beha-rreko Euskararen Plan Gidariaindarraldiaren erdira heldu delaeta, balantzea egin zuten atzo uni-bertsitate arduradunek. Plana-ren orain arteko emaitzen artean,batean kale, bestean bale: dato-rren ikasturtean indarrean jarri-ko diren gradu ikasketen derrigo-rrezko kredituen %90 euskarazeskainiko dira; aldiz, EHUren 72graduondoetako lau baino ez diraeuskaraz izango. Etorkizuneko graduko titu-luak euskaraz eskaintzea, baldineta eskaera nahikoa bada, hori-xe du helburu planak. Gutxiene-ko eskaera hori beste hamabostikasletan xedatu dute. EuskoJaurlaritzak iaz onartutako de-kretuaren arabera, berriz, euska-razko graduek beste hogei ikasleizan beharko dituzte gutxienez;hartara, gradu guztiek beteko lu-kete gutxieneko eskaeraren bal-dintza hori. Atzo emandako da-tuen arabera, 2010-11ko ikasturte-an, graduen derrigorrezkokredituen %90 eskainiko diraeuskaraz, eta derrigorrezko kre-ditu guztietara zabaldu nahi dutehori 2012-13korako.

    Graduondoetan, ordea, ez duteeuskara indartzerik lortu. EHU-ren 72 graduondoetatik lau bainoez dira euskaraz ematen, eta ha-mazazpitan eskaintzen dira ira-kasgaiak euskaraz; ingelesez, al-diz, bost graduondo ditu uniber-

    tsitateak. Iaki Goirizelaia errek-toreak onartu du lan asko dago-ela egiteko alor horretan, bainabeste ikuspegi batetik jorratu be-har dela: Nazioarteari begira da-goen unibertsitatea garen neu-rrian, euskarak, gaztelaniak etaingelesak egon behar dute, egiaz-ko parekidetasun printzipioan oi-narrituta. Horrek esan nahi dugraduondoak egongo direla eus-karaz, gaztelaniaz eta ingelesez,

    baina baita euskaraz eta ingele-sez, euskaraz eta gazteleraz, etabeste hainbat mintzairaz ere.Ikasmateriala euskalduntzekoere ahalegin handiak egin direlanabarmendu du Jon IrazustaEHUko Euskara eta Eleanizta-sun errektoreordeak. 2009an 41pieza jarri dira Interneten, eta ha-mar testuliburu eta bost bildumaeuskaratu. Horrekin batera, go-gorarazi du EHUk lau aldizkari

    argitaratzen dituela euskaraz,eta ZIO bilduma zientifikoak ha-mar ale kaleratu dituela.

    Langileen euskalduntzeaIrakasleen, ikertzaileen eta AZPAdministrazio eta ZerbitzuetakoPertsonalaren artean dauden ele-bidunen kopurua handitzea erebadu helburu Euskararen PlanGidariak. Hala, 2012an irakasleen%43 euskaldunak izateko xedea

    ia lortu du EHUk: hamar urtean,arduraldi osoko irakasle elebidu-nen kopurua %13tik %40ra igoda. AZPkoen artean ere derrigo-rrezko hizkuntza eskakizunak zi-tuzten lanpostuak %32tik %52raigo dira epe berean. Alde horreta-tik, etorkizunerako beste erronkabat aipatu du Goirizelaiak: Uni-bertsitate barneko gizartean eus-karaz bizi ahal izatea behin betikobermatzea.

    EHUren 72 graduondotik lau bakarrikdira euskaraz, eta bost ingelesez2012an, graduetakoderrigorrezko kredituguztiak euskaraz emannahi dira; %90 izangodira datorren ikasturtean

    Iaki Goirizelaia, EHUko errektorea; euskalduntze prozesuari buruz baikor agertu. MONIKA DEL VALLE / ARGAZKI PRESS

    %44,6pLehen matrikula euskaraz.Gero eta ikasle gehiagok eska-tzen dute euskarazko irakas-kuntza. 2000-01eko ikasturte-an EHUko ikasleen %30,5ekegin zuten lehen matrikula eus-karaz; 2009-10eko ikasturtean%44,6ra igo da kopuru hori.

    13pDoktore tesi euskaraz.2008-2009an 13 tesi aurkeztu zireneuskaraz, aurreko ikasturteanbaino sei gutxiago. Goirizelaiakazaldu du gaztelaniazko tesienkopurua mantentzen ari dela,eta europarrak (ingelesez, fran-tsesez edo alemanez) igo direlaazken urteetan.

    GDatuak

    Euskal Herria Harian

    2009ko abenduaren 30a, asteazkena berria 13

    Berria2010/01/02

  • urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila

    Bizkaiko 45 udalerrik haurrak D ereduan matrikulatzeko kanpainaGurasoek beren seme-alabak euskarazko D ereduan matrikulatzeko informazio kanpaina egin zuten Bizkaiko 45 udalerrik. D bitamina. Aberastu bere heziketa! leloarekin 7.600 liburuxka banatu zituzten urtarrilaren erdialdetik aurrera. Bi eta hiru urteko seme-alabak lehenbiziko aldiz matrikulatu behar zituzten gurasoei D ereduari buruzko informazioa helaraztea zen helburua. Bizkaiko udal eta mankomunitateetako euskara zerbitzuen bilgune Alkarbideren lankidetzaz egin zuten programa. Uribe Kostako, Txorierriko eta Enkarterrietako mankomunitateetako herriek hartuko zuten parte, baita beste 23 udalerrik ere, besteak beste, Arrigorriagak, Balmasedak, Berrizek, Bilbok, Erandiok, Leioak, Mungiak, Sestaok eta Zierbenak. Berria (2010/01/08)

    handiak egin direla nabarmendu du Jon Irazusta EHUko Euskara eta Eleaniztasun errektoreordeak. 2009an 41 pieza jarri dira Interneten, eta hamar testuliburu eta bost bilduma euskaratu. Horrekin batera, gogoraraz i du EHUk lau a ld i zkar i argitaratzen dituela euskaraz, eta ZIO bilduma zientifikoak hamar ale kaleratu dituela.

    Langileen euskalduntzea Irakasleen, ikertzaileen eta AZP Admi-nistrazio eta Zerbitzuetako Pertsonalaren

    artean dauden elebidunen kopurua handitzea ere badu helburu Euskararen Plan Gidariak. Hala, 2012an irakasleen %43 euskaldunak izateko xedea ia lortu du EHUk: hamar urtean, arduraldi osoko irakasle elebidunen kopurua %13tik %40ra igo da. AZPkoen ar tean ere der r igor rezko h izkuntza eskakizunak zituzten lanpostuak %32tik %52ra igo dira epe berean. Alde horretatik, etorkizunerako beste erronka bat aipatu du Goirizelaiak: Uniberts i tate barneko gizartean euskaraz bizi ahal izatea behin betiko bermatzea.

    Milaka lagun galegoaren aldeAlberto Nuez Feijoo (PP) Galiziako Xuntako presidentearen hizkuntz politikaren kontrako manifestazio jendetsua egin zuten urtarrila bukaeran Santiagon. Antolatzaileen arabera, 60.000 lagun bildu ziren eta beste udalerrietan ere egin zituzten protestak; Lugon, Verinen, Ribadavian, Vilalban eta Carballion.

    Hezkuntzan galegoaren erabilera murrizten duen dekretuaren kontrako greba ere egin zuten ikastetxeetan, eta irakasleen eta ikasleen %90ek egin zuten bat deialdiarekin. Galegoz ematen diren orduak gaztelaniaz eta ingelesez ematen direnekin parekatzeko asmoa du Xuntak. Irudian, manifestariak, Santiagoko Obradoiro plazan.

    Berria (2010/01/23)

  • urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila

    Koikili Lertxundi: ziurtagiriak gure enpresa proiektua indartzen duOrain dela bi urte eskuratu zuen ITZARRIk Bai Euskarari Ziurtagir ia. Enpresak sorreratik bertatik argi zuen euskara lehenetsiko zuela lan hizkuntza hautatzerako garaian. Zentzu horretan enpresaren flosofia bat zetorren Bai Euskarari Ziurtagiriaren flosofiarekin. Baina, Ziurtagiria eskuratzeko erabakia hartzerakoan beste arrazoi bat nagusitu zen: merkatua zabaltzeko garaian Ziurtagiriak enpresari ematen zion laguntza, hain zuzen ere.

    Ko i k i l i L e r t x u n d i , I T Z A R R I r e n koordinatzaile nagusia eta Athletic Club-eko jokalariaren esanetan, Ziurtagiriak enpresari a u k e r a e m a n d i o euskara lantzen duten e k i m e n e z b e r d i n e t a n l a g u n t z a i l e b e z a l a aurkezteko, hau da, irudi hobea emateko.

    Z e i n d a I t z a r r i r e n flosofia?

    G u r e l a n g i l e g u z t i a k euskaldunak direla kontuan izanda, Itzarriren flosofa eta euskara oso estu daude lotuta. Guk egunero erabiltzen dugu euskara gure artean. Gure enpresaren flosofia eta euskara eskutik doaz.

    Itzarrik zer lotura du euskararekin?

    Itzarriren lotura euskararekin oso e s tua i zan da e n p r e s a h o n e n sorrerat ik bertat ik . Aholkularitza enpresa bat garenez egindako lan guztiak euskaraz

    eta erdaraz aurkeztu izan ditugu hasiera-hasieratik, euskararen presentzia indartuz gure bezeroen eta gure arteko komunikazioan, nahiz eta a s k o t a n b e z e ro h a u e k euskararekin harreman txikia izan. Era honetan, Itzarri eta euskara maleta berean doaz, euskal n o r t a s u n a re n i k u r r a erakutsiz.

    Zergatik hartu du I t z a r r i k e u s k a r a r e k i k o konpromisoa?

    Gure ustez gizarte mailan euskararen presentzia indartzea guztiz beharrezkoa da. Izan ere, esparru askotan ezar daitekeen komunikazio era dugu euskarazkoa. Eta gainera gure kasuan esan beharra dago, orain dela urte batetik hona, euskara planak enpresa eta esparru komertzial askotan zein

    Elkarrizketa

  • urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila

    dendetan ezartzen ari garela. digu. Bai Euskarari Ziurtagiriak kalitate puntu bat eman dio gure enpresari eta zentzu horretan oso pozik gaude.

    Prozesu horrek eta Ziurtagiriak zein al- daketa ekarri dizkio Itzarriri?

    Itzarri enpresak Bai Euskarari Ziurtagiria eskuratu duenetik abantaila komertzialak izan ditu batetik, eta euskararen inguruan gure konpromisoa indartzeko aukerak bestetik. Beraz, nahiz eta Ziurtagiri honek beste era bateko ziurtagiriekin harreman esturik ez izan, benetan oso tresna ga- rrantzitsua dela uste dugu, eta hurrengo urteetan Euskal Herriko enpresa gehien- tsuenei Bai Euskarari Ziurtagiria eskuratzeko eskatuko nieke. Ez dezatela zalantza izpirik izan.

    Ziurtagiriak zein onura ekarri dizkio enpresari?

    Ziurtagiri hau eskuratu genuenetik hona, adibidez, enpresa barneko komunikazio moldeetako batzuk aldatu ditugu. Izan ere, lehen gaztelaniaz aritzen ginen gure artean, baina gaur egun errealitate hori aldatu dugu, eta Bai Euskarari Ziurtagiria aldaketa honen bultzatzaile zuzena izan dela uste dugu.

    Eta Bai Euskarari Ziurtagiria lortzeko erabakia?

    Gure elkarteak Bai Euskarari Ziurtagiria eskuratzeko aukera berrestea aspaldi hartutako erabakia izan zen.

    Era horretan, gure enpresaren irudia euskara lantzen duten ek imen ezberdinetan laguntzaile bezala aurkezteko aukera bermatuko genuelako hartu genuen erabakia. Gainera, arrazoi askoren artean, era honetako ziurtagiri eta laguntzek gure proiektua indartzen dutelako ustea betidanik izan dugu. Ziurtagiri hau eskuratzeko prozesua nahiko erraza izan zen gure kasuan: Bai Euskarari Ziurtagiria gestionatzen duen elkartearekin harremanetan jarri ginen eta handik denbora gutxira dena eginda zegoen. Prozesu horren azkartasuna eta zerbitzuaren maila goraipatu beharrean gaude.

    Ziurtagiria lortu ondorengo prozesua nolakoa izan da?

    Bai Euskarari Ziurtagiria lortu eta berehala gure produktu guztietan Bai Euskarari Ziurtagiria jarri eta erabiltzeko aukera izan dugu. Hori dela eta, euskararen inguruan sortutako hainbat lan berri lortzeko aukera izan dugu hainbat enpresarekin eta gainera gure enpresaren irudia euskararen munduan erakusteko aukera errazten joan da.

    Bai aldizkaria, ziurtagiridunen ahotsa

    Bai Euskarari Ziurtagiriak indarberriturik ekin zion urteari eta Bai aldizkaria argitaratzen hasi zen, bere mezua zabaldu eta Ziurtagiridunen esperientziak ezagutzera emateko.

    Bestalde, aurreko urtean hasitako ekimen interesgarri bati jarraipena eman zitzaion urte hasierarekin batera: Ipar Euskal Herrian euskaraz bizitzeko gida. Ziurtagiria duten saltegi, jatetxe, elkarte eta enpresak ezagutzera emanez, herritarrei euskaraz bizitzeko hautua erraztea da gida honen helburu nagusia.

  • urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila

    2008ko abenduaren 10ean Europako adituen txostena onartu zuen Europako Kontseiluak, Gutxiengoen Hizkuntzen Europako Kartaren aplikazioari buruzkoa. Nafarroako Hezkuntza Departamentuak eredu berria atera zuen: %30ean edo %40an irakaskuntza-hizkuntza ingelesa du. Honek euskararentzako ondorio negatiboak eduki litzakeen argitzea nahi zuten Europako adituek. Irakaskuntza tekniko eta profesionalean, eremu euskaldunean, euskarazko irakaskuntza ez dago bermatuta.

    Adituek erran zuten Europako Kartan hartutako konpromisoa ez dela betetzen. Udako Euskal Unibertsitateak 2001etik ez du diru-laguntzarik jasotzen. Adituek jakin nahi zuten horrelako ekimenak finantzatzeko moduak badauden. Adituek jakin nahi zuten zergatik murriztu ziren helduei euskara irakasteko zentroentzako dirulaguntzak, eta haiek igotzeko gonbita egiten zuten. Nafarroako kulturan eta historian euskarak duen tokia irakastea modu partzialean betetzen den konpromisoa zen, adituen ustez. D ereduan betetzen da,baina gainontzeko ereduetan ez. Euskarazko irakaskuntza bermatzeko irakasleak prestatzeko konpromisoa betetzen omen da, baina finantzaketa murrizketa (%30) arrazoitzea nahi zuten adituek. Hori ikusita, hainbat ondorio atera litezke.

    - Europako Kartari Espainiako Estatuak emandako onespena ez da Nafarroan aurrerapausoak emateko oso eraginkorra. Batez ere, onespena eremu euskaldunera murriztu zuelako.

    - TIL ereduari buruz Europako adituek duten kezka hor dago. Hau da, D ereduari tokia kenduko ote dion kezka. D ereduaren ordez TIL eredua ezartzeko (euskara-ingelesa) Nafarroako Gobernuko Hezkuntza kontseilari baten ahotik entzundako adierazpenak direla eta, kezka baino gehiago dela adierazi behar du gure taldeak. Benetako mehatxua da.

    - Irakaskuntza tekniko eta profesionala ez dago bermatua Nafarroan. Eremu euskaldunean ere ez. Europako Adituek onartu dute konpromiso hori ez dela betetzen. Txostenak hori adierazita ere,urte bat beranduago ezer ez da aldatu.

    - Udako Euskal Unibertsitatea Nafarroako Gobernuaren diru-laguntzarik gabe dago.

    E u r o p a k o a d i t u e k , m o d u inozoan,horrelako e k i m e n a k fi n a n t z a t z e k o moduak badauden jakin nahi dute. A d m i n i s t r a z i o a n Euskaraz taldeak ez du zalantzarik: arazoa borondate politikoan dago; urtebete geroago aldatu ez den borondate politikoan,alegia.

    - Helduei euskara irakasteko zentroentzako diru-laguntzak igotzeko gonbita egin zuten Europako adituek. Nafarroako Gobernuak entzungor egiten segitzen du,urtebete geroago.

    - Nafarroako kulturan eta historian euskarak duen tokia irakastea A eta G ereduetan ez zela egiten, eta konpromisoa ez zela betetzen, ondorioztatu zuten adituek. Urtebete geroago, gauzak ez dira aldatu. Hor ikusten da argien Nafarroako Gobernuaren jitea.

    - Euskarazko irakaskuntza bermatzeko irakasleak prestatzeko konpromisoari dagokionez, finantzaketa murrizketa (% 30) arrazoitzea nahi zuten adituek. Hori borondate eskasaren adierazgarri bada. Arlo honetan, Nafarroako Gobernuaren prestutasuna aztertzeko gertaera jazo da: euskaraz eskolak eman behar dituzten irakasleak hartzeko azterketak gaztelaniaz egitea onartu du. Hau da, alde guztietatik erasokorra da Nafarroako Gobernua euskarazko irakaskuntzarekin. Konturatuko al da horretaz Europa?

    - Nafarroako eremu ez euskaldunean euskarazko irakaskuntza publikoa anekdotikoa da. Noainen eta Arangurenen eskua zabaldu arte, ez zegoen ezer.Eremu hori da Nafarroako zatirik handiena hartzen duena. Europak ez zuen hori aztertu, baina gure taldeak ezin du egoera hori ahaztu Nafarroako irakaskuntzari buruzko azterketa egitean. Ezta Nafarroako Unibertsitateetan euskarazko adarrak sortzeko ezintasuna, Europako adituek konturatu nahi izan ez bazuten ere.

    Iaki Arrizibita.Administrazioan Euskaraz taldeko kidea (Iruea).

    Urtebete geroago, gabeziak irakaskuntzan

    Iritzia2010/01/28

  • urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila

    Nafarroako Gobernuaren sirena kantuak

    urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila

    Orain ingelesa sustatzeko eleaniztasuna ezinbestekoa dela dio, baina azken mende laurdenean Nafarroa erdian euskaraz ikastea legez debekatu du.

    Homerok ere sirenen kantuak aditu zituen. Kantu eta ahots gozoak, erakargarriak. Heroiak, ordea, dei horiei muzin egiten jakin zuen bere burua masta nagusian lotuz nonbait. Ez zuten sirenek Homeroren hondamendia lortu, ez zuten erakartzea lortu eta sirenen trikimailuak ezagutarazi zizkigun, tranpa berean eror ez gaitezen.

    Ingeles pittin bat ere ezagutzen ez duten horiek denok ezagutu dezagun nahi dute, elebidun izatera iritsi ez diren horiek berberek eleaniztun nahi gaituzte. Orain, lehen ez bezala, murgi l tze ereduak abantai la ikaragarriak ditu, euskaraz ez bada, jakina. Orain, eleaniztasuna ezinbestekoa da, baina, euskaraz Nafarroaren erdian ikastea debekatu egin dute legez azken mende laurdenean.

    Eredu berri bat asmatzen ere ausartu dira, TIL, tratamiento integrado de lenguas, inork ez daki nola esaten den hori ingelesez eta euskarara itzultzen Hezkuntza Saileko inor ahalegindu ote den ez dakigu; Nafar Gobernuko ordezkari poliglotek ez, behintzat. Hortxe kantuak: ingelesa modernoa, ingelesa munduan zehar ibiltzeko, ingelesa interneten ibiltzeko, kantuak eta kantuak, euskara baztertzen duen eredu baten alde egin dezaten gurasoek. Euskararen berezko garapenari mugak eta trabak jartzeko politika, hizkuntza-politika, euskarari debekuak ezartzen dizkiona.

    Errealitatea, ordea, errealitate egoskorra,

    guztiz bestelakoa da. Euskara irakas-hizkuntza duen murgiltze-ereduak, D ereduak, alegia, lortzen du hizkuntza gehien ezagutaraztea. Hau da, gaztelania eta euskara jakiteaz aparte atzerriko hizkuntzaren ezagutza zabala lortzen dute gure neska-mutikoek D ereduan. Bertan, hizkuntzak era integratuan lantzen dira duela mende laurden baino gehiago. Irakasleek prestakuntza handia dute, hainbat kasutan nazioarteko sariak jaso dituzte ingelesa era oso berritzailean lantzen dutelako. Argi eta garbi esan behar da, Nafar Gobernuak orain deskubritu duen bidea eta herritarrak euskaratik aldentzeko sirena kantu gisa erabiltzen duen TIL hori aspaldi dela garatua gure ikastetxeetan.

    Hautu politiko baten aurrean gaude, inolaz ere, hautu tekniko baten aurrean. Hezkuntza S i s t emak be launa ld i ber r iak o sor ik euskalduntzeko eta atzerriko hizkuntzaren

    Kontseilua

  • urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrilaurtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila

    Suspense feugiat mi sed lectus oreet nec interdum

    metus commodo

    varius

    ezagupen zabala lortzeko, o rdea , e r re fo r ma eg in beharra dauka. Erreforma sakona, ezinbestean, honako puntu hauek aztertu beharko dituena:

    1. Irakasle/ikasle ratioa txikitzea: Gaur egun i k a s g e l e t a n i r a k a s l e e k dituzten ikasle kopuruak g e h i e g i z k o a k d i r a . Hizkuntzak egoki lantzeko ikasle kopuruak murriztea ezinbestekoa da. Izan ere, komunikazio-aukerak sortu behar dira ikasgeletan, irakaslearen bakarrizketa gaindituz eta ikasle guzti-guz t i e i komun ikat zeko a u k e r a k e s k a i n i z . Hizkuntzaren lanketak talde txikiagoak behar ditu eta gainera, talde txikiagotan, irakaskuntzaren kalitatea handituko litzateke arreta p e r t s o n a l i z a t u a g o a bermatzen delako horrela.

    2 . I r a k a s l e e n h i z -kuntzaren kalitatearen areagotzea: Hizkuntzen irakaskuntzak eredu egoki eta g arb iak e skatzen d i tu , bereziki, gutxiago erabiltzen diren hizkuntzen kasuan. N a g u s i k i , i r a k a s l e e k eskaintzen dute eredu hori eta, euskara ama hizkuntza ez duten gazteen kasuan eta zentzu horretan bideak e s k a i n i b e h a r z a i z k i o irakasleriari haien hizkuntza hobetzeko. Nafar Gobernuak e z d u i r a k a s l e r i a r e n

    hizkuntza-maila hobetzeko plangintza egokirik eta ez du kontuan hartzeko inbertsiorik egiten alor horretan.

    3. Langile ez irakasleen euskalduntzea: Benetako euska lduntzea lo r tzeko pertsonak ez ezik, espazioak ere euskaldundu behar dira,

    horrela bakar r i k l o r tuko dugu berezko erabilera. Zentzu horretan, bai jantokietan, bai garraioan aritzen diren profesionalek euskararen ezagutza nahikoa izan behar dute. Erdal elebakarrak bere p r e s e n t z i a h u t s a r e k i n e r d a r a r e n e r a b i l e r a inposatzen du. Ikastetxea, beraz, euskararen espazioa den neurrian euskararen e rab i l e ra a reago tu e ta hizkuntza maila hobetu daiteke.

    4. Ebaluazio-sistema egoki bat ezartzea: Nafar Gobernua irakastereduak aldatzen ari da, baina, ez du

    b e h i n e r e e b a l u a t u H e z k u n t z a S i s t e m a re n e m a i t z a h i z k u n t z e i dagokienean. Ebaluazio zorrotza ezinbestekoa da helburuak betetzen ari ote diren ezagutzeko, eta horrela ez balitz bitarteko gehiago eskaintzeko.

    5 . B e t e b e h a r r e k o h e l b u r u a k e z a r t z e a ( B 2 , B 2 , B 1 ) : I r a k a t s i b e h a r r e k o h i z k u n t z a kopuruaz maiz hitz egiten da, baina, eztabaida horretan ez da aipatzen zein den lortu beharreko maila. Gure ustez, erreforma egokia eginez, Hezkuntza Sistemak honako helburu hau lor lezake: B2 euskara eta gaztelaniaren kasuan eta B1 atzerriko h i z k u n t z a r e n k a s u a n . Helburu hori jada kasu askotan betetzen da, eta betetzen den kasu guztietan D ereduan lortzen da. Beraz, argi dago helburu lorgarria d e l a b e l a u n a l d i b e r r i guztientzat eta argi dago eleaniztasuna bermatuko duen erreformak D eredua izan behar duela abiapuntu.

    6. Ikastetxea eta bere ingur une hurbi laren a r t e k o h a r r e m a n e n areagotzea: Komunikazioa ekintza soziala da, pertsonen artean garatzen dena baina, gizarte-espazio jakinetan ematen dena. Funtsezkoa da p e r t s o n a k euskalduntzearekin batera,

  • urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrilaurtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila

    Suspense feugiat mi sed lectus oreet nec interdum

    metus commodo

    varius

    g i z a r t e - e s p a z i o a k e r e euskalduntzea. Bide horretan ikaste-prozesuan dauden ikasleei begira gizartean dauden aukerak zein diren ezagutaraztea garrantzi handikoa da. Ikastetxea eta ingurune hurbilaren artean zubiak eraiki behar dira ikas prozesua bukatzean gazteek euskarazko erreferentziak izan ditzaten.

    7.Ikasgeletan erabiltzen d i r e n m a t e r i a l a k egokitzea: Material asko eta asko edukien ikuspegitik daude sorturik. Hau da, ezagupen jak in batzuk lantzeko pentsatu dira eta z e r e g i n h o r i d u t e . Komunikazioa lantzeko estrategia berritzaileak behar dira eta zentzu horretan, gaur egun erabiltzen diren materialak aztertu behar dira komunikatiboagoak izan daitezen.

    8 . A h o z k o t a s u n a r i g a r r a n t z i a e m a t e a : Hizkuntzen funtzionaltasuna eskuratzen da nagus ik i a h o z k o k o m u n i k a z i o a garatzeko trebezia eskuratzen dugunean. Jende asko dago beste hizkuntza batean irakurtzeko gauza dena baina, arazo handiak dituzte, e r a b e r e a n , a h o z komunikatzeko. Arazo hori ez da arrotza guretzat. Hori d e l a e t a , i k a s g e l e t a n ahozkotasuna bereziki landu behar da eta horretarako

    irakasleak prestatu behar dira, horretarako estrategiak eta tekniken jabe izan daitezen. Puntu hau estuki e r l a z i o n a t u r i k d a g o ratioarekin. Izan ere, ratio h a n d i a k d a u d e n e a n i k a r a g a r r i z a i l t z e n d a ahozkotasunaren lanketa klaseetan denbora ikasle

    askoren

    artean banatu behar delako.

    9. Hezkuntza Sisteman inbertsioak areagotzea: E m a i t z a k h o b e t u k o baditugu, ikasle eleanitzak nahi baditugu ezinbestean H e z k u n t z a S i s t e m a n inbertsioak areagotu beharko d i ra . D i ru inber t s i oak areagotzea aurreikusten ez duen Hezkuntza Sistemako errefor ma batek ez du e t o r k i z u n i k . R a t i o a k t x i k i t z e k o , i r a k a s l e a k prestatzeko, irakasleak ez d i r e n l a n g i l e a k euskalduntzeko eta oro har, pauso bat harago emateko dirua inbertitu beharra dago.

    10. Eskola Komunita-t e a r e n m o t i b a z i o a a r e a g o t z e a : G a z t e e n euskalduntzea Hezkuntza Sistemaren ekarpen nagusia d a , b a i n a , e u s k a r a normalizatzea denon ardura d a . B e r a z , g a r r a n t z i h a n d i k o a d a E s k o l a Komunitatearen motibazioa areagotzea denak inplika g a i t e z e n p r o i e k t u a n . G u t a r i k o b a k o i t z a ezinbestekoa da prozesuan, hartzen ditugun erabakien baitan eta hartzen ditugun portaeren bai tan datza euskararen etorkizuna.

    11. Unibertsitatea eta Lanbide Heziketaren e s k a i n t z a r e n e u s -kalduntzea: Hezkuntza Sistemak ez du etenik. Euskaraz ikasi duten gazteek hizkuntza berean behar dute s e g i d a . G o i - m a i l a k o irakaskuntzak hizkuntza alorrean ere goi mailakoa behar du izan.

    12. Belaunaldi berriak euskararen nor mali-zazioaz kontzientziatuko dituen curriculum bat e z a r t z e a : H e z k u n t z a S i s t e m a k f u n t z i o kontzientziatzailea ere badu. Ez da nahikoa hizkuntza e s k a i n t z e a , e u s k a r a normalizatzearen garrantzi sozialaz ere jabetu behar dute ikasleek katea eten ez dadin.

  • urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila urtarrila

    2.019.490 euro inbertituko ditu Gipuzkoako Foru Aldundiak 2010ean euskara sustatzeko, aurreko urtean baino %20 gutxiago, atzo, Kultura eta Euskara diputatu Maria Jesus Aranburuk azaldu zuenez. Hala ere, Euskarari d a g o k i o n a t a l e a n , " e k o n o m i a r e n beheraldiaren ondorioz izan den aurrekontu murrizpenaren eragina ahal bezainbatean gutxitzea" izan dute arduradunek xede.

    Aldundiak emango dituen 2010eko diru laguntzen deialdiaren helburuak euskarazko hedabideen kon-t sumitzai le kopurua handitzea, euskal produktuen kontsumoa sustatzea eta udalen eta eragile sozialen bitartez, euskararen erabilera soziala biziberritzeko ekintzak bultzatzea dira. "Elkarte eta argitaletxeekin bultzatu nahi dugun lana" lehentasunezkoak izan dira Aranbururen esanetan, bai eta ikus-entzunezko euskarazko proiektuei bultzada ere. Izan ere, euskara sustatzeko proiektu eta jarduerak 397.750 euro jasoko ditu "web orriaren bitartez Gipuzkoa 2.0 programa indar-tzeko", azaldu zuen.

    Haur eta gazteen aisialdirako produktuei dagokienez (90.000 euro), ahozkotasuna

    lantzen lagunduko du ten p ro i ek tuak izango dira Aldundiak bultzatuko dituenak eta taldekoak izan beharko dute.

    Euskarazko produkzio literarioaren zailtasun handiena zabalkunde lana izaten dela uste du Aldundiak, "horregatik, aurten lan ildoa indartu" egingo dute eta 110.000 euro bideratuko dituzte horretarako.

    Bidasoara gutxien Gainera, Foru Aldundiak, Gipuzkoako 44 udalei emango die laguntza, baina beste 24k UEMArekin duten hitzarmen baten bidez jasoko dute dirua. Eskualdeka, Bidasoa da Euskara departamentuaren diru gutxien jasotzen duena, %5,6, beraz, "bultzada behar" duela onartu zuen Aranburuk. Aldiz, gehien jasotzen duena Donostialdea da, %23,7, biztanle kopurua ere handiagoa baitu.

    Laguntza jaso nahi duten elkarteek otsailaren 19a baino lehen aurkeztu beharko dute eskaera. Horrela, Aldundiak martxoan dirua emanda edukiko du eta abendu erdialdean eskatuko ditu ziurtagiriak.

    Gipuzkoako Foru Aldundiak %20 gutxituko du euskara sustapena Berria

    2010/01/14

  • Otsaila

  • 30 urte ondoren... hezkuntzan hutsune ugari

    otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila

    EAEko Lanbide Heziketan zein Unibertsitatean euskaraz ikasteko eskubidea urraturik.

    2009ko abenduan Bigarren Hezkuntzako eta Lanbide Heziketako irakasle izateko lan deialdia egin zuen Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak. Guztira 451 lanpostu eskaini ziren, 320 Bigarren Hezkuntzan eta 131 Lanbide Heziketan. Bada, gezurra badirudi ere, hiru hamarkada ondoren , o ra ind ik e re hezkuntzako lan deialdietan gutxieneko euskara gaitasuna b e r m a t z e n e z d u e n irakaskuntzako 1. hizkuntza-e s k a k i z u n a e s k a t z e n jarraitzen dute. Guztira 1. hizkuntza eskakizuna 94 l anpos tu tan e skatu da oraingoan, eskaintzen diren bost lanpostutik batean (%21); Bigarren Hezkuntzan zazpi lanpostutik batean ( % 1 4 ) ; e t a L a n b i d e Heziketan hiru lanpostutik batean (%37).

    Hiru hamarkada ondoren e t a i r a k a s k u n t z a k o 1 . hizkuntza-eskakizunaren gabeziak ezagunak diren arren, gutxieneko euskara g a i t a s u n i k e z d u t e n irakasleak kontratatzen j a r r a i t z e n d u E u s k o Jaurlaritzak eta batez ere

    Lanbide Heziketan, non eta lan mundua euskalduntzeko e s t r a t e g i k o a d e n irakaskuntzan.

    Baina hori ez da guztia, izan ere, lan-deia ldian ikus d a i t e k e e n e z , B i g a r re n Hezkuntzako lanpostuetan i k a s g a i a A , B e t a D ereduetan emango dela j a s o t z e n da, baina L a n b i d e Heziketan D eredua desagertu egiten da. Ez da D e r e d u a n i k a s g a i a e m a n g o d u e n

    lanposturik e ska intzen . B ereduan i k a s g a i a k e m a t e k o 2 . hizkuntza-eskakizuna duten lanpostuak eskaintzen dira, baina D ereduan emateko bakar bat ere ez. Zergatik? Bada, sinesgaitza badirudi ere, 30 urte ondoren Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako L a n b i d e H e z i k e t a n D

    ereduko eskaintza oso mugatua delako. Egun 96 z ik lo eskaintzen diren arren, 47 besterik ez dira D ereduan gauzatzen.

    E r a b e r e a n , B i g a r r e n Hezkuntzan 1. hizkuntza-

    eskakizun mugatu horrekin eskaintzen diren 21 lanpostu D eredurako izango dira, hau da, euskaraz ari den ingurunean euskara gaitasun n a h i k o r i k e z d u t e n irakasleak sartuko dira.

    Laburbilduz, hezkuntzako irakasleak euskalduntzeko IRALE programa abian

    Kontseilua

  • otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila

    j a r r i z e n e t i k i a h i r u hamarkada pasa diren arren, o i n a r r i z k o h e z k u n t z a n irakasleak euskalduntzeko eman diren aurrerapausoak ez dira oraindik Bigarren Hezkuntzara eta, batez ere, Lanbide Heziketara iritsi.

    Are okerrago, atzerapausoak ere ematen ari dira. Izan ere, Bigarren Hezkuntzarako eta

    Lanbide Heziketarako lan deialdia dela eta, berriki inolako hizkuntza-eskakizunik ez duten 3 0 0 i r a k a s l e k E u s k o Jaurlaritzaren traizioa salatu dute. Haserre daude lan-deialdian lanpostu guztietarako hizkuntza-eskakizuna eskatzen delako; nahiz eta, ikusi bezala, kasu askotan 1. hizkuntza-eskakizuna besterik ez den eskatzen.

    B e r a i e k u r t e a s k o t a n o i n a r r i z k o h i z k u n t z a -

    e s k a k i z u n h o r i d u t e n lanpostuak betetzen aritu d i r a , b a i n a i n o l a k o derrigortasun-datarik gabe, hau da , ez dute ino iz l a n p o s t u a r i d a g o k i o n h i z k u n t z a - e s k a k i z u n a egiaztatu behar izan. Bada, inongo lotsarik gabe, euren egoera iruzurtia lau haizetara hedatzen dute, lan-deialdi honetan ezingo dutela parte

    h a r t u s a l a t z e k o , diskriminatuak sentitzen omen direlako. Gainera L a n b i d e H e z i k e t a n euskarazko eskaria oso urria de la argud iatzen dute, Bizkaian adibidez Lanbide Heziketan ari diren ikasleen %87ak ikasketak gaztelaniaz jasotzen omen dituelako.

    A r g u d i o b e n e t a n negargarr iak, izan ere, beraiek euskararik jakin gabe 1. hizkuntza-eskakizuna

    duten lanpostuak betetzen ari direla aitortzen dute eta parean ikasle asko ikasgaiak gaztelaniaz jasotzen ari direla ere bai... Zein hizkuntzatan jasoko dituzte bada ikasgaiak, hainbat irakasle ikasgaiak euskaraz emateko gai ez badira?

    Bada argudio lotsagarri hauek Eusko Jaurlaritzaren berehalako erantzuna jaso dute. Prent saren b idez Coordinadora de Profesores de FP sin Perfil delakoak beraien diskriminazioa salatu eta biharamunean, H e z k u n t z a S a i l a k komunikatua plazaratu baitu.

    Zertarako? Irakasle horiek gainerako guztiek bezala arauak bete beharko zituztela e s a t e k o ? H e r r i t z a r r e n h i z k u n t z a - e s k u b i d e a k e g i k a r i t u b e h a r d i re l a azaltzeko? Lan mundua euskalduntzeko Lanbide Heziketa euskalduntzea ezinbestekoa dela argitzeko?

    Bada ez! Legea ez bete arren, d a g o k i e n h i z k u n t z a -eskakizuna egiaztatu ez arren... langile interino bakar batek ez duela bere lanpostua galduko argitzeko.

    Baina Coordinadorakoek g e h i a g o l o r t u d u t e . Dirudienez, prentsa ohar bat publiko egitea nahikoa izan zaie gaia Legebiltzarrean aztertu eta bozka dadin

    0

    25

    50

    75

    100

    2001-2002 2002-2003 2003-2004 2004-2005 2005-2006

    %18%15%14%14%13

    %3%3%3%4%4

    %79%83%84%83%83

    Lanbide Heziketako ikasleak irakastereduen arabera (2001-2006)

    A eredua B eredua D eredua

  • otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila

    l o r tzeko. Are geh iago, L e g e b i l t z a r r a r e n gehiengoaren babesa ere erdietsi dute PSE eta PPren bozkekin.

    Benetan ikusgarria prentsa-ohar labur batekin hain

    denbora gu tx i an l o r tu dutena...

    Araudiak dioena beraien kasuan ez de la beteko z i u r t a t u d i e E u s k o Legebiltzarrak. Lobby lan bikaina egin dute beraien i n t e r e s p e r t s o n a l a k

    her r i tar ren e skub ideen gainetik inposatuz.

    H a u g u z t i a i k u s i z euskaldunon buruan galdera bat da nagus i : no izko horrelako eraginkortasuna euskaldunon hizkuntza-eskubideak bermatzeko?

    EHUn, 30 urte ondoren, ez daude ikasgai guztiak euskarazEgun hauetan, 30 urte bete dira EHUn lehen aldiz zenbait ikasgai euskaraz eskaintzen hasi zirenetik. Leioako Zientzia Fakultatean izan zen eta lehen pauso horiek, beste eremu askotan bezala, zenbait irakasle eta ikasleren lanari esker eman ziren. Euskara EHUn ez zen Unibertsitatearen beraren ekimenez abiatu. Egia esan, EHUn euskararen normalizaziorako aurerapauso guztiak ikasle eta irakasle euskaltzaleen lanari esker eman dira. Unibertsitatea beti atzetik aritu da

    Bada, 30. urteurren hori dela eta, zenbait ekitaldi ospatu dira eta egunkariek, besteak beste, EHUn gaur egun ikasgai ia guztiak euskaraz egin daitezkela azpimarrtu dute, hiru hamakada hauetan asko aurreratu dela agerian utzi nahian edo. Gara egunkariaren arabera gaur ikasgaien %80 baino gehiago euskaraz ematen dituzte EHUn eta El Pais-ek Euskal Herriko Unibertsitatean derrigorrezko ikasgaien %95 euskaraz ikas daitezkeela dio, fisika barne.

    Errealitatea, baina, ez da hain baikorra: ikasgai gutiak gaztelaniaz egin daitezkeen bitartean, euskaraz kasurik onenean derigorrezkoak edo enborrekoak soilik egin daitezke eta aukerako gutxi batzuk. Joera hautazkoak ugaritzea eta enborrak gutxitzea den garai hauetan argi dago euskarazko eskaintza oso oso urria dela. Izan ere EHUko irakasleen bi heren ez dira euskaldunak (%63,7) eta eskolak euskaraz ematen dituztenak are gutxiago dira gainera, irakasleen laurdena baino ez (%25,3).

    Horrelako eskaintza mugatuaren aurrean ikasle euskaldun askok, ezinbestean, gaztelaniaz jasotzen dituzte eskolak. Ikasle euskaldunak %55 diren bitartean, eskolak euskaraz hartzen dituzten ikasle euskaldunak %35 dira, hau da, %20 gutxiago.

    Beraz prentsaren lerroburu ponpoxoen atzean ezkutatzen den errealitateak agerian uzten du, hiru hamarkada ondoren, EHUn ere euskara normalizatzeko asko dagoela egiteko.Irakasle eta ikasle euskaltzaleen ekinaren ekinez eta askotan unibertsitatearen beraren egoera gaindituz eman dira aurrerapauso gehienak, baina oraindik asko dago egiteko.Eta errealitate trakets horrek euskararen normalizazioaren ikuspegitik bestelako ondorioak ere izan ditu hiru hamarkada hauetan EHUn prestatutako milaka eta milaka profesionalek ez baitute euskaraz lan egiteko gaitasunik eskuratu.

    Laburbilduz, txalo ditzagun ongi egindakoak eta omen ditzagun euskararen alde lanean fin aritu eta ari diren guztiak, baina ez dezagun errealitatea datu ponpoxoekin ezkutatu. Biderka ditzagun gure ahaleginak euskararen normalizazioa azkartzeko, euskaraz ez dakiten profesionalen produkzioa murriztuz eta profesional elebidunena biderkatuz.

    Lehen aldiz euskaraz aritu zirenek bloga sortu dute: euskal lerroak abian.

  • otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila

    Jaengo Guardia Zibilak (Andaluzia, Espainia) isuna jarri dio Arabako garraiolari bati, takografoaren diskoan data euskaraz jarrita edukitzeagatik. Zehazki, 4.601 euroko isuna ezarri dio eta erregistroaren orria faltsutzea leporatu dio.

    Salaketa 2009ko irailaren 15ean jarri ziotela jakinarazi du Hiru sindikatuak. Guardia zibilek kamioia gelditu zuten, eta takografoaren diskoak erakusteko eskatu zioten behar bezala ote zituen ikusteko. Garraiolariak diskoak erakutsi zizkien, eta, sindikatuaren arabera, horietan argi eta garbi ikus zitekeen data ondo jarrita zegoela, baina euskaraz. Alegia, euskarazko ordenan zeukan idatzita data (urtea / hilabetea / eguna), gaztelaniazkoan eduki beharrean (eguna / hilabetea / urtea).

    Takografoaren diskoan data euskaraz izatea erregistroaren orria faltsutzea zela adierazi zuen Guardia Zibilak salaketa orrian. Halaxe dio hitzez hitz salaketak: Ibilgailuak a t s e d e n a l d i a k e t a g i d a t z e o r d u a k kontrolatzeko gailua darama (takografoa), baina aparatuaren diskoan ageri den datak ez du gaurko datarekin bat egiten, gaurkoa 15-09-09 baita, eta 90-09-15 jarrita dago

    diskoan. Beste disko batzuetan ere arazo bera gertatzen da, eta horrek polizia agentea nahasarazi du, ikuskatzea oztopatuz.

    Ustezko faltsutze hori egiteagatik 4.601 euroko isuna ezarri diote garraiolariari, salatu du Hiruk. Kamioilariak karguak kentzeko orria aurkeztu zuen, takografoaren diskoetan ageri ziren data guztiak zuzenak direla argitzeko. Helegitean azaldu zuen data idazteko orduan bere hizkuntza erabili zuela, eta, euskaraz, gainerako beste hizkuntza batzuetan bezala (ingelesa, suediera eta abar) datak ez direla gaztelaniaz bezala idazten. Haatik, Andaluziako Juntako Garraio Sailak atzera bota zuen helegitea urtarrilaren 15ean, Guardia Zibilaren salaketa aintzat hartuz. Orain bigarren errekurtso bat jartzeko asmoa du garraiolariak.

    Babesik gabe

    Hiru sindikatuaren iritziz, Guardia Zibilak aurkeztutako salaketak eta Andaluziako Juntak hartu duen erabakiak ez dute inolako justifikaziorik, eta bi erabakiek Andaluziako errepideetan ibiltzen diren atzerriko garraiolari guztiak babesik gabe uzten dituzte. Jaenetik ibiltzen diren garraiolariek, ingelesak, errumaniarrak edo euskaldunak izan, gaztelaniaz bakarrik idatzi ahal izango dute takografoaren diskoan, isunik jaso nahi ez badute, salatu du Hiruk. Hala, sindikatu horren arabera, hemendik aurrera, garraiolari andaluzek takografoaren diskoak euskaraz eta gaztelaniaz idatzi beharko dituzte Euskal Herritik pasatzeko orduan ertzainek isuna jartzea nahi ez badute. Espainiako garraiolariei diskoak gaztelaniaz idazteagatik isuna jarriko diete Ingalaterran.

    Garraiolari bati 4.601 euroko isuna jarri diote, takografoa euskaraz izateagatik

    Berria2010/02/02

    Guardia Zibilak Jaenen geratu zuen, eta diskoan data euskaraz zuelako erregistroaren orria faltsutzea leporatu dio.

  • otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila

    Hizkuntza eskakizunak berraztertzeko Eusko Jaurlaritzari zuzendutako legez besteko proposamena onartu zuten atzo (2010-2-11) Gasteizko Legebiltzarrean, PSE-EE eta PPren aldeko botoekin.

    Etorkizuneko lan eskaintza publikoetan euskararen ezagutza mailaren pisua murriztea nahi dute PSE-EEk eta PPk, eta Eusko Jaurlaritzari horretara bideratutako eskaera l u z a t u d i o t e , a t z o b e r t a n E A E k o Legebiltzarrean onartutako legez besteko proposamena-rekin. Bi alderdion aldeko botoekin egin zuen aurrera p r o p o s a m e n a k ; E A J k , Aralarrek eta EBk kontrako botoak eman zituzten eta UPyD abstenitu egin zen. Hain zuzen ere, UPyDko Gorka Maneirok aurkeztutako ekimen baten ondorioz landu zuten gaia atzoko bilkuran; h i z k u n t z a - e s k a k i z u n a k berraztertzeaz gain, neurri hori zehaztu arte lan eskaintza publikorik ez egitea eskatzen zuen UPyDk. Oinarrizko eskaera horren zuzenketa izan zen azkenean onartu zutena, sozialistek eta popularrek adostutakoa.

    "Baldintza berdinen printzipioa"

    Jaurlaritzak eskaintzen dituen lanpostu publikoetan "baldintza berdinen printzipioa" bermatzearen garrantzia azpimarratu dute P S E - E E k e t a P P k a t zo o n a r t u t a k o proposamenean. Lan eskaintza publikoetako zerrendetan ezartzen diren hizkuntza-eskubideen "egokitasuna" berraztertzeko eskatu diote Jaurlaritzari bi alderdiok. "Egokitasuna" baloratzeko, berriz, hainbat irizpide hartu beharko ditu kontuan Jaurlaritzak, besteak beste "zerbitzuaren beharrak, toki bakoitzeko eskaria eta administrazio publikoekin EAEko bi

    hizkuntza ofizialetako batean zein bestean ar i tzeko eskubidea bermatzeko beharra".

    "Neurri atzerakoia" eta "egungo egoera"

    Atzokoan kontrako botoa eman zuten hiru alderdietako ordezkariek -EAJ, Aralar eta EB; EAko ordezkaria ez zen izan eztabaidan- gogor kritikatu zuten hartutako erabakia. PSE-EEri PPren betiko asmoetara makurtzea egotzi

    zioten EAJtik. Ana Otadui legebiltzarkidearen hitzetan, "neurri atzerakoia da PPk eskatzen zuena eta orain PSErekin batera eskatzen duena". Orain arte ere lanpostu publ ikoetarako h izkuntza eskakizunak "zerbitzuearen beharren arabera" adminis-trazioarekin euskaraz zein gaztelaniaz harremana izateko eskubidea kontuan hartuta ezarri izan direla gogoratu zuen Otaduik. Aralar alderdiko Mikel

    Basabek ere egotzi zien sozialistei PPren jokoan erortzea, euskara "etengabeko gatazka eremu" bihurtuz, eta EBk eta EAk ere gogor kritikatu zuten atzo onartutako eskaera.

    S o z i a l i s t e k e t a p o p u l a r r e k , a l d i z , administrazioaren euskalduntzea erkidego autonomoaren errealitate soziolinguistikora egokitu beharra defendatu zuten. Vicente Reyes legebiltzarkide sozialistaren esanetan, "ez diogu gezurrik esan behar geure buruari normalizazio prozesuaz hitz egiten dugunean"; bere ustez, Legebiltzarrean onartutako azken proposamen horrek administrazio publikoaren euskalduntzea "egungo egoerara" egokitzen lagunduko du. PPko Laura Garridok, berriz, "euskararen erabilera bermatu behar" dela esa zuen, "baina ez edonola". Berme hori erdiesteko neurri zehatzez ez zuten hitz egin.

    Lan eskaintza publikoetan euskararen balioa jaisteko eskatu du EAEko Legebiltzarrak Berria

    2010/02/12

  • otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila

    Ertzaintzan 2. HE ez ezartzeko asmoa agertu zuen Ares Sailburuak

    Ertzaintzako Euskara Plana 1998 urtean abiatu zen eta hamar urteko iraupena izango zuela aurreikusi bazen ere, bost urteko bi aldi bereiztu ziren. Lehen aldian Ertzain batzuei 1. hizkuntza-eskakizuna ezarriko zitzaien eta bigarren aldian jada, 2. hizkuntza-eskakizuna. bada, Plangintzaldia 2008 urtean amaitu zen arren, urte hauetan guztietan ez da 2. HE abian jarri eta orain Herrizaingo Sailburuak 1. HE nahikoa dela bota du.

    Hamarkada luze honetan ertzain guztien herenak ere ez du 1. HE hori egiaztatu eta egiaztatu duten horietatik hainbatek ez du zerbitzua euskaraz eskaintzeko gaitasunik, beraz, argi dago Aresen hitzek ez dutela inongo zentzurik. Bitartean, Ertzaintzak urtero Behatokian kexa gehien jasotzen duen zerbitzuetako bat izaten jarraituko du.

    EAEko PP kristau eskolen aurka

    EAEko Partido Popularrak gogor ekin zuen Kristau Eskolen aurka, ustez A ereduan matrikulatu nahi zuten zenbait gurasori aukera hori bermatu ez zietelako.

    Egun gu tx i ren buruan Hezkuntza Sailburuak, Celaa andereak, PPren salaketak f a l t s u a k z i r e l a f r o g a t u z u e n aurrematrikulazio datuak era xehean aurkeztuz. Baina erasoak, noski, bere fruituak emanak zituen ordurako...

    Patxi Lopezen euskara klaseen truke 36.000 euro ordainduko ditu Jaurlaritzak

    Ullibarri euskaltegiaren ardura izango da Patxi Lopez Lehendakariari euskara irakastea. Zeregin horren truke 36.000 euro ordainduko dizkio Jaurlaritzak, iragan otsailean publikatu zuenez. Kurtso osorako matrikula 60 aldiz merkeagoa da.

    Sustatu (2010/02/01)

  • otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila

    Euskararen oso aldeko direnetatik, %40k erabiltzen dute Ipar Euskal Herrian; beraz, %60 mintzo dira frantsesez. Aldekoenetan ere, euskara gutxiengoan dago. EEP Euskararen Erakunde P u b l i k o a r e n a h o l k u l a r i Erramun Baxokek eman du datua. Hizkuntzaren aldeko j a r r e r a t i k e r a b i l t z e k o jokabidera, bidea eteten da sarri. Hizkuntza jarrera positiboek hizkuntza hori erabiltzera eraman behar dute. B a i n a e z d a b e t i h a l a gertatzen, zehaztu du Belen Urang a Soz io l ingu i s t i ka Klusterreko kideak. Eta nola

    aldatu jarrerak, aurkakoak badira?.

    Kezka horretaz aritu ziren a t z o , b e s t e a k b e s t e , Soziolinguistika Klusterraren III. jardunaldian, Donostian. E u s k a r a r e k i k o j a r r e r e t a t i k erabilerara mahai-inguruan hitza hartu zuten Erramun Baxokek, Iaki Martinez de Luna EHUko irakasleak eta P e d r o S o t e s N U P e k o irakasleak. 2006ko inkesta soziolinguistikoko datuak hartu zituzten oinarri.

    Inkesta hartan ageri zen A r a b a k o , B i z k a i k o e t a G i p u z k o a k o e r d a l d u n

    Maitatzea ez da askiSoziolinguistika Klusterraren III. jardunaldian euskararekiko jarrerak aztertu zituzten

    elebakarren %50ek euskararen aldeko jarrera zutela. Datu hori % 2 8 k o a z e n b e s t e herrialdeetan. Zer dago EAEko datu en atzean?, galdetu du Martinez de Lunak: Euskara ondo ikusia dago. Politikoki zuzena da. Kito. Kontua da euskararen aldeko neurriak hartzen hastean, aldekotasun hori lurrindu egiten dela. Are gehiago, kontrako bihurtzen da askotan. Horregatik uste du euskarari buruzko iritzi publikoaren bataila indartu behar dela. Gizartearen gehiengoarentzat dinamika zabal eta onargarri bat lo r t zeko, euska lg in tzak gizartearentzat duen mezua zehaztu behar duela iritzi dio Martinez de Lunak. Ideia ere proposatu du: Nik uste u z t a r g a r r i a k d i r e l a h izkuntzen eko log iaren d i s k u r t s o a e t a eleaniztasunaren premia.

    Jarreran zerk eragiten duen

    B a x o k e n h i t z e t a n , hizkuntzarekiko jarrerak badu eraginik erabileran. Bada besterik, ordea: Bi

    Berria2010/02/20

  • otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila

    hizkuntzen aukera delarik, gehienik erabiltzen da hizkuntza naturalena: errazena, edo ama hizkuntza. Sotesek ere hizkuntza gaitasuna nabarmendu du: Elebakarren artean agertzen dira jarrerarik kontrakoenak. Irakaskuntzaren eraginaz ere ohartarazi du: Ama hizkuntza euskara dutenak eta D ereduan ikasi dutenak dira jarrera aldekoena dutenak.

    Hiz lar iek b ikote mis toen h izkuntza transmisioa ere aztertu dute. Gurasoetako bat euskalduna eta bestea erdaldun elebakarra den etxeetan, hirutik bitan transmititzen da euskara. Kanpoko eragina nabarmendu du Sotesek: Haurrekin, dezente ziurtatzen da transmisioa, baina une batean hizkuntza erabilera aldatu egiten da; adinak aurrera egin ahala, nagusitzen da gaztelania.

    Haurren gizarteratzeko prozesuaren parte da hizkuntzaren transmisioa, Martinez de Lunak dioenez. Gizarteratze horrek baditu hiru dimentsio: kognitiboa, ezagutzari dagokiona; afektiboa; eta identitarioa. Zalantzak ditut bikote misto batzuetan afektibotasun hori transmititzen den, ohartarazi du. Eta kezka agertu du, hizkuntzari buruzko gizartearen p re s ioak ahu ldu eg in dezakee lako, etorkizunean, euskararen transmisioa bikote mistoetan.

    Ez da, soilik, gurasoek zer ematen duten, baita seme-alabek nola hartzen duten ere. Nola gizarteratzen ditugu neska-mutikoak hizkuntzari dagokionez?, galdetu du Martinez de Lunak: Gizarteratzen ditugu

    e s a n e z h e l d u e n m u n d u a k e r d a r a z funtzionatzen duela, ez dutela euskararen beharrik. Gazteek, zergatik egin behar dute euskaraz?. Gizarte sarien eta euskara erakargarri egiteko tresnen falta sumatzen du.

    Gehiago dira euskaraz dakiten gazteak. Baxokek eta Sotesek hala berretsi dute Lapurdi, Nafarroa Beherea, Nafarroa eta Zuberoarako. Badituzte kezkak, hala ere. Iparraldeko 16 eta 24 urte arteko gazteak euskaldunagoak dira, baina euskaldun epelagoak, Baxoken arabera. Gazteetan, elebidun kopurua handitu da, baina jarrerak ez dira hain positiboak, erantsi du Sotesek Nafarroarako.

    Legeek hizkuntzetan duten eragina ere aipatu dute hizlariek. Euskararen Legeak, 1986tik gaur arte, euskarari buruzko jarreran eragin zuzena izan duela adierazi du Sotesek. Behar d i ra l andu f ak to re guz iak : psikolinguistikoak; soziolinguistikoak; eta erakundeak eta legedia, adierazi du Baxoek Legeak frantsesa inposatzen du, baina ez du

    euskara debekatzen. Euskara erabil liteke, baina frantsesa baztertu gabe, ohartarazi du, eta galdatu du eskubideak eta eginbideak ezarriko dituen hizkuntza lege bat Ipar Euskal Herrirako.

    http://www.soziolinguistika.org/ganbara/bideo/player2.php?id=20

  • otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila

    Osakidetzako Euskara Plana abiatzeko eta garatzeko behar adina konpromiso ez du izan erakundearen zuzendaritzak. Planaren indarraldi erdian egin beharreko ebaluazioan antzeman dute aitzindaritza eta ekimen falta izan dutela Osa-k ide tzako buruek , e ta h o r r e k p l a n a r e n transbertsaltasunean eragin du: euskara normalizatzeko n e u r r i a k m o d u t r a n s -bertsalean ezarri ordez, hizkuntz eskakizunak ardatz b ihur tu d i ra ; ondor ioz , Euskara Plana bera ahuldu egin da, alde batera utzi baitira erabilera sustatzeko bestelako neurriak.

    E u s k a r a r e n e r a b i l e r a Osakidetzan normali-zatzeko 2003ko dekretuak aginduta, 2005ean jarri zen martxan Euskara Plana, sei urtean aplikatu beharrekoa. Osakidetzako eguneroko jardunean euskara erabiltzen hastea edota gehiago erabi l tzea du he lburu, ba i herr i tar rek iko harremanetan osasun zerbitzuak ematean, bai barne harreman eta prozeduretan. Planak dioenez, ofizialak diren bi hizkuntzak erabiltzeak zerbitzuen kalitatea hobetzen du, eta, gainera, nahitaezko baldintza da hizkuntza eskubideak errespetatzeko. Normalizazio prozesuak progresiboa izan behar duela eta, neurriak hartzerakoan lehentasuna ematen zaie lehen mailako atentzio zerbitzuei eta, eremu

    soziolinguistikoaren arabera, pediatriari, medikuntza orokorrari eta erizaintzari.

    Indarraldiaren erdira heldutakoan, planaren lehen fasearen garapena ebaluatu dute. Osakidetzaren barruko h a i n b a t e r a k u n d e k u r r a t s egokiak eman dituzten arren, planaren arrakasta zalantzan egon daitekeela ohartarazi du ebaluazio txostenak, hobekuntza g a r r a n t z i t s u a k e t a n e u r r i zuzentzaileak martxan jarri ezean. Arazoa egiturazkoa da: E u s k a r a p l a n a e z d a e r a k u n d e a re n e r a l d a k e t a kultural eta funtzionalaren prozesutzat behar bezala h a r t z e n . H u t s u n e h a u , a i t z indar i t za for mal e ta informalean, parte-hartzean eta motibazioan agertzen da.

    Hona hemen ebaluazio txostenak jorratutako gaietako batzuk:

    1. Aitzindaritza

    Aitzindaritza eta transbertsaltatasuna dira Euskara Planaren bi ardatz nagusiak: Osakidetzako Zuzendaritzak zein sailetako buruek lidergo hori partekatu behar dute, eta hala, neurriak transbertsaltasunez aplikatuko dira. Bada, oro har, zuzendaritza talde guztien inplikazioa apala izan dela dio ebaluazio txostenak. Izan ere, Giza Baliabideetako Zuzendaritza arduratu da sailei eta unitateei

    Euskara Plana bultzatzeko konpromisorik ez du agertu Osakidetzako Zuzendaritzak

    Berria2010/02/24

    Erakundeko buruei egitasmoa garatzeko aitzindaritza eta ekimen falta egotzi diete planaren ebaluazio txostenean. Plana ez da transbertsaltasunez aplikatu, eta erabilera sustatzeko neurri gutxi hartu dira

  • otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila

    planaren berri emateaz, eta ondorioz, tranbertsalitatea galtzeaz gain, plana unitateetatik kanpokotzat jo da, argibideak ez baitira ohiko aginte katetik iritsi: Aitzindaritzarik eta transbertsaltasunik ez dagoenean, plana gorputz arrotz, inposatu eta justifikagaitz bihurtzen da unitateen ikuspuntutik.

    Erakunde Zentralaren motibazio eta aitzindaritza faltak gabezia hori babestu du, gaineratu du txostenak. Hainbat a u z i t a n a n t z e m a t e n d a konpromiso falta hori: adibidez, Osakidetzaren barruko erakunde gehienek euskara arduradun bat izendatu dute plana bultzatzeko, baina Zuzendaritzan ez dago halako figurarik; euskararen erabilerarako programarik ere ez du egin.

    I z a n e r e , E u s k a r a P l a n a gauzatzeko, zerbitzu erakunde guzt iek p lan berez iak edo programak landu behar izan dituzte. Gehienak eginda daude, baina langileen parte-hartzea eskasa izan da prozesuotan: askok ez dituzte planaren edukiak ezagutzen. Barne komunikazio urri horrek motibazioari eragin diola ondorioztatu du txostenak.

    2. Hizkuntz eskakizunak

    2008ko urrian ebaluazioari ekin ziotenean, Osakidetzaren taldeko lanpostuen %90ek baino gehiagok bigarren hizkuntz eskakizuna zuten esleituta, baina langileen ia %16k (3.579 lanpostu) baino ez zuten ezarrita eskakizuna egiaztatzeko derrigortasun data; horietako ia %41ek lortu zuten berori egiaztatzea.

    Txostena, ordea, oso kritikoa da hizkuntz eskakizunen eta gainerako neurrien arteko koordinazioari dagokionez: Hizkuntza eskakizunen sistema Osakidetzan euskararen erabilera normalizatzeko tresna da, baina ez

    du planaren muina izan behar. Hau da, hizkuntz eskakizunen sistema ez da helburuak lortzeko baliagarria izango, bestelako neurririk hartzen ez bada, besteak beste, e u s k a r a re n e r a b i l e r a n , e t e n g a b e k o prestakuntzan edota itzulpen politikan.

    Alde horretatik, gogoeta sakonagoa ere eskatu du txostenak: Hausnartu beharko litzateke guztiz bat ote datozen hizkuntz eskakizunen edukia eta Osakidetzako lanpostuen funtzio

    zehatzak; gogoan izan behar dugu hizkuntz eskakizunak izaera administratiboa duten erakundeetako eskakizunen araberakoak direla, eta Osakidetza, berriz, osasun zerbitzuak emateaz arduratzen dela. Dena den, Euskara Planaren indarraldia amaitu eta berori osotasunean ebaluatzerakoan egin beharko litzateke azterketa hori, txostenaren arabera.

    Edonola ere, hizkuntz eskakizunen sistemaren inguruko aurreiritzi ugari baliogabetzen ditu txostenak. 2005ean plana martxan jarri zenetik 2008ko urrira arte, langile batek ere ez zuen lanposturik galdu hizkuntz eskakizuna ez egiaztatzeagatik; kaleratzea legez kanpokoa izaki, beste lanpostu batera mugitzeko aukera izango luke erakundeak, baina horrelakorik ere ez da gertatu hiru ur teo tan . Osasung in tzako lang i l eez hornitzerakoan ere ez dute kalterik egin hizkuntz eskakizunek. Izan ere, lan eskaintza

  • otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila

    publikoetan oposizioaldia, lan esperientzia eta prestakuntza dira arlo erabakigarrienak; euskarak oso pisu txikia du, eta gehienez ere lagungarri gerta daitekeela dio txostenak.

    3. Prestakuntza

    Hizkuntz eskakizuna lortzeko euskara ikastaroez gain ezer gutxi egin dela dio txostenak. Etengabeko prestakuntzako ikastaro gutxi ematen da euskaraz, eta esparru hori estrategikoa da, ikasketa bera bezain garrantzitsua. Prestakuntza horren barruan, lanpostuaren eginkizunak euskaraz bete ahal izateko trebakuntza saioak

    antolatzea aurreikusten du planak, baina horiek oso modu apalean egin dira.

    4. Erabilera

    Txostenak dioenez, euskararen ahozko erabilerak aurrera egin duela dirudi, arreta elebiduna eskaintzeko protokoloak bultzatu direlako. Idatzizkoari dagokionez, ordea, erabilera handia da arreta unitateetan, baina nabarmen jaisten da laguntza unitateetan, medikuen eta erien arteko harremanetarako dokumentu gehienak gaztelera hutsean daudelako. Txostenak gogora ekarri du Osabidek (harremanok kudeatzeko euskarri informatikoa) duela dokumentuon ardura, eta Osakidetzako Zuzendaritzaren erantzukizuna dela Osabide kudeatzea.

    Halaber, euskararen presentzia txikia da Osakidetzaren webguneetan, eta ekitaldi p u b l i k o e t a n a l o r s i n b o l i k o a d u . Argitalpenetan, berriz, hobera egin du egoerak, itzulpenarekiko mendekotasun handia dagoen arren. Edonola ere, erabilera sustatzean ere aitzindaritza falta dela dio txostenak: Zerbitzuen eskaintzak eskaria sustatzen du; administrazio publikoari dagokio euskararen erabilera bultzatzeko ekimena izatea, herr i tarrei zerbitzu elebidunak eskainiz eta horiek baliatzeko aukera erraztuz.

    Ebaluazio txosteneko gomendioak

    Euskara Planean ageri diren neurri batzuk g a u z a t z e a z g a i n , b e s t e l a k o n e u r r i zuzentzaileak proposatu ditu ebaluazio txostenak. Hona hemen horien laburpena:

    Antolakuntza. Osakidetzako Zuzendaritzak, barne erakundeetako buruek eta bitarteko agintariek aitzindaritza maila hobetu behar d u t e , e t a p l a n a k e s k a t z e n d u e n zeharkakotasuna gauzatu. Lehen mailako arretan eta arreta espezializatuan, plana garatzeko batzorde tekniko bana sortu behar da. Langileen parte-hartzea sustatu behar da.

    Hizkuntz e skak izunak . Eskak izunak egiaztatzeko derrigortasun data duten lanpostuak salbuespenetatik kanpo uzteko bideak bilatu behar dira, eta salbuetsita dauden euskaldunei berariazko prestakuntza eskaini behar zaie.

    Erabilera. Osakidetzarekiko harremanetan herritarrek lehenesten duten hizkuntza jasotzeko erregistroa gauzatu behar da, eta Osasun Txartel Indibidualean txertatzeko aukera az ter tu . Atentz io e leb iduna eskaintzeko gai diren langileak hobeto identifikatzeko beharra ere nabarmentzen du txostenak. Agirien elebitasun maila ere hobetu behar da, eta Osabide euskararen normalizaziora bideratu.

  • otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila

    Iragan den otsailaren 12an, eskualdeko hauteskundeen kanpainaren karietara Sohtako ikastolako guraso, ikasle eta irakasleek Alain Lamassoure UMPko alderdiaren hautagaiaren zorioneko bisitaldia ukan zuten. Deigarria da, nolazpait, Konstituzioan Errepublikaren hizkuntza frantsesa dela adierazten duen Toubon legearen egileetarik den arduradun politikoak, gaur egun Ipar Euskal Herrian murgiltze sistemaren bidez, euskararen ikaskuntza bermatzen duen eskolaren gerizapean kazetariak bildu nahi izana.

    Iduri du gaur egun, euskarak balio erantsia duelakoan, politikari guztiek publikoki harrotu behar dituztela haren defentsan egin balentriak. Haatik, entzuten diren egitasmoen doinu ederrek ez dute beti ber erranahia alderdi bereko arduradun politikoen ahoetan. Izan ere, Alain Lamassoure jauna bere adierazpenetan Frantziak Europako hizkuntz gutxituen hitzarmena izenpetzearen alde agertu da soilik, frantses gobernu edo legebiltzarraren aldetik bestelako lege proiektu edo proposamenik eskatu gabe.

    Bestelakoa da duela ez hain aspaldi ausartago ote? Max Brisson bere alderdikide eta Euskararen Erakunde Publikoko lehendakari denak hainbat egunkaritan jakinarazi zuena, hots, Frantziako Legebiltzarreko diputatuek apailatua lege proposamen baten premia defenditzen zuelarik.

    Dena den, adierazpenak adierazpen, euskararen egoera juridiko- politikoaren errealitateak gordina izaten jarraitzen du. Kontseilu konstituzionalak ukatu zuen bere garaian gobernuak izenpetu eurokartaren neurri apalenak ere legebiltzarrak berretsi zitzan. Halaber, joan den urterako, Errepublikako lehendakariak eta kultur ministroak hizkuntz gutxituei buruzko hitzeman lege proiektua ez da gehiago beharrezkoa ikusten.

    Frantses gobernuaren aldetik, nahikotzat ematen da, beraz, 2008an egin Konstituzioaren erreformaren ondotik 75-1 artikuluaren bitartez, era mugatuan, aitortzen den lege babesa, hala nola eskualdeko hizkuntzak Errepublikako ondare gisa ezagutzen dituena. Alta, ez dira gutxi haratago joatearen premia azpimarratzen duten

    erakunde, legegizon, hizkuntzalari, eragile politikoak. Euskal-gintzako partaideek ere horrela jakitera eman zuten ofizial-tasunaren alde urria-ren 24an antolatu z u t e n m a n i f e s t a z i o arrakastatsuan.

    Frantziak erakusten duen jokamolde labur eta tematia gero eta gutxiago ulertzen da nazioarteko bilgune eta erakundeetan. Izan ere, Nazio Batuetako Giza Eskubideen Batzordeak berriki honela iradoki dio Frantziako estatuari, hala nola Eskubide Zibil eta Politikoen Nazioarteko Hitzarmenak 27. artikuluaren arabera bere jokamoldea alda dezala, hizkuntz, erlijio eta populuen ezagutza ofiziala behar bezala bermatu ahal izateko. Berdintasunaren izenean, galit printzipioetan oinarriturik, Frantziak behin eta berriz gizatalde gutxiagotuen eskubideak zanpatzen ditu.

    Akitania eskualdeko hauteskunde hauetan, EHbai koalizioko partaideek euskara bizi irauteko beharrezkoa duen lege babesa ozenki aldarrikatu nahi dugu. Alabaina, frantses Gobernua lurralde kolektibitateen erreformari lotu zaion garai hauetan, ulergaitza liteke lekuko administrazioak hizkuntzen lege batek eskain lezakeen ahalmen juridikorik gabe bere hizkuntza politika aitzinera eraman behar izatea. Ipar Euskal Herriko biztanle orok arlo publikoko aktibitate guztietan bere hizkuntzan aritzeko eskubidea bermatu gabe, delako berdintasunaren printzipioak osoki ukatuak dira.

    Horregatik, garrantzi handikoa da heldu den martxoaren 14ko hauteskundeetan, euskarak pairatzen duen mespretxua irmoki salatuz eta euskararen ofizialtasunaren lortzeko bidean baliagarria izan dadin, EHbai koalizioak ahalik eta boz kopuru gehien biltzea.

    Maider HeguyJoseba Garai

    Euskal Herria Bai koalizioko kideak

    Euskararen aldeko lege babesaren premia

    Iritzia2010/02/25

  • Aranguren, Beraskoain, Galar eta Noain izango dira eremu mistoan sartzeko aukera duten Iruerriko lau herriak. Udalbatzetan gehiengo absolutua behar da orain, eremu mistoa zabaldu ahal izateko

    otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila

    1986. urtetik, Nafarroako Parlamentuan onartu zenetik, lehenengoz aldatu zuten atzo Euskararen Legea. IU-NEBek eremu mistoa zabaltzeko egindako proposamenaren alde bozkatu zuten, alderdi horrez gain, NaBaik, PSNk eta CDNk. Hala, akordioaren bitartez, eremu mistoa Iruerriko Aranguren, Beraskoain, Galar eta Noainera zabalduko da. UPN alderdia izan zen eremu mistoa zabaltzearen aurka bozkatu zuen bakarra. B e h i n N a f a r r o a k o Parlamentuak eremu mistoa zabaltzea adostuta, lau h e r r i h o r i e t a k o u d a l e t a k o u d a l b a t z e t a n , proposamena bozkatu beharko dute. Hala, eremu mistoan sartzearen alde bozkatu beharko dute gehiengo absolutuz, hori errealitate bihur dadin.

    NaBaik eremu mistoa zabaltzearen alde bozkatu duen arren, Euskararen Legearekin oso kritikoa izan da Maiorga Ramirez bozeramailea. Euskararen Legeak nafarrak bizi diren tokiaren arabera mailakatu eta diskriminatu egiten dituela salatu du. Ni Tafallakoa naiz, hirugarren mailako nafarra, eremu ez-euskaldunean bizi naizelako. Haren irudiko, 1986ko legeak, euskararen alde egin beharrean, herritarren eskubideak murrizten ditu. Nafarroa osoan herritar orok zein hizkuntzatan hitz egin eta ikasi nahi duen

    hautatzeko aske izan beharko luketela aldarrikatu du Ramirezek.

    Roberto Jimenez PSNko bozeramaileak, ordea, uste du Euskararen Legea onartzeko

    garaian oinarri izan ziren arrazoiek indarrean jarraitzen dutela. Hala ere,

    egun zonifikazioaren inguruan hainbat doitze egin behar

    direla dio. Legearen m o l d a k e t a e z onartzeko arrazoirik

    ez dagoela adierazi du Jimenezek, UPN gogoan

    zuela. Euskararen Legea foru irizpideak aintzat hartuta

    moldatu da, foru borondatearen alde. Alde horretatik, UPNk egin dituen kritikak ez dituela

    onartuko adierazi du Jimenezek. Izan ere, legearen moldaketa

    narraskeria hutsa dela salatu du aste honetan b e r t a n U P N k , e t a Jimenezek narraskeria

    alderdi horren jarrera dela erantzun du.

    Legearen biktimak

    Euskararen Legea onartu zenetik 23 urte eta hilabete igaro ostean lege hori moldatzeko garaia zela aitortu du, berriz, Jose Andres Burguete CDNko eledunak. Hainbatek dioenaren aurka, euskararen garapena ahalbidetu du lege horrek. Gainera , moldaketa 2008ko inkes ta

    Parlamentuak eremu mistoa beste lau herritara hedatzea onartu du

    Iritzia2010/02/19

  • otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila

    soziolinguistikoari esker etorri dela gogorarazi du. Inkestari esker, legedia egun Nafarroak duen gizarte errealitatera moldatu ahal izan da. Dena den, gai horrek duela hiru hilabete Nafarroako Gobernuaren haustura eragin zuela ekarri du gogora Burguetek: Nafarroako Parlamentuko Hezkuntza Batzordean lege honen ebazpenean abstenitzeagatik Gobernuan CDNk zituen bi kontseilariak kargutik kendu zituen UPNk.

    Jon Erro NEBeko koodinatzailea pozik agertu da, horrenbeste denbora igaro eta gero Euskareren Legea moldatu delako. Legealdi honetan NEBek halako hiru proposamen egin dituela gogoratu du. Egia da legea moldatzeko oso temati aritu garela, baina ez genuen horretarako inolako interes politikorik, dio Errok. Aranguren, Beraskoain, Galar eta Noain eremu mistoan kokatzea euskararentzat pauso garrantzitsua dela uste du. Hala ere, euskarak Iruerri osoan tratamendu integrala beharko lukeela adierazi du Errok.

    UPN izan da Euskararen Legea moldatzearen aurka bozkatu duen alderdi politiko bakarra. Hauteskundeetan Euskararen Legea ez aldatzeko emandako hitzari eutsi diogu, azaldu du Carlos Garcia Adanero UPNko kideak. Bere alderdia koherentea izan dela eta Parlamentuan inolako konplexurik gabe agertu dela nabarmendu du.

    Ezker Abertzalea pozik agertu da, Nafarroako hiru herritako eskoletan -Noainen bada D eredua- haurrek euskaraz ikasteko duten eskubidea bermatu ahal izango delako. Hala ere, argi utzi du Euskararen Legearen moldaketa ez dela euskararen normalizaziorako nahikoa. Izan ere, akordioa hizkuntzaren iraupenerako pausotzat jo du soilik. Ondorioz, euskararen ofizialtasunaren aldekoak diren herritar zein eragile politiko eta ekonomikoei eskua luzatu die neurri antzu eta sinpleen gainetik elkarlanerako dinamikak martxan jartzeko.

    AEK eta IKArekiko ituna eskatu dio Gobernuari Parlamentuak

    Nafarroako Parlamentuak eskatu dio Gobernuari AEK eta IKArekin elkarlan hitzarmena egiteko, helduak euskalduntzeko eta alfabetatzeko lana askitasun ekonomikoz eta horretarako behar diren antolaketa, plangintza eta formakuntza beharrak bermatuta egin ahal izateko. Talde guztiek bozkatu zuten mozioaren alde, UPNk izan ezik.

    NaBaik aurkeztutako mozio bati ordezkoa jarri zion PSNk, eta hori onartu dute. NaBaik eskatu zuen Uharteko Zubiarte zentroarekin lortutako hitzarmenaren modukoa egiteko AEK eta IKArekin ere, eta aitortzeko bi erakunde horiek egiten duten lana. Onartutako mozioaren kontra bozkatu zuen UPNk, haren iritziz ez dagoelako itun berri baten beharrik.

  • otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila

    Irueko Udalarenezabaketa urteak

    Ba al zenekien Iruean kale izenak adierazteko 1998 txartel dagoela? Duela gutxi arte, gainera, ez zegoen i r i z p i d e b a t e r a t u r i k horretarako eta hainbat ziren ikus genitzakeen txartel desberdinak, bai diseinuari d a g o k i o n e z h i z k u n t z e n trataerari dagokionez ere. 2006tik, ordea, Udaleko Hiritar-Mugikortasun eta Segurtasun Sailaren bidez Iruean txartel horiek guztiak irizpide berdinen baitan a l d a t z e a e r a b a k i z e n . Hizkuntzari dagokionez, bi hizkuntzak jasoko dituen plakak behar dute izan. Eta zenbaitek pentsatuko du, hara , modu orekatuan agertuko dira euskara eta

    g a z t e l a n i a . B a d a , e z : idatzizkoan bi hizkuntza kudeatzen gaudelarik eta espazio berean kokatu behar baditugu, batak besteak baino lehenago agertu behar du halabeharrez; eta zein h izkuntza agertuko den lehentasunez erabakitzea hizkuntza-politika konkretu bat egitea da; eta bi hizkuntza harremanetan daudenean eta bat minorizatua dagoenean, egoera diglosiko horri aurre egiteko ahulenaren alde egitea gomendatzen du Hizkuntz E s k u b i d e e n D e k l a r a z i o

    Gobernuaren ildo beretik, hizkuntza-paisaiatik ere euskara desagerrarazi nahian dabil Irueko Udala

    Unibertsalak, hala ere, Irueko Udalak bere irudi korporatiboan bertan Ayuntamiento de P a m p l o n a l e t r a t i p o irakurgarriaren itzalpera kondenatu duen Iruako U d a l a f o r m a d i f u m i n a t u a g o a k gaz te le rakoaren a ldeko apustu nabarmena agerian uzten du. Kale txarteletan ere, euskarazko for mak eskuineko kokalekua hartzea erabaki dute, gaztelania lehenetsiz eta Udalaren politikari eutsiz.

    Udalak berak hartutako erabakia ez da betetzen ari eta harago joaz, bi hizkuntzatan zeuden

    zenbait txartel gaztelania hutsez errotulaturik

    dauden beste batzuek ordeztu dituzte azken

    egunotan.

    Kontseilua

  • otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila

    Suspense feugiat mi sed lectus oreet nec interdum

    metus commodo

    varius

    Kontua larriagoa bilakatu da eta oihartzuna ere izan du herritarren artean plaka berriak jartzen hasi direnean. Edo hobe esanda, 2006an

    aldatutako batzuk kentzen hasi direnean. Izan ere, Udalak berak hartutako erabakia ez da betetzen ari e t a h a r a g o j o a z , b i hizkuntzatan zeuden zenbait txartel gaztelania hutsez errotulaturik dauden beste batzuek ordeztu dituzte azken egunotan. Adibide bat aipatzearren, Cortes de Navarra adierazten duen txartel berria ezarri dute Nafarroako Gorteak terminoa ere aipatzen zuena ordeztuz. Baina ez da kasu isolatua izan. Gogoan izan behar dugu 2009ko otsailean gaztelaniazko kutsu n a b a r m e n a z u e n S a n Lorenzo inguruan kokatutako Calle Mayor kalea txartela kendu behar izan zuela Barcinaren exekut iboak udalbatzaren gehiengoak egindako kexaren harira, Mayor-Nagusia elebiduna e z a r t z e a e s k a t u z . A r e gehiago, 2009ko otsailaren 20ko osoko bilkurak NaBai,

    P S N e t a A N V r e n gehiengoarekin Irueko kale g u z t i e t a n e r r o t u l a z i o e l eb iduna ber rezar tzea onartu zuen, azken aldi

    hartan izan ziren a l d a k e t e n harira. Izan ere, U P N r e n U d a l Gobernuak Kale N a g u s i a n , Txan t rean e ta M e n d i l l o r r i n gaztelania hutsez errotulatu zituen h a i n b a t k a l e ,

    Euskararen Udal Ordenantza bete gabe.

    Zer da, baina, euskararen ordenantza? Zer helburu du? Z e r g a t i k e g i t e n d a e u s k a r a r e n a e t a e z gaztelaniarena? Has gaitezen hasieratik.

    Ordenantza baten funtsa gai baten funtz ionamendua arautzeko marko juridikoa ematea da, eta legearen m e n p e k o a i z a t e a d u e z a u g a r r i . Edonork ezin du horrelakorik garatu: soilik b e r a u be tea raz teko e s k u m e n a duenak defini eta gara dezake ordenantza bat. O r d e n a n t z a k , b e r a z , autoritate desberdinek gara ditzakete, tartean Udalek. Jakina denez, anitzak dira udal batek kudeatzen dituen

    gaiak eta, ondorioz, arautzen d i t u e n a k h i r i g i n t z a r i dagozkionetatik hasi eta txakurrak kalera ateratzeko araudietara topa ditzakegu. Araudi horietan jasotzen direnak aurrera ateratzeko baliabideak (material zein pertsonalak) esleitzen dira eta a r a u a b e t e t z e n d e l a ziurtatzen du arau emaileak.

    Bestalde, kontuan hartu behar da bi hizkuntzen a r t e k o h a r r e m a n a desorekatua denean, egoera d i g l o s i k o a b i z i d u e l a hizkuntza gutxituak. Herritar guztiek betebehar berdinak d i t u z t e n m o m e n t u t i k , eskubide berdinak aitortu behar zaizkiela gizabidezkoa da. Beraz, gutxitua den hizkuntzari normalizatua izan dadin babesa ematea ezinbestekoa da, beste gauza batzuen artean, herritarrak berdintasunez tratatuak izan daitezen. Gauzak honela,

    administrazio publikoek beren erantzukizun soziala medio, hizkuntza gutxitua nola erabili arautuz eta horretarako zer bide jarriko

  • otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila otsaila

    Suspense feugiat mi sed lectus

    oreet nec interdum

    metus commodo

    varius

    duen definituz, hizkuntza minorizatua berdintasun parametrotan tratatua izan dadin baldintzak sortu behar ditu. Testuinguru horretan k o k a t z e n d a , b e r a z , eu ska ra ren o rdenan tza sortzea.

    B a d a , I r u e k o U d a l a k 1 9 9 7 a n E u s k a r a r e n Ordenantza onartu zuen. Bertan jasotzen direnak bene tan h i zkun tza bat normalizatzeko nahikoa ote diren eztabaida bagenezake ere, dagokigun gairako b e r t a n j a s o t z e n d i r e n erabakien betetze mailari buruz hitz eginen dugu.

    O r d e n a n t z a r e n 8 . a r t i k u l u a r e n a r a b e r a , eraikin, kale eta eremu publikoetako errotulazioa elebiduna izanen da eta 20 .a ren a rabera uda l organo eskudunak kale-izendegi elebiduna onartuko du adierazten da. 13 urte dira araudia onartu zenetik eta ezarpen erraza duten bi artikulu hauek aurrera atera ez izanak agerian uzten du exekutiboaren borondate falta eta euskara bazter uztearen asm