RAIGAME nº11

download RAIGAME nº11

of 98

  • date post

    22-Jun-2015
  • Category

    Technology

  • view

    4.746
  • download

    30

Embed Size (px)

description

Monográfico sobre a presenza xudía en Galiza

Transcript of RAIGAME nº11

  • 1. REVISTADEARTE,CULTURA E TRADICINS POPULARESn 11 Novembro de 2000 ESPECIAL XUDEUSNA GALIZA. ESCOLA PROVINCIAL DE DANZASAGRUPACIN CASTRO FLOXO

2. ESPECIALXUDEUSNA GALIZAPresentacin px. 5 Carlos BarrosXudeus galegos na baixa idade mediapx. 6 Jos Ramn Estvez Gloria de Antonio Rubio ndicepx. 20 A presencia xuda en Allariz Antonio Blanco RodrguezA historia do pobo xudeu e o seu reflexo px. 28 no urbanismo de Allariz M ngeles Lpez Cortias Cristina Varela BarriosA comunidade xuda de Ourense na idade media px. 34 Anselmo Lpez Carreira Abrahan de Len: aproximacin vida px. 46 dun xudeu en Ourense no sculo XV Gloria de Antonio Rubio Apuntes sobre os xudeus de Monforte px. 58 Felipe Aira Pardo PORTADA:Debuxo Os xudaizantes de Ribadavia px. 74 de Lus Cid Jos Ramn Estvez Prez Novos documentos sobre a xudera px. 88 e a sinagoga de Ribadavia Carlos Barros Gregorio Casado 3. REVISTADE ARTE, CULTURA E TRADICINS POPULARES DireccinMaril e Xulio Fernndez SenraSecretara Fco. Javier lvarez Campos Cooperacin Artstica Lus CidColaboracin EspecialJos Ramn Estvez PrezEmbaixada de IsraelConcello de AllarizConcello de RibadaviaConcello de Monforte de LemosEdificio SimenCentro de Estudios Medievais de Ribadavia Icono Raigame (contraportada)Toms Vega Pato Coordenan Escola Provincial de DanzasAgrupacin Castro Floxo Edita Deseo e Realizacin infogrfica Xos Lois Vzquez & Nicole Carpentier, S.C.Todas aquelas persoas que tean interese en publicar artigos ou traba- llos nesta revista poden dirixirse a: RAIGAME Aptdo. 484 Tlf. e Fax 988 249493 32080- Ourense e-mail: escdanza@lander.es web: www.depourense.com Tdolos dereitos de reproduccin, adaptacin, traduccin ou representacin dos textos, ilustracins e fotografas estn reser- vados, e s podern ser exercidos por terceiros previa solicitu- de e correspondente permiso dos editores ou dos autores. 4. O pasado xudeu de Galicia non do na sa historia urbana medieval, Sobre os xudeus de Allariz escribe anda abondo (re)coecido, tantoescribe sobre a comunidade xudade xeito monogrfico Antonio pola memoria das xentes como porde Ourense na Idade Media: fon- Blanco Rodrguez, ensinante, histo- parte dos historiadores que nos dedi- tes, colocacin, nmero, profesins,riador e concelleiro de Cultura, camos investigacin e docenciavida interna, etc. O que fai da resumindo de maneira clara as en universidades e no ensino medio, ourens a xudera medieval galega aportacins da historiografa e da se comparamos co avanzado nal-mellor coecida, gracias docu-tradicin local. Traballo que conti- gunhas comunidades autnomas. mentacin conservada, que deu nan as arquelogas Mara nge- lugar xa hai anos s traballos de les Lpez e Cristina Varela, situando Xess Ferro Couselo e Benito Trtase dunha eiva da historiografano plano as tres colocacins sucesi- Fernndez Alonso, seguidos hoxe galega que dificultou, ata hai pou- vas da xudera que as tradicins en da, cunha metodoloxa actuali- co, a toma de conciencia dos gale-oral e erudita foi situando en San zada e mis documentacin, por gos sobre a sa ascendencia xuda,Pedro, Socastelo e San Estevo. Anselmo Lpez Carreira, profesor e, polo tanto, sobre a nosa historia de historia medieval na UNED. plural, tnica e relixiosa, conflictiva Felipe Aira, historiador actual de mais tolerante. Monforte de Lemos aporta a esta Gloria de Antonio Rubio, que est a edicin de Raigame, sobre xudeus facer a sa tese de doutoramento O punto de inflexin desta situacinpblicos e xudeus conversos no sobre os xudeus galegos na Idade deficitario foi a celebracin, no outo- antigo Reino de Galicia, tres artigos Media, investigacin que coidamos no de 1991, do Congreso Interna-de gran interese polas sas referen- vai dilatar significativamente o noso cional Xudeus e conversos na histo-cias documentais inditas sobre coecemento da Galicia xuda, ria, e a publicacin das sas Actas, xudeus medievais, a familia xudai- escribe sobre a moito nobre perso- por iniciativa do Centro de Estudios zante dos Gaibor, e as orixes inqui- na de Abrahm de Len, recada- Medievais de Ribadavia, asocia-sitoriais da tradicin que dica que dor de impostos e prestamista docu- cin cultural que tamn retomou a os xudeus monfortinos azoutaban a mentado entre 1434 e 1479, coren- centenaria tradicin da Festa da Cristo na sa infame sinagoga. ta e sete anos repartidos entre Istoria transformando, co apoio ins- Ourense e Ribadavia, onde foi mor- titucional necesario (local, provincial Por ltimo, damos a coecer novos domo de Conde de Santa Marta. e galego), a mentalidade de todos documentos sobre a xudera e a ns sobre as nosas orixes xudas. sinagoga de Ribadavia, transcritos Xos Ramn Estvez, do Centro depolo arquiveiro Gregorio Casado, Estudios Medievais ribadaviense, tei- Iniciativas posteriores en Ponteve- no camio indispensable de asentar mudo investigador dos xudeus de dra e Monforte amosan que est aa historia e a tradicin dos xudeus Ribadavia, escribe sobre os xudai- medrar o interese pola historia galegos sobre datos certos que, zantes de Ribadavia procesados pola xuda de Galicia. unha vez publicados, poidan ser Inquisicin, por causa da delacin de verificados e interpretados as mes- Jermino Bautista de Mena no ano Na provincia de Ourense atpansemo por outros investigadores. 1606: sen dbida a persecucin de tres vilas que foron ben significativas xudeu-conversos mis sonada de no mapa xudeu e xudaizante de En resume, un feixe de traballos que Galicia, e punto de partida dunha Galicia nas Idades Media ehabern de animar os estudios memoria histrica agora reavivada. Moderna: Ourense, Ribadavia e xudeus en Galicia, as como a recu- Allariz, sobre as cales se conservanperacin pola sociedade civil e as Xos Ramn Estvez e Gloria de documentos e tradicins importantes institucins representativas da Antonio redactaron as mesmo, para que permiten investigacins como as memoria silenciada dos nosos esta publicacin da Deputacin de que hoxe presentamos aqu.antergos. Ourense, unha breve sntese sobre o Carlos Barros escrito ata agora sobre as xuderas Anselmo Lpez Carreira, bo coe-Universidade de Santiago de Compostela galegas, con especial mencin s cedor dos arquivos da cidade deInstituto de Estudios Galegos tres vilas ourenss antes citadas. Ourense e investigador especializa-Padre Sarmiento 5~ 5. Biblia Kennicot. A Corua en 1476. JOS RAMN ESTVEZ PREZ Ver pxina 74. GLORIA DE ANTONIO RUBIO Ver pxina 54.6~ 6. OsXudeusnaGaliza Xudeus Galegos na Baixa Idade MediaJos Ramn EstvezGloria de Antonio Rubio INTRODUCCIN As referencias documentais rean- cin algns autores acudiron adanse,de novo,no sculo XIV,che-procedimentos indirectos que As fontes documentais dispo- gando no sculo XV ao seu mxi- poderan facilitar un achega- beis para a comunidade galega, mo apoxeo documental, o que mento realidade demogrfica. non permiten precisar con exac-nos permite aproximarnos tantoYitzhak Baer, Luis Surez e titude a data da chegada dos ao censo de xudeus galegos como Miguel ngel Ladero, entre xudeus a Galiza. sa distribucin xeogrfica.outros investigadores, coincidenen sinalar que as listas de contri-CENSO DA POVOACIN A primeira referencia a xudeus bucins que deban satisfacer osXUDA GALEGA vivindo en terras galegas docu-xudeus do reino de Castela en mntase en Celanova no S. X. Con concepto de cabeza de peito, posterioridade a esta data desapa- Para tentar un achegamento aservicio e medio servicio e recen da documentacin practica- calquera aspecto da demografaservicio de castellanos de mente todas as referencias a medieval, hai que partir da pre-ouro poden ofrecer datos, en xudeus galegos, a excepcin dal- misa de que a documentacin nengn caso exactos, pero si gns datos indirectos a recaudado- que poidera permitir un estudoaproximativos, do nmero de res que, provintes de Castela, exer- estadstico completo moi esca-familias obrigadas ao pago de ceron a sa actividade en Galiza.sa.Ante esta falta de documenta-impostos.7 ~ 7. Os Xudeus naGaliza ou cabeza de familia maior de 20xudeus no servicio e medio ser- anos, eximindo do tributo svicio, sobre datos de 1474 e 1482 A cabeza de peito era unha canti- mulleres. e os repartimentos chamados de dade anual que cada hebreo debacastellanos de ouro para a guerra 1 tributar en recoecemento doLuis Surez Fernndez recolle a de Granada. esta que segue a seoro real e especial proteccincontribucin das alxamas de continuacin: que o monarca lle dispensaba. 1474 1482 148814891491 O servicio e medio servicio eraBaiona450 600-- - unha cantidade extraordinaria tri- A Corua con Betanzos, 1.8001.500 5.0984.500 4.815 butada por todas as xuderas e noRibadeo e Pontedeume sculo XV cobrbase cada ano,Ourense con Monforte,2.001.000 8.7706.80013.550Ribadavia e Allariz esquecendo xa o seu primitivo carcter excepcional, cun mon- tante fixo de 450.000 maraveds.Para atender os gastos da guerraTendo en conta que a relacin zas de familia. Se esta cantidade de Granada, impxose aosentre contribucin e nmero dese multiplica por 6 (para as fami- xudeus unha contribucin cha- vecios nunca exacta, senn lias xudas sese aplicar este coe- mada servicio dos castellanos de meramente representativa, pode- ficiente) obteremos o nmero ouro, debido a que se satisfaca ramos calcular a cantidade detotal de xudeus dunha comuni- en dita moeda. En teora, cadaxudeus que vivan en cada unhadade. xudeu maior de vinte anos oudas comunidades citadas. Para elo menor emancipado deba pagardivdese a cantidade a pagar porNo caso de Galiza e segundo os un castellano de ouro (equivalen- cada comunidade por 45 marave-datos anteriormente citados, ter- te a 485 maraveds), anque mis ds (canon persoal) obtense as o amos, por exemplo, para o ano tarde se convertiu nunha cantida- nmero de vecios ou de cabe- 1474 as seguintes cantidades: de fixa: en 1482 foron 12.000 cas- A Corua con Betanzos e Ribadeo: tellanos de ouro; en 1485, Cantidade cotizadaNmero de familias Nmero de vecios 18.000; e desde 1486, 10.000. 1.8001.800 / 45 = 40 40 x 6 = 240Cantidade / canon persoal nmero de famil