EIZIE EIZIE EIZIE IZOIZOIZO - ehu. Aditza: aditzoina (ahalera) Aditza: ahalera...

download EIZIE EIZIE EIZIE IZOIZOIZO - ehu. Aditza: aditzoina (ahalera) Aditza: ahalera Aditza+instrumentalaren

of 46

  • date post

    19-Oct-2019
  • Category

    Documents

  • view

    2
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of EIZIE EIZIE EIZIE IZOIZOIZO - ehu. Aditza: aditzoina (ahalera) Aditza: ahalera...

  • EIZIE EIZIE EIZIE IZOIZOIZO

    EUSKARA ZERBITZUAEUSKARA ZERBITZUAEUSKARA ZERBITZUA

    EHUko EHUko zuzenketakzuzenketak: : mailak eta motakmailak eta motak

    Iñaki Ugarteburu Gastañares

    Donostia, 2004

  • “El carro Phebeo despues de auer dado mill y quinientas bueltas en rueda: ambos entonce los hijos de Leda a Phebo en su casa tienen posentado: quando este muy dulce: y breue tratado despues de reuisto y bien corregido con gran vigilancia: puntado y leydo fue en Toledo impresso & acabado”.

    “Alonso de Proaza: corrector dela impression al lector” [La Celestina]

    “…procure que estos tratadicos Españoles, se imprimiessen con nuestros nueuos caracteres. Pero siendo la primera prueua que hazemos en esta lengua, no nos fue possible vsar de tanta diligentia, que el author no hallasse munchas faltas, asi en la orthografia, conjunction de letras, y separation de partes: como en la permutation de vocales. En los quales yerros suelen facilmente caer los que componen y corrigen libros en lenguas que no les son tan familiares, como la suya materna.

    Reglas gramaticales Antonio del Corro (1586)

  • 1. arauaz

    arauazarauaz

    TestuTestu zuzenazuzena / / TestuTestu okerraokerra (?)(?) TesuTesu egokiaegokia / / TestuTestu desegokiadesegokia

    OnargarritasunaOnargarritasuna arauariarauari lotualotua -- HizkuntzaHizkuntza arauaaraua -- EreduzkoEreduzko arauaaraua -- ArauArau akademikoaakademikoa

  • Araua / Erabilera (ez daude kontrajarriak, sistema osatzen dute)

    Hizkuntza arauaz

    - izaera: konbentzio soziala

    - helburua: erabilera zuzena/okerra (egokia/desegokia) bereiztea

    - jatorria: hiztunen gaitasuna (intuizioa)

    - azalpena: deskribapenean oinarritua

    - irizpideak: linguistikoak ● kontzeptuarekiko egokitasuna (tasun semantikoak) ● egokitasun fonetiko eta ortotiporafikoak (tasun formalak) ● egokitasun morfosintaktikoa (tasun morfosintaktikoak) ● beste batzuk (etimologia, eufonia, ekonomia…)

    - irizpideak: ez-linguistikoak ● maiztasuna (edo erabilera) ● beharra (neologia) ● erabilgaritasuna eta ezargarritasuna ● beste batzuk (ohitura, gizarte egoera eta ikusmoldea, prestijioa)

  • Araua / Erabilera (ez daude kontrajarriak, sistema osatzen dute)

    Arau akademikoa

    - arau arbitrarioa da: konbentzioa

    - hitzarmenean oinarritua

    - ez da linguistikoki motibatua

    - ez da nahierara ezarria

  • La pérdida de la conciencia, por parte de los más puristas, del carácter de incorrección que aqueja a un giro sintáctico o una palabra, es un factor que contribuye a que se tomen por correctos usos que, desde el purismo estricto, se considerarían como incorrectos.

    Emilio Lorenzo. “El español en la encrucijada” (Espasa, 1999)

  • Eskolak erakusten / Eskolak ematen / Klaseak ematen

    Ez dakit etorriko bada.

    #Euria egitekotan, ez gara mendira joango.

    *Gai desberdinak ikasiko ditugu ikastaro honetan.

    *Merezi zuen biltzar hartara joateak.

    Behar da/du (ergatiboa?)

    [aditza, nominalizazioa…]

  • Ikaskuntzaren testuinguru berria ezaugarritu eta bereizten duen zerbait

    Sare gizartearen ikaskuntza testuinguru berri honetan…

    Karga elektrikoaren izaera ezezaguna da; hala eta guztiz ere, karga elektrikoak naturan izan dituen adierazpenak nabarmenak izan dira beti: zenbaitetan gizakiaren bizitzan ere izan dute eragina, eta harridura, kezka eta beldurra piztu dute, ekaitzetan adibidez, baina gizakiaren jakinmina piztu dute, batez ere.

    Karga elektrikoaren izaera ezezaguna da, hala eta guztiz ere, karga elektrikoak naturan izan dituen adierazpenak nabarmenak izan dira beti, zenbaitetan gizakiaren bizitzan ere izan dute eragina, harridura, kezka eta beldurra piztuz, ekaitzetan adibidez, baina batez ere piztu duena gizakiaren jakinmina izan da.

  • Dirulaguntza Kontseilua Erabili.com (Azpeitia) Tolosako ud. Euskadi.net (EJ) Bizkaia.net (Foru Ald.) Euskaraz.net (Donostiako ud.) Arrasateko ud. Goiena Eustat SPRI HABE ... Diru-laguntza Uztarria (azpeitia) Alava.net (Arabako Foru Ald.) Hezkuntza.net (EJ) Getxoko ud. IVAP Orioko ud. ... Diru laguntza Gipuzkoa.net (Foru Ald.) Orioko ud. Tolosako ud. Gara Eusko Ikaskuntza Donostiako ud. ...

    BERRIA Dirulaguntza, diru laguntza ARGIA Dirulaguntza, diru-laguntza

    ITXARO BORDA dirulaguntza, diru-laguntza XABIER MENDIGUREN ELIZEGI dirulaguntza PELLO SALABURU dirulaguntza, diru laguntza IBAN ZALDUA dirulaguntza XABIER MONTOIA dirulaguntza JON ALONSO dirulaguntza JAVI CILLERO dirulaguntza JOSE MORALES diru-laguntza JOXEMARI URTEAGA diru-laguntza ANTTON OLANO dirulaguntza JON ARRETXE dirulaguntza GOTZON GARATE diru laguntza UNAI ELORRIAGA diru-laguntza, diru laguntza JANBATTITT DIRASSAR diru-laguntza PAKO ARISTI diru laguntza JOXE AUSTIN ARRIETA diru-laguntza

  • arau-emailea Hiztegi Batua

    (Euskaltzaindia)

    deskribatzailea (OEH)

    orokorra

    esplikatzailea Hiztegi etimologikoa

    lexikografia historikoa

    espezializatua

    corpusak EEBS

    eta abarcorpusa

    OEH

    Fonética histórica

  • Hiztegi Batuaren ezaugarriak

    Akademikoa

    Batua

    Arau-emailea (h., e.)

    Oinarrizkoa (20.000 > 40.000)

    Ezaugarri formalak

    (Ezaugarri semantikoak, inoiz)

    (Ezaugarri sintaktikoak, inoiz)

    Definizioak? (Quercus coccifera)

    Euskalki eta soziolekto markak (Heg)

    Erabilera markak (g.g.er.)

    Informazio didaktikoa (*)

    Beste jakingarri batzuk (Sin., etc.)

  • Hay que atenderla [demanda de traducción al euskera] pero tenemos el derecho a esperar y el deber de exigir, que respuestas improvisadas no causen estragos en la lengua.

    La actual corriente de traducción del castellano (que es, creo, la lengua fuente en el 95% de los casos) al euskera es la prueba de la más obyecta [sic] dependencia lingüística.

    K. Mitxelena, 1981

  • Porque no son solamente los léxicos especializados los que están en relación unos con otros, sino que es la totalidad del léxico, incluida su parte esencial, las palabras de uso general y común, la que está interrelacionada.

    Va a resultar que el lenguaje menos cultivado, el de la matemática, el de la física, etc., va a dictar la ley allí donde la lengua está mejor trabajada.

    K. Mitxelena, 1981

  • Terminologia lanerako irizpideak

    (AZKARATE 1997: 249-272)

    - Hiztegi estandarrean erabili direnen antzekoak

    - Kasu egin behar zaie maileguei:

    • Baldintza: gaztelaniaz eta frantsesez erabiliak

    • Nazioarteko erabilera aztertu

    • Nazioarteko arau eta estandarizazio mailak aztertu

    · Gaztelania, frantsesa, ingelesa

    ·Europako beste hizkuntza batzuk

  • 2. zuzenketa-lanaz

    Zuzentzailearen eta zuzenduaren artekoak

    -- ZuzenketaZuzenketa: : hutsakhutsak etaeta proposamenakproposamenak ((iradokizunakiradokizunak)) -- EgileEgile//zuzentzailezuzentzaile harremanaharremana: : epaiketaepaiketa etaeta lankidetzalankidetza -- ErgonomiaErgonomia etaeta errentagarritasunaerrentagarritasuna ((irudiairudia))

    -- KalitateaKalitatea etaeta prestakuntzaprestakuntza -- ZuzenketaZuzenketa didaktikoadidaktikoa (?)(?)

    El conocido fascista Durruti

    En nombre del Padre, y del Hijo y del Santo Fantasma…

  • ZuzenketaZuzenketa lanaklanak - Jatorrizkoak / itzulpenak

    - Liburuak, aldizkariak, eskuliburuak, gutunak, txostenak, iragarkiak...

    - Estiloa, orotipografia, idazkera…

    - Aurkibideak osatu…

    - Inprenta-probak zuzendu

  • ZuzenketaZuzenketa pragmatikoapragmatikoa

    TestuaTestua irizpideirizpide jakinjakin batzuenbatzuen araberaarabera zuzentzenzuzentzen dudu

    EzEz dagodago egilearenegilearen etaeta zuzentzailearenzuzentzailearen artekoarteko harremanikharremanik

  • ZuzenketaZuzenketa didaktikoadidaktikoa ZuzenketakZuzenketak ((gorrizgorriz eginakeginak) ) etaeta proposamenakproposamenak bereiztenbereizten dituditu ZuzenketenZuzenketen arrazoiakarrazoiak azaltzenazaltzen dituditu ((gramatikagramatika, , hiztegiahiztegia, , erabileraerabilera estandarraestandarra…)…)

    ProposamenakProposamenak: : proposamenproposamen zehatzakzehatzak edoedo egilearenegilearen eskuesku TestuarenTestuaren irakurgarritasunairakurgarritasuna etaeta egokitasunegokitasun estilistikoaestilistikoa bilatzenbilatzen du (du (agramatikaltasunikagramatikaltasunik izanizan ezez arrenarren))

    EgileEgile--zuzentzailezuzentzaile harremanaharremana

  • Zuzentzailea vs Berrikuslea

    Intervención de los correctoresIntervención de los correctores

    Los correctores, último eslabón de la cadena en lo que respecta Los correctores, último eslabón de la cadena en lo que respecta al al texto que va a publicarse, efectúan un control lingüístico (resptexto que va a publicarse, efectúan un control lingüístico (respeto de eto de las peculiaridades de cada lengua y de otras prácticas las peculiaridades de cada lengua y de otras prácticas convencionales) y técnico (tipografía). A ellos corresponde deteconvencionales) y técnico (tipografía). A ellos corresponde detectar ctar cuantos errores, imprecisiones o incoherencias dificulten la percuantos errores, imprecisiones o incoherencias dificulten la perfecta fecta comprensión del mensaje que el autor quiere transmitir. Pero haycomprensión del me