Introdución ás Bibliotecas Dixitais 1. Introdución · PDF filede prezos,...

Click here to load reader

  • date post

    02-Nov-2018
  • Category

    Documents

  • view

    216
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Introdución ás Bibliotecas Dixitais 1. Introdución · PDF filede prezos,...

  • llIIIIIII G aJ., E G,ade filoloXla

    Introducin s Bibliotecas Dixitais

    Nieves R. Brisaboa / Carme Fernndez [email protected] / [email protected] da Corua

    1. Introducin

    Se revisarmos o panorama das tecnoloxas da informacin e das telecomunicacinsdurante os ltimos anos, resulta evidente que a velocidade do desenvolvementodestas disciplinas ten medrado exponencialmente ao tempo que os prezos domaterial asociado a tales tecnoloxas (chips) se rebaixaban na mesma medida. Estefeito, a sorprendente suba de prestacins e calidade ligada ao espectacular descensode prezos, non ten precedentes na historia tecnolxica da humanidade e, anda quepara todo o mundo se ten feito evidente a entrada masiva dos computadores na vidaordinaria, probabelmente s os expertos se decatan de at que punto este proceso abraiante. A modo de exemplo, pdese lembrar que o computador que levou aprimeira persoa la tia 8 kilobytes de memoria (non interesa detrmonos aqu aprecisar que ou canto un kilobyte de memoria, abonda dicir que o computadorcon que se est a escribir este traba110 ten 256.000 kilobytes, 32.000 veces mis),mais, ao mesmo tempo, eses 8 kilobytes tiveron un custo de mi11ns de dlares,mentres que, hoxe, con 40.000 pesetas, pdense comprar os 256.000 kilobytesdeste computador. Se a tecnoloxa do autombel tivese experimentado esa mesmaprogresin, agora conduciriamos vehculos capaces de desenvolveren unhavelocidade de 1.600.000 Kmlhora e o prezo do coche sera inferior ao dun refresco.

    Seme11a pouco ortodoxo comezar un artigo cientfico cuns exemplos deste tipo,mais difcil explicar doutro xeito a persoas a11eas ao mundo da informtica atque punto o desenvolvemento destas tecnoloxas un feito verdadeiramentesorprendente e inusitado.

    o abaratamento dos prezos e o incremento en potencia dos computadores nadcada dos 80 fixo deles unha ferramenta que, pola sa versatilidade, se converteuen imprescindbel para todo tipo de empresas e profesionais, mais a aparicin exeneralizacin da Internet na dcada dos 90 ofreceu todo un mundo de novasposibilidades ao pr a traba11ar conxuntamente as tecnoloxas informticas coas dastelecomunicacins. Deste xeito, comezouse a utilizar o termo TIC (Tecnoloxas da

    27

  • Nieves R. Brisaboa / Carme Fernndez Prez-Sanjulin I1IIIIIII G a L E G ade filoloxa

    Informacin e das Comunicacins) para denominar a conxuncin destas dastecnoloxas.

    Internet proporcionou unhas posibilidades de publicacin de contidos de todo tipo(desde documentos a msica, imaxes ou vdeos) a un pblico ilimitado por unprezo ridculo. Anda hoxe as posibilidades da Internet estn a ser apenasalbiscadas, mais, con certeza, Internet vai producir cambios radicais no noso modode acceder a todo tipo de informacins e, xa que logo, no xeito de nos relacionar,traballar, estudar, divertir, consumir, etc. A acumulacin de tantas mudanzas vaisetraducir nunha modificacin dos hbitos que rexen tanto a nosa vida como os dasociedade en que vivimos, con influencia s comparbel que tiveron no seu da aintroducin da radio, primeiro, e da televisin, despois, ou a popularizacin doautombel.

    esa capacidade que proporciona a Internet de publicar contidos a que abriu aporta ao xurdimento e proliferacin das Bibliotecas Dixitais. Merc Internet posbel que obras valiosas e antigas se fagan accesbeis para o pblico en xeral,permitindo dar ao rico patrimonio documental unha difusin at agora impensbel.Do mesmo modo, Internet pode facer posbel que no ltimo recanto da nosaxeografa, simplemente con ter luz e telfono, se tea acceso a todos os catlogosbibliogrficos do mundo que estean dixitalizados e conectados Rede e, mesmo,ao contido das obras das Bibliotecas Dixitais. Tamn, grazas tecnoloxa dasBibliotecas Dixitais, hoxe posbel ler a ltima edicin de calquera xornal, de ANosa Terra por exemplo, desde calquera lugar do planeta.

    Resulta evidente que a hiptese de publicar obras de literatura, obras cientficas,xornais, edicins facsimilares de documentos antigos (fotografados dixitalmentepxina a pxina), etc. abre un mundo de posibilidades para a divulgacin de talesdocumentos e informacins; porn, a pesar dos esforzos que se teen feito porparte de institucins pblicas e privadas, moitas destas accins pasandesapercibidas por non contaren co asesoramento tecnolxico axetado. Domesmo xeito, iniciativas ben fundamentadas tecnoloxicamente tampouco resultansatisfactorias por seren levadas adiante con pouco coecemento das necesidades,intereses e competencia dos investigadores ou do pblico a que an dirixidas.Estamos perante un campo en que cmpre que as equipas de traballo sexanmultidisciplinares, contando con especialistas procedentes tanto das reastecnolxicas como das Humanidades.

    Con este trabaBo tntase, de entrada, expor os conceptos chave sobre BibliotecasDixitais e, despois, describir algunhas das ferramentas informticas que subxacennesta tecnoloxa. Esbzanse, as mesmo, algns dos retos de investigacin en quese estn a realizar esforzos.

    28

  • Introducin s Bibliotecas Dixitais

    2. Bibliotecas Dixitais

    2.1. Algns conceptos previos

    '-GaLEG,ade jiloloXla

    importante diferenciar os conceptos de Bibliotecas automatizadas ouinformatizadas, Bibliotecas Dixitais e Bibliotecas Virtuais.

    o primeiro concepto, o de Bibliotecas automatizadas ou informatizadas, refrese abibliotecas tradicionais onde as tarefas de catalogacin, elaboracin de fichas,control de emprstimos etc. se realizan co apoio dun programa informtico. Nestescasos a informtica unicamente unha ferramenta que facilita as tarefas habituaisdo persoal da biblioteca. Aln diso, se existir un catlogo informtico, este hafacilitar a procura de obras ou documentos e se, ademais, ese catlogo foseaccesbel va Internet, unha persoa podera desde a sa casa ver se unha obra enconcreto est na biblioteca, se est emprestada ou disponbel, etc. A Biblioteca daUniversidade da Corua, como a de moitas outras universidades actuais, ten asfacilidades antes citadas, mais isto non suficiente para afirmar que se trata dunhaBiblioteca Dixital .

    Unha Biblioteca Dixital aquela en que os seus fondos estn dixitalizados (noapartado 4.1.1 aclrase este termo). Os seus fondos estn, por tanto, armacenadosen soportes informticos.

    Por suposto, perfectamente posbel pensar en bibliotecas bimodais, isto ,bibliotecas en que os fondos fsicos (en formatos tradicionais: libros, xornais,revistas...) vaian sendo paulatinamente dixitalizados para garantir, dunha banda, unmis doado acceso e, doutra, a sa conservacin.

    En todo caso, unha Biblioteca Dixital debe ofrecer aos seus usuarios algn meioinformtico de acceso aos seus fondos, ben sexa para a sa lectura en pantalla ouben para obter unha copia dos mesmos baixndoos va Internet. Obsrvese que oconcepto de Biblioteca Dixital non implica de ningn modo que o acceso aos seusfondos sexa va Internet: de feito, perfectamente pensbel que s se poida accederaos mesmos desde computadores situados na propia biblioteca e que a base de dadosque contea os fondos dixitalizados non sexa accesbel desde ningn outro lado.Agora ben, calquera Biblioteca Dixital pode ter unha interface de acceso va web.

    Unha Biblioteca Virtual aquela Biblioteca Dixital que ofrece, como meio deacceso aos seus fondos dixitais, unha interface de usuario sofisticada que simulaunha biblioteca real no seu aspecto e funcionamento. As, ao acceder a unhaBiblioteca Virtual vese representada unha biblioteca cos seus caixns de arquivo,que se poden abrir para facer procuras, os seus andeis cos libros, que se podencaBer, ou taboleiros onde posbel ler e escribir anuncios e noticias

    29

  • Nieves R. Brisaboa / Carme Fernndez Prez-Sanjulin ll1IIIII GaLEGade jlloloxa

    (http://rosalia.dcJi.udc.es/cicytJ). Ademais, tales bibliotecas ofertan servizos que,en xeral, teen a ver coa explotacin do ciberespazo e das posibilidades quefornece Internet (chats, e-mail, servizos de noticias, etc.).

    Actualmente a rede fsica que soporta a Internet ten moitos tramos que, por estarensoportados no vello cableado da telefona, non permiten grandes velocidades detransmisin de dados (cando menos, desde os domicilios particulares at oprovedor da Internet). Como consecuencia da baixa velocidade da Rede, interfacestan sofisticadas como as requeridas en contornos de realidade virtual son poucoaxeitadas para a Internet debido a que tales interfaces requiren grande cantidade deinformacin grfica, e mesmo sonora, que tarda en viaxar poIa Rede. Polo tanto, parte do custo de programar as complexas interfaces de realidade virtual necesariaspara unha Biblioteca Virtual, as limitacins da Internet desaconsellan tamn esetipo' de interfaces, de a que a maior parte das bibliotecas accesbeis va Internetsexan Bibliotecas Dixitais e non Bibliotecas Virtuais propiamente ditas.

    En todo caso, a diferenza entre unha Biblioteca Dixital e unha Biblioteca Virtual radicaen que a sa interface de acceso ao pblico utilice mis ou menos meios propios derealidade virtual (isto , que tente, en maior ou menor medida, recrear un contornovirtual de biblioteca). Como evidente que este parmetro moi subxectivo, naliteratura tcnica vense usando con frecuencia os termos de Biblioteca Dixital eBiblioteca Virtual como sinnimos. Con estas definicins a Biblioteca Virtual Miguelde Cervantes (http://www.cervantesvirtual.com) tera sido, nas sas orixes, mis unhaBiblioteca Dixital con acceso va' Internet que unha Biblioteca Virtual; porn, osltimos servizos implementados para usuarios (taboleiros de anuncios, foros dedebate, etc), case a aproximaran definicin de Biblioteca Virtual.

    Ao longo dese traballo referirmonos s Bibliotecas Dixitais como termo xenrico,pois o feito de posuren unha interface de usuario va web que reconstra, con misou menos suceso, o aspecto e funcionamento dunha biblioteca real a modo darealidade virtual non cra ningunha diferenza nos aspectos tratad