20 Revista Peñas Negras Aldizkaria

download 20 Revista Peñas Negras Aldizkaria

of 8

  • date post

    06-Apr-2016
  • Category

    Documents

  • view

    223
  • download

    10

Embed Size (px)

description

 

Transcript of 20 Revista Peñas Negras Aldizkaria

  • 2008ko URRIA-2009ko MARTXOA / OCTUBRE de 2008-MARZO de 2009Revista del Centro de Interpretacin Ambiental

    PEAS NEGRASIngurumen Interpretazioko Zentroaren Aldizkaria

    NNoovveeddaaddeess ddeell CCeennttrroo PPEEAASS NNEEGGRRAASS

    MMeeaattzzaallddeekkoo hhaarrrriizzuullaattzzaaiilleeaakk

    VVoolluunnttaarriiaaddoo aammbbiieennttaall eenn llooss MMoonntteess ddee TTrriiaannoo yy GGaallddaammeess

    MMaaddaarriiaaggaa DDoorrrreettxxeeaa

    KKaarrrraannttzzaakkoo aarrddii aauurrppeeggiibbeellttzzaa

    INGURUMEN ETA LURRALDEANTOLAMENDU SAILA

    DEPARTAMENTO DE MEDIO AMBIENTEY ORDENACIN DEL TERRITORIO

    Lege Gordailua/Depsito Legal: BI-912-99 Ale kopurua/N.o ejemplares: 5.000 e-mail: p-negras@ej-gv.es

    20

  • Gorobel mendilerroa /Sierra Slvada. JosebaEgiguren eta JosMiguel Llano. EuskoJaurlaritza. Ingurumeneta LurraldeAntolamendu Saila.Bilbao, 2007.

    Betidanik, Eusko Jaurlaritzako zutabeetako bat gurenatura ondarea zabaldu eta ezagutaraztea izan da.Horregatik, argitalpen honek Euskadiko ingurumen-aberastasuna ezagutzera ematea du helburu; kasuhonetan Gorobel mendilerroa. Inguru zoragarri hauEuropa osoan aberastasun ornitologiko handienetarikoaduen eremua dugu. Ez hori bakarrik, ingurune honetanurriak diren beste espezie batzuk bizi dira eta osointeresgarria da kultura eta geologia ikuspuntutik.

    Liburu denda espezializatuetan salgai.

    2

    AGENDA

    Datorren seihilekorako jarduerakActividades para el prximo semestre

    Los hospitales mineros deTriano. Manuel Vitoria Ortiz.Museo de la Minera del PasVasco. Bilbao, 2007.

    Este libro, reeditado por el MuseoMinero de Gallarta en el ao2007, fue publicado por vezprimera en el ao 1978 a partirde las investigaciones hechas por

    el autor. Se trata de una publicacin de contenidomdico- histrico en la que queda perfectamenteilustrada la situacin de la zona minera a finales delsiglo XIX y principios del XX. En sus pginas se tratantemas tales como el trabajo llevado a cabo en las minas ylas huelgas mineras, haciendo especial hincapi en laimportante labor desarrollada desde los hospitalesmineros con el Dr. Areilza a la cabeza.

    A la venta en Peas Negras y Museo Minero de Gallarta

    Salneurria / Precio: 20

    Dokumentazioa

    Azaleko argazkia: La Magdalena-Urallaga kobazuloa.Foto de portada: Cueva La Magdalena-Urallaga.

    PEAS NEGRAS Zentroak antolatuak/Organizadas por el Centro PEAS NEGRAS

    INFORMAZIO INTERESGARRIA /INFORMACIN DE INTERSLa pasada primavera se puso en marcha en la comi-sara de la Ertzaintza de Muskiz un nuevo servicio de-nominado Patrulla Rural. Los agentes que integran es-ta unidad se encargan de la vigilancia de los terrenoscercanos a Peas Negras pertenecientes a los munici-pios de Muskiz, Abanto-Zierbena y Ortuella. Por ello,no dudis en notificarles cualquier conducta o hechodenunciable que observis durante vuestra visita a es-ta zona (vertederos incontrolados, acampadas y fue-gos ilegales, circulacin poco respetuosa de vehculosa motor, etc.). Estarn encantados de poder ayudaros.Su contacto es el siguiente:

    PATRULLA RURAL DE MUSKIZ. Tfno: 946 708 035

    Ba al zenekien? Las tasas de mortalidad en las minas superaron el 40 por mil,

    el doble que en las zonas agrarias. Gorostia idorgarria da eta sukarra jaisteko balio du. Bere zura

    makilak egiteko erabilia izan da. La excesiva construccin de pistas forestales es uno de los fac-

    tores que contribuye a la erosin de las laderas de los montes,adems de causar un gran impacto en el terreno y de facilitarel acceso de vehculos contaminantes.

    Gurbitzaren fruituak jan daitezke eta gozoak dira, horregatikmarmelada eta beste janari eta edari batzuk egiteko erabiltzenda.

    Los precios de los artculos de las tiendas de la Zona Mineraeran entre un 25% y un 40% ms caros que en Bilbao.

    Galguero-en lana bagoi batetik beste bagoi batera salto egite-an zetzan, bagoi horren abiadura jaisteko edo gelditzeko.

    Al serbal se le atribua la propiedad de proteger contra los en-cantamientos. Unas ramitas en la puerta protegan contra elmal de ojo y se plantaban en los cementerios para custodiar alos espritus.

    Emakume batek zortzi orduko lanegun batean 1500 lehergaikartutxo betetzen zituen.

    Urria / Octubre

    2008 1 2

    3 45

    6 78 9

    10 11 12

    13 14 15

    16 17 18

    19

    20 21 22

    23 24 25

    26

    27 28 29

    30

    Azaroa / Noviembr

    e

    2008

    1 2

    3 45 6

    7 89

    10 11 12

    13 14 15

    16

    17 18 19

    20 21 22

    23

    24 25 26

    27 28 29

    30

    31

    Martxoa / Marzo

    2009

    1

    2 34 5

    6 78

    9 1011 1

    2 1314 1

    5

    16 17 18

    19 20 21

    22

    23 24 25

    26 27 28

    29

    30 31

    Zuhaitz Eguna / Da del rbol. Igandea, 1, domingo.

    Pico de La Cruz mendira igoera / Subida al Pico de La Cruz. Igandea, 9, domingo.

    La Arboledako putzuetatik ibilbide gidatua /Itinerario guiado por los pozos de La Arboleda. Igandea, 23, domingo.

    Argazki Rally-a/ Rally Fotogrfico.Laguntzailea/Colabora: IZATEIgandea, 26, domingo.

    Informaziorako eta erreserbak egiteko telefonoaTelfono para informacin y reservas

    946 338 097

  • Centro Peas Negras

    3

    Azken hilabeteetan PEAS NEGRAS Zentroan nobedade batzuk egon dira. Hauen artean, duda barik, garrantzi-tsuena Meatzaldeari buruzko ikus-entzunezkoa izan da. Muntaia honi esker inguru berezi honetako geologia, lan-daretza, fauna eta meatze-historia oso modu erraz batean ezagutuko dira. Bestaldetik, zonalde honetako ondarebaliotsua ezagutzera emateko asmoarekin bi argitalpen berriak atera ditugu: gaur egunean paisaian mantentzen di-ren azpiegitura batzuei buruzko fitxak eta ibilbide seinaledunen mapa berrikusita eta eguneratuta.

    Estas son las novedades ms importantes que han tenido lugar en el Centro de Interpretacin Ambiental PEAS NEGRAS du-rante los ltimos meses:

    Audiovisual sobre la Zona MineraDesde el pasado verano, el Centro PEAS NEGRAS ofrece al p-

    blico visitante una nueva posibilidad de conocer un poco mejor laZona Minera de Bizkaia.

    Para ello, una de las salas de dicho equipamiento acoge un au-diovisual que muestra de forma clara y sencilla la geologa, flora,fauna, as como la historia de la minera de este peculiar entorno.Esperamos que os guste!

    Fichas sobre elementos mineros de intersCon el objetivo de mostrar al pblico el importante patrimonio de la Zona Minera se han publicado y pues-

    to a la venta en el Centro PEAS NEGRAS una coleccin de fichas que presentan algunos de los restos mine-ros ms interesantes que an se conservan en la zona.

    Mapa de itinerarios sealizadosAsimismo, ya est a la venta, revisado y actualizado, el mapa de itinerarios sealizados que muestran algu-

    nos de los lugares ms interesantes de los alrededores de Peas Negras.

    ALBISTEAK | NOTICIAS

    del

  • 4PEAS NEGRAS INGURUNEA | ENTORNO PEAS NEGRAS

    La Arboledako plazan

    En la plaza de La Arboleda

    La Arboledako plazan (2000. urtea)

    En la plaza de La Arboleda (ao 2000)

    Hace 10 aos nueve jvenes se juntaron en una plaza de Ortuellapara recuperar un legado histrico de la Zona Minera ya casiolvidado: las competiciones de barrenadores. Estos concursos eran habituales en la poca de mayor apogeominero; en ellos se mostraba la dura labor de los barrenadores en las minas, haciendo profundos agujeros en la roca calizaayudados por pesadas barrenas (barras de acero de varios metrosde largo acabadas en punta). Desde 1998, todo el mundo que se acerque a alguna de las fiestas populares de los pueblos de la Zona Minera tiene la oportunidad de revivir aquellos durostiempos a golpe de barrena.

    Ortuellako plazan (1917. urtea)

    En la plaza de Ortuella (ao 1917)

    Meatzaldekoharrizulatzaileak

  • 5Laztabinaz egindako zuloak

    Agujeros hechos con barrena

    Valle de Trpaga-Trapagaran (2008)

    Bilboko Aste Nagusian

    En la Semana Grande de Bilbao

    koan izaten zelarik; 1893. urteanLa Arboleda auzoan 1.000 pezeta(harrizulatzaile baten zazpi hilabe-tetako soldata) jokatu ziren.

    XX. mendearen bigarren ha-markadako meatzaritzen porrota-rekin batera, harrizulatzaile txa-pelketak poliki-poliki garrantziagaldu eta ahaztu ziren.

    Hala ere, 81 urte geldirik etaahaztuta egon ondoren, 1998koazaroaren 3an Euskal Jai batean,Ortuellako enparantzan, XIX.mendearen amaieran gertatzenzen bezala, bederatzi gazte elkar-tu ziren Meatzaldeko lanik gogo-rrenetariko bat gogora ekarri etaplazaratzeko prest. Egun horretaneskuak odoletan bukatu arren,enparantzan bildu zen jendetza-ren txaloek berreskuratutakoekintzaren arrakasta ziurtatu zu-ten.

    Esan daiteke Autrigoiak, Ortue-llako euskara elkartea, bultzatzai-le handienetariko bat izan zela.Meatzaldean euskara bultzatzekoeta zonalde honetako ondare his-torikoa berreskuratzeko helburubezala, harrizulatzaileen saioakerrekuperatzera lagundu zuten.

    Nahiz eta hasieran harrizulaketanola egiten zen inork ez irakatsieta saio bakoitzaren amaieran es-kuak odoletan bukatu, ibiliz ikas-ten da ibiltzen eta azken 10 urtehauetan, gero eta gazte gehiagok,nahi izanez gero lor daitekeelaerakutsi digute.

    Euskal herri kirolen antzera, ha-rrizulatzaileen txapelketak lan jar-dueran du sustraia, baina nekaza-ri munduari baino meatzaritzarilotzen zaio. Laztabina, harriak zu-latzeko tresna, altzairuzkoa da,muturrean punta du eta meatzari-tzan erabiltzen zen, harrian dina-mita kartutxoak sartuz zuloak egi-teko; horrela lehertu ostean,burdina lortzen zen eta berarekinlan egitea errazagoa izaten zen.

    Meatzari taldeen artean lehiakizaten ziren eta langileak jatorri ez-berdinetakoak izateak areagotuegiten zuen norgehiagoka. Taber-netan eta Meatzaldeko auzoetan la-gun artea