tESTUIDATZIAK ZUZENTZEKO ORIENTABIDEAK.pdf

Click here to load reader

  • date post

    07-Dec-2015
  • Category

    Documents

  • view

    20
  • download

    4

Embed Size (px)

Transcript of tESTUIDATZIAK ZUZENTZEKO ORIENTABIDEAK.pdf

  • portada TEXTOS 1 euskTRAZ.fh11 16/10/09 08:45 Pgina 1

    Composicin

    C M Y CM MY CY CMY K

  • Textos escritos 1 CAST:Educacin 3/9/09 09:05 Pgina 8

  • TESTU IDATZIAK ZUZENTZEKO

    ORIENTABIDEAK

    Ebaluazio diagnostikoa

    Lehen Hezkuntza

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 1

  • Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 2

  • TESTU IDATZIAK ZUZENTZEKOORIENTABIDEAK

    Ebaluazio diagnostikoa

    Lehen Hezkuntza

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 3

  • Titulua: Testu idatziak zuzentzeko orientabideak. Lehen Hezkuntza

    Egileak:Eduardo Aldasoro LeceaConsuelo Allu Villanuevangel Sanz MorenoMercedes Sola Palacios

    Koordinazioa:Ebaluazio AtalaHezkuntza Ikuskaritza Zerbitzua

    NAFARROAKO GOBERNUA Hezkuntza Departamentua

    Diseinua eta maketazioa: Ana Cobo scar MunrrizInprimaketa:Lege gordailua:

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 4

  • Aurkezpena

    Hezkuntzaren helburu lehenetsia da bereziki komunikazioarekin etahizkuntzaren inguruko gaitasunak garatzeari dagokionez- gure ikasleak gaiizan daitezen, idazketaren bidez, modu zuzen eta eragingarrian, beren iritzieta sentimenduak aditzera emateko. Helburu hori iristea dudarik gabelagungarria izanen da askatasunean bizitzeko eta gizartean parte hartzekohobeki prestatutako herritarrak sortzeko. Gauza jakina da, izan ere, testuakekoiztea, idatziz gure emozioak, esperientziak, gogoetak, eta abaradierazteko gauza izatea komunikazio gaitasunaren alderdi garrantzihandikoa dela, bai eremu pertsonaletan nola gizartearen bizitzan.

    Egileek lan honetan azaltzen dutenez, ikasleek beren diskurtso mentalaeta beren sentimenak idatziz mamitzeko zenbateko gaitasuna dutenebaluatzea lan zaila da, planifikazioa behar duena eta irakasle taldeen lankoordinatua eskatzen duena. Hezkuntza Departamentuak onetsi duenebaluazio diagnostiko ereduak ahalegin berezia eskatzen die bai hezkuntzaagintariei eta bai irakasleei berariazko zuzenketa irispide eta moduak ezarrieta partekatzeko, ikastetxeari, hezkuntza zikloari eta oro har irakaskuntzasistema osoari aplikatzeko modukoak, eragingarriak izanen dirensegurantzian.

    Material hauen argitarapenak helburu argia du: Lehen Hezkuntza taldeanlan egin nahi duten irakasleentzat baliagarria izatea beren ikasleen idatzizkoprodukzioa balioetsi eta zuzentzeko prozedura homogeneoa eskuratzeko.Lan honen egileek testuak ebaluatzeko eredu baten planteamenduexhaustiboa eskaintzen dute, funtsean orientabide modukoa, ikastetxebakoitzeko irakasleek aukera izan dezaten zeinek bere testuinguruarenaraberako egokitzapena egiteko. Zuzenketa eredu fidagarria eta zientifikokikonprobatua aurkitzea hain zaila delarik, kontua ez da hainbeste ereduaoinarritzeko arauak edo printzipioak ezartzea, nola laguntzarako etagogoetarako material bat eskaintzea, azken batean zuzenketa irizpidebateratuekin lan egin ahal izateko.

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 5

  • Lan honen osagarri eta aurrelari, beste lan bat argitaratu zen lehenagoHezkuntza Ikuskaritzako koadernoen bilduma honetan: Komunikaziogaitasuna: testu idatzien ekoizpena. Zuzenketarako orientabideak. Lanhartan xehero azaltzen da testuen zuzenketari dagokionez gauzan zertandiren; zehazki definitu eta deskribatu egiten dira zuzenketa irispideak etaaldi berean adibideak ere aurkezten dira testuak nola zuzendu eta ebaluatubehar diren argitzeko eta bai lan metodo bat proposatzen ere irakasletaldeek aurrera egin dezaten beren ikastetxeetan Lehen Hezkuntzakoikasleek idatzitako testuak zuzendu eta ebaluatzeko irizpideen berdintzebidean.

    Segur naiz material hauek baliagarriak izanen zaiela Lehen Hezkuntzakoikastetxeetan hain bokazio biziz- irakaslanean ari direnei eta lagungarriizanen zaiela zuzenketa irizpide berdintsuak partekatu eta aplikatzeko berenlanaren parte bat testu idatzien ebaluazio eta balorazio lanetan ematendutenean.

    Egokiera hau aprobetxatu nahi dut berriz animatzeko irakasleak segidezaten gogoetan ikasle bakoitza prestatzeko hain garrantzi handia duengai honen inguruan, bere ikasketa prozesuko urte erabakigarri hauetan. Etaeskertu nahi diet hainbeste irakaslek erakusten duten gaitasun irmoa besteirakasleekin beren aurkikunde didaktikoak eskuzabalki partekatzeko.

    Alberto Cataln HiguerasConsejero de Educacin

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 6

  • Aurkibidea

    I. Testu idatzien ebaluazioa eta zuzenketa............................. 9

    II. Ebaluazio irizpideen deskribapena .................................. 27

    III. Testuen ebaluazioaren eta zuzenketaren adibideak ........... 41

    A- 1. mailako testua ................................................. 42

    B- 2. mailako testua ................................................. 56

    C- 3. mailako testua ................................................. 70

    D- 3.+ mailako testua ............................................... 82

    IV. Testuen ebaluazio eta zuzenketa irizpideakbateratzeko metodologia ................................................ 95

    Bibliografia............................................................................ 99

    Eranskinak........................................................ 101

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 7

  • Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 8

  • I. Testu idatzien ebaluazioaeta zuzenketa

    Hezkuntza Departamentuak Nafarroan onetsi duen ebaluazio diagnostikozentsal ereduak hizkuntza gaitasunaren barrenean testu idatzien ekoizpenainplikatzen duten atazak hartuko ditu etorkizunean. Erabaki honekaipatutako gaitasunak tresna mental gisa duen garrantziari erantzuten dio,bai bizitza akademikoan eta baita bizitza sozialean ere. Gure pentsamendueta sentimenduak zuzentasunez eta eraginkortasunez idazten jakiteaoinarrizko ikasketen helburu bat da, irakurketarekin batera. Errealitatehonek ez du bazter utzi behar hizkuntzaren ahozko dimentsioa lantzea,testuinguru formal nahiz informaletan. Gaitasun komunikatiboaren lauardatzak hitz egiten, entzuten, irakurtzen eta idazten jakitea dira. Laualderdi horiek elkar elikatzen dute eta ikasgeletan modu osagarrian landubehar dira.

    Badakigu ikasleek diskurtso mental bat paperean jasotzeko duten gaitasunabaloratzea zaila dela. Lan konplexua da benetan eta, hori dela eta, epemotz, ertain eta luzerako planteamendua eskatzen du. Dena dela, bideamarkatua dago, irakasle bakoitzak bere irizpideak eta ebaluatzeko moduakdituen planteamenduetatik beste planteamendu batera igaro nahi da, nonhasieran ziklo mailan eta ondoren ikastetxe mailan irizpide eta moduakpartekatuko diren. Epe ertain batean posible izanen da Nafarroako ikastetxeguztien arteko irizpideak partekatzea.

    Ebaluazioa testu ekoizpena hobetzeko tresna da ikasleei, ikastetxeeieta oro har Nafarroako hezkuntza sitemari aplikatzeko modukoa.

    Zikloan, ikastetxean eta Nafarroan testuak baloratu eta zuzentzekoirizpideak eta moduak partekatzeak hobekuntza ildoak markatzen ditu.

    9

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 9

  • Une honetan ez da errealista Nafarroako emaitzak alderatzea, irizpide etamoduak asko aldatzen ahal direlako ikastetxe batetik bestera. Lortzen ahalden lehenbiziko helburua ebaluazioak ikastetxe irizpideekin egitea da,irizpide orokorretan oinarrituta. Horrela, hiru mailako eskala moduhomogeneo eta fidagarrian aplikatuko da ikastetxe bakoitzean.Ikuskaritzazerbitzuak lagin-ikerketak erabilita txostenak ematen ahalko ditu ikastetxeeklan honetan duten adostasun mailari buruz.

    Ikasleek idatzitako testuak ebaluatzeko arrazoi batzuk

    Irakasle taldeen artean dabilen esaera batek horrela dio: ebaluatzen ezdena debaluatu egiten da. Horrelako zerbait gertatzen da praktikan.Ebaluazioak prestakuntzaren ikuspuntutik garrantzitsua den alderdi batengain arreta modu iraunkorrean mantentzea ahalbidetzen du. Ikasle etairakasleen motibaziorako balio du eta aipatutako bi talde hauekebaluatutakoaren garrantzia partekatzeko balio du. Ikasleek idatzitakotestuak ebaluatzeko arrazoi nagusiak zazpi dira:

    Ahozkoak eta idatziak elkar indartzen dute.

    Hizkuntzaren bi erabilera handiak ahozko eta idatzizko dimentsioetangauzatzen dira. Hizkuntza bera da, nahiz eta erabilpena eta erabilitakokodeak aldatzen ahal diren. Hizkuntzaren dimentsio idatzia lantzeakahozkotasuna garatzen laguntzen du, eta alderantziz. Hizkuntzarenberezitasunak ahaztu gabe, ezin da alde batera utzi beraien artekoharreman estua. Beraz, dimentsio idatzia baloratzean modu orokorreanhizkuntzaren erabilerari buruzko jarraibideak ematen ari dira. Ahozkoa etaidatzia, irakurmena eta idazketa bezala, ontzi komunikatuak dira (VictorMoreno).

    Testu idatzien ebaluazioak logikoagoa, ordenatuagoa eta hobekiantolatua den adimena garatzen laguntzen du.

    Idazten ikastea pentsatzen eta hizkuntzaren bidez pentsamendua osat-zen ikastea da. Ebaluazioaren bidez erreferente zehatzak lortzen dirahauen inguruan: ikasleak helburuak nola betetzen dituzten eta idaztera-koan nolako zailtasunarekin aurkitzen diren. Irakurle heldu batek bestenorbaitek idatzitako testu bat irakurtzen duenean informazio asko esku-ratzen ahal du hizkuntza gaitasun horri buruz. Beraz, ez da testuaikuspuntu formal batetik soilik aztertu behar. Ikuspuntu guztietatikaztertu behar da: forma eta mamia.

    10

    TESTU IDATZIAK ZUZENTZEKO ORIENTABIDEAK. Lehen Hezkuntza

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 10

  • Testu idatzien ebaluazioa ikastetxeetan gaitasun honen garapen mailarenirudia eskaintzen du: indargune eta ahuluneak erakusten ditu.

    Irakasleak, ebaluazioaren bidez, ikasleen idazteko moduari buruzko irudiorokor bat lortzen du. Testu idatzien ekoizpenarekin lotuta, landu direnhelburuak ikasleek zein mailatan bereganatzen duten aztertzen ahal da.Ebaluazioa baliagarria da, batez ere, programazioa eta jarduerak hobekidoitzeko; gainera, jarraipen pertsonalizatuago bat egitea ahalbidetzen du.

    Testuen ebaluazioak ikasleen arteko helburuak partekatzen laguntzen du.

    Ikastetxea erreferentzia elementu gisa hartzen duen ebaluaziodiagnostikoaren ikuspuntua dela eta, testuen ebaluazioak irizpideakbateratzen laguntzen du ez soilik 4. mailako irakasleen artean, baizik etaetapako ikasle guztien artean. Irizpideak partekatzeak ez du soilikebaluazioa koordinatzen laguntzen, baizik eta irakaskuntza batez ere.

    Partekatzeak paperaren gaineko irizpide berak izatea baino gehiagoadierazi nahi du, partekatzeak hitzak dituzten zentzuaz eta esanahiazparte hartzea adierazi nahi du; irakasle taldeak ebaluazioarenirizpidearen azpian dauden kontzeptuak modu berean ulertzen dituztelaadierazi nahi du.

    Testuen ebaluazioak ikasle eta irakasleen arteko hiztegi komun batsortzen du

    Garrantzitsua da irakasleek hiztegi eta kontzeptu berak erabiltzea, bainagarrantzitsua da ere ikasleekin gauza bera egitea. Neurri handi bateanhizkuntzari buruzko hausnarketa jarduera bat da; testu idatzien hizkuntzaerrealitatea aipatzea ahalbidetuko duen hiztegia partekatzeak berarekindakar ukiezina den zerbaiti buruz modu zehatz batean hitz egitea.Logikoki gaitasuna hiztegi bat ezagutzea baino gehiago da, bainapartekatutako hiztegiak testuei buruz hitz egiten laguntzen du, hauekaztertu eta hobetze aldera. Noski hiztegiaz ari garenean ez gara aritestuen gramatikaren terminologiari buruz. Etaparen oinarrizkohiztegiarekin ezin hobeki lortzen ahal da helburu hori.

    Ebaluazio jarraitua eta ebaluazio diagnostikoa bateragarriak dira

    Testu idatzien ebaluazio jarraitua eta izaera batutzaileko ebaluaziodiagnostikoa ez dira modu alternatiboan planteatu behar. Aitzitik, berenizaera osagarria ulertu behar da. Hala ere, garrantzitsua da bi ebaluaziomota horiek (edo hobeki esanda, ebaluazioaren uneak) ikuspuntu eta

    11

    I. TESTU IDATZIEN EBALUAZIOA ETA ZUZENKETA

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 11

  • ebaluazio irizpide mota berak erabilita egitea. Ebaluazioaren tresnagarrantzitsuenetako bat da portfolioa. Alor honi aplikatuta irakasle etaikasleei alderdi honetan denboran zehar izan diren hobekuntzez jabetzeaahalbidetuko die.

    Idazketa arlo eta irakasle guztien lana

    Idazketa curriculumaren arlo eta eskola nahiz eskolaz kanpoko jardueraguztietan praktikatu beharreko gaitasuna da. Beraz, ez dugu ulertu beharidazketa lanak hizkuntza klasean kontakizunak idaztera mugatzen direla.Helburua ez da testu motak arloekin lotzea (adibidez: narrazioak,Hizkuntza arloa; azalpen-testuak, Ingurunearen ezagutzaren arloa; ikaste-testuak, Atzerriko hizkuntzaren arloa, etab.), kontrakoa baizik, arloguztietan testu idatzi mota desberdinak lantzen ahal dira.

    Testu idatzien ekoizpena ebaluatzeko arrazoiak

    1. Ahozkoa eta idatzia indartzen dira ebaluazioaren bidez.

    2. Pentsamendua hobeki antolatzen laguntzen du (ikasten ikastea).

    3. Ikasgela eta ikastetxe baten ahuleziak eta indar-guneak islatzenditu.

    4. Irakasleen artean idazketari buruzko helburuak partekatzenlaguntzen du.

    5. Irakasle eta ikasleen arteko hiztegi komun bat erabiltzeaahalbidetzen du.

    6. Ikuspuntu diagnostikoarekin ebaluazioa jarraitua indartzen daere (portfolioa).

    7. Idazketa indartzen da arlo guztietan.

    TESTU IDATZIAK ZUZENTZEKO ORIENTABIDEAK. Lehen Hezkuntza

    12

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 12

  • Posible da testu idatziak modu objektiboz ebaluatu eta zuzentzea?

    Bi dira irakasleak ohiko moduan ikasleen lanak baloratu eta zuzendu behardituenean egiten dituen lanak. Alde batetik algoritmiko motakoak daude,erantzun zuzen bakarra dutenak. Pentsa dezagun, adibidez, batuketa edoproblema bat zuzendu behar izatea. Kasu horretan soluzio zuzen bateraeraman duten urratsak jarraitu ote dituen aztertuko da. Egoera horiek(ikasgelen eguneroko bizitzak askotan ematen direnak) ez dute zailtasuniksortzen zuzentzailearendako. Irizpideak bakarrak dira, irakasle guztiekpartekatuak, eta zuzentzailea edozein izanda ere emaitzak antzekoak izatendira.

    Dena den, beste lan batzuk bestelako ikuspuntua eskatzen dute ebaluazioaegiterakoan. Pentsa dezagun, adibidez, hurrengo hauei buruzkoebaluaketan: marrazki batena, bizitzaren egoera errealei buruzko arrazoiketabatena, edo aldez aurretik ikasgelan landutako ezagutzak aplikatuta, nolaeginen lukeen pertsona batek arazoa ebazteko. Askotan aipatzen da irakaslebakoitzak bere irizpide propioa duela: niri koadroa ongi dagoela iruditzenzait; nire ustez ikasle honek duen arrazoitzeko modua onargarria da,etab. Hala ere, zaila da komunean jartzea balio-judizio horiek justifikatzendituzten arrazoiak.

    Ikasgelan egiten diren ataza mota batzuk erraz ebaluatzen direnbitartean, beste batzuk, beren izaera dela eta, ebaluatzeko zailak dira.

    Ataza hauetako asko irekiak dira; hau da, ikuspuntuaren arabera konponbidedesberdinak onartzen dituzte. Beste batzuetan ebaluatzen den arazoariburuzko pertzepzioaren eredu edo ideiaren mendekoa da. Eredu desberdinekebaluatzeko modu desberdinak sortzen dituzte. Testu idatzien ebaluazioabigarren ataza mota honi dagokio. Zailtasuna ez datza ebaluatzekometodoa ez ezagutzean, baizik eta ataza beraren konplexutasunean.

    Batzuetan sistema praktiko bat eskatzen da prestakuntza iraunkorrekoikastaroetan, edo aholkularitza jardueretan (tamalez gure eskuetara iritsi ezden sistema hori badela pentsatuz). Honek guztiak itxaropena sortzen du,sarritan zapuzten dena, idazteko lana eta idatzitakoa ebaluatzekoa osozailak direlako halabeharrez; ez dago bidezidorrik edo prozedura laburturik,ebaluatze lanaren gaineko erredukzionismoan erori nahi ez bada.

    I. TESTU IDATZIEN EBALUAZIOA ETA ZUZENKETA

    13

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 13

  • Mundu guztiak onartzen du idazteko lana zaila dela, baina idazketaebaluatzeko lanak badu bere zailtasuna ere. Ez dago lan hau erraztukoduen bidezidorrik edo prozedura laburturik.

    Dena dela, lana sistematizatzen ahal da, balorazio objektiboagoak eta fida-garriagoak lortzeko egokitzen ahal den metodologia esplizitu bat adierazi etasegurtasuna ematen duten bidexketatik eramanez.

    Posible da testu idatzi bat hautemate orokor baten bidez ebaluatzea?

    Hain zuzen ere, testua irakurtzeak zuzentzailean sortzen duen inpresioarijarraiki posible da testu bat ebaluatzea eta baita sailkatzea ere. Lan hauetanesperientzia handiko irakasleek zuzenketak bi ikuspunturekin egitendituztenean azkeneko emaitzetan bat etortzen dira, zuzenketa moduorokorrean edo analitikoagoan eginda. Ondoren ikuspuntu honen mugakazaltzen dira, alde batetik irakaslearen esperientzia aldagaiari erreparatuzeta bestetik ikuspuntuari.

    Irakasleen esperientzia ebaluazioaren kalitate eta fidagarritasunarenbaldintzatzaile gisa.

    Testuinguru honetan esperientzia ez da ulertu behar ikasleen ekoizpenabaloratzen duen irakaslearen irakaskuntza urteen kopuruaren arabera.Aitzitik, lan espezifiko hori egiteak esperientziari gehiago dagokio(irakaskuntzarako ikasketa sortzen duena): ikasleek testu idatziakbaloratzea. Lan honek berekin dakar ikasleek idatzitako testu on baten gisaulertzen denaren ikuskera inplizitua.

    Adibidez, irakasle batek uste baldin badu testu bat baloratzekogarrantzitsuena dela testuaren alderdi formalak kontuan izatea (ortografa,aurkezpena, txukuntasuna, etab.) honez gain sortzeko gaitasunpertsonalaren alderdiak kontuan hartzen dituen beste irakasle batekinalderatuta desberdin baloratuko du; eta, ziur aski, alderdi hauez gainidazkiaren ezaugarri testualekin zerikusia duten alderdiak (koherentzia,kohesioa, egokitzapena, etab.) kontuan hartuko dituen hirugarren irakaslebaten baloraziotik desberdina izanen da. Zentzu honetan, esperientziakzuzentzaileak inplizituki duen eredua finkatzen du.

    TESTU IDATZIAK ZUZENTZEKO ORIENTABIDEAK. Lehen Hezkuntza

    14

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 14

  • Beharrezkoa da ikasleen testuak baloratu baino lehen ongi idatzitakotestu bat zer den hausnartzea.

    Ikuspuntu honen abantailak eta mugak

    Ebaluatzeko modu honek badu abantaila handi bat: lastertasuna. Artistabatek arte lan bat behatzen duenean balorazio egokiak egiten ahal ditu,balio-judizio mota horiek egiteko gaitzen duten prestakuntza etasentiberatasuna dituelako. Antzeko egoera gertatzen da testu idatzi batenbalorazioaren kasuan. Hala ere, kontuan izan behar da batez ereebaluatzailearen gaitasunaren mende dagoen sistema bat dela.Subjektuaren buruko barne jarduera da, ez da publikoa; beraz, nekezalderatzen ahal dira ebaluatzaile desberdinek egindako balorazioak.

    Komenigarria da balorazioak irizpide publikoekin bat egitea etaebaluatzaileak bere ebaluazioa justifikatu eta argudiatu ahal izatea.

    Gaitasun honen aurrerabidea etapa honetan mantso garatzen denez, (idaz-leek bizi osoan zehar garatzen dela esanen lukete), beharrezkoa dairakasleek ongi idatzitako testu baten ezaugarriak ulertzeko modu bera par-tekatzea. Batzutan oso orokorrak diren enuntziatuak esanahiakpartekatzearen inpresioa ematen ahal dute; hala ere gerta liteke esanahiorokorrak partekatuta oso eredu desberdinak mantentzen jarraitzea. Testuidatziak baloratzeko lanean batera jartzea aukera bikaina da ideiak parte-katu ahal izateko eta elkar aberasteko.

    Hobe da testu idatziak irizpide esplizituekin zuzentzea?

    Irizpide hitza epaitu aditzaren adierekin harremana duen grezierazkohitz batetik dator. Beraz, irizpideak erabiltzea errealitatearen alderdirenbati buruz balio-judizioak emateko laguntza edo pautarekin harremana du.Gure kasuan irizpideak testu idatzi bat baloratzea ahalbidetzen diguten hiz-kuntza enuntziatuak dira.

    Ebaluazio irizpideak erakutsi-ikasi-ebaluatu prozesuan

    Orden logiko bati jarraiki, ebaluazio irizpideak agertu behar duteirakaskuntza-ikasketa prozesua ixten denean. Ez da ebaluatu behar irakatsiez den hori. Testu ekoizpenaren irakaskuntza programazio bat, jardueraespezifiko batzuk eta berezko metodologia bat eskatzen du. Idatziz ikasten

    I. TESTU IDATZIEN EBALUAZIOA ETA ZUZENKETA

    15

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 15

  • da idazten, baina ez da soilik kantitate arazoa, arauen, prozeduren etaidazteko estrategien irakaskuntza esplizituaren arazoa ere bada. Beraz,harreman hurbil bat egon behar du lortu nahi diren helburuen eta ikasketa-irakaskuntzaren ondorioak baloratzeko irizpideen artean.

    Ebaluazio irizpideetan pentsatu baino lehen testu idatzien ekoizpenarenhelburu, jarduera, metodologia eta estrategiei buruz hausnartu behar da.

    Gaitasun mota hauetan, ikasleek kode idatzia menderatzen dutenean berekasa idazteko gai dira. Berez, maila batean bere kasa garatzen dengaitasuna da (arrazoibidearekin, ahozko eta idatzizko hizkuntza ulertzekoahalmenarekin eta abarrekin gertatzen den bezala) ikasleen garapenpsikologiko eta kognitiboari lotuta dagoelako. Dena dela, irakaskuntzaespliziturik ezean nekez garatzen ahalko dute ikasleek gaitasun hori.

    Pentsatu, adibidez, adierazpen-testu bati buruzko ebaluazio irizpidehonetan: testuak arazoaren azalpen bat du, garapena eta azkenikondorioa. Ikasgelan egitura hau landu ez bada ikasleen idatzi ugarik ezdute lortuko ebaluazio irizpide hori gainditzea.

    Gauza bera gertatzen da, adibidez, testu bat paragrafotan antolatzenerakutsi ez bada. Kasu horretan ezinezkoa da irizpidea baloratzea: testuaparagrafotan antolatzen da. Ikasle batek nekez antolatzen ahalko du testubat paragrafotan aldez aurretik hori egitea erakutsi ez bazaio.

    Erabili behar diren irizpideen entitatea eta kalitatea

    Zein irizpide erabili behar diren erabakitzea lan zaila da beti. Irakaskuntzanerabili ohi diren irizpideetako batzuk eta programazioa eta ebaluazioarenirakasle lanaren baita daudenak, besteak beste: modu zuzenean idazteaikuspuntu ortografiko batetik; edo beste irizpide hau: modu original etasortzailean idaztea, besteak beste. Hala ere, badira batzuk testu-gramatika-tik eratorritako ezagutzarekin harreman handiagoa dutenak, berebaitan garrantzi gutxiagoko unitateak (esaldiak, hitzak) dituen testuaazterketa entitate orokor gisa hartzen dutenak. Ikuspuntu honek testu batzer den ulertzeko modua eta ikus moldea aberastu ditu, esaldien mailatikharatago. Beraz, logikoa da irizpideak kontuan hartzea testuen ezaugarrieiburuzko dimentsioak eta beste batzuk, esaldien mailakoak, eta baitalexikalak ere.

    TESTU IDATZIAK ZUZENTZEKO ORIENTABIDEAK. Lehen Hezkuntza

    16

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 16

  • Idazki bat aztertzerakoan kontuan izan behar dira testualitatearenirizpideak, besteak beste: egokitasuna, koherentzia, kohesioa,zuzentasuna, baliabide eta estilo aberastasuna, etab.

    Ebaluazioan erabiltzen diren irizpideen arabera irakasleen artean indarraduen eredu inplizitua ondorioztatzen ahal da.

    Irizpideen esanahia agerian jarri eta partekatzeko beharra.

    Gaitasun horien garapena ikastetxearen planteamendu orokorraren mendedagoenez, ikasle zehatz baten ikuspuntutik baino, beharrezkoa da irizpidehoriek agerian jartzea eta partekatzea. Irakasle bakan baten jarduerareneraginkortasuna zalantzazkoa izanen da taldearen planteamendukoherenterik gabe.

    Une honetan ikastetxeak testu idatziak baloratu eta zuzentzerakoanirizpide komunak eta partekatuak izatea lortu nahi da. Bigarren unebatean desiragarria litzateke ikastetxe guztiak eredu partekatu baterantzjoatea

    Gutxienez zuzentasunari buruzko irizpideak sartu beharko dira. Testu orozuzentasunez idatzia egon beharko du: ortografia, arau morfosintaktikoekikoerrespetua, etab. Mota honetako irizpideak beharrezkoak dira baina ez diraaski. Gerta liteke testu bat arestian esandakoa bete arren ongi antolatua ezegotea, orden logiko bati ez jarraitzea, jauziak ematea, laburbilduz,testuaren koherentziarekin zerikusia duten akatsak izatea.

    Idazleak ere errespetatu behar ditu testu batek barne koherentzia izateaahalbidetzen duten arauak (izenordainen erabilpen egokia, barne eta kanpoerreferentzia mekanismoen erabilera, etab.); ikaslea, gainera, idaztekolanaren atazari eta helburuari egokitu behar zaio. Zer lortu nahi datestuarekin?: istorio bat kontatzea?, azalpen bat ematea?, argudioak emateaeta irakurlea konbentzitzea?

    Irakurketaren helburuaz gain, idazleak hartzailea izan behar du buruan, hauda, irakurlea: norendako idazten du?, erregistro jaso bat erabili behar duedo informalagoa den bat? Testu bat idatzi nahi bada galdera horiek guztiakhartu behar dira kontuan. Azkenik, kontuan hartuko dira ere berezkoestiloarekin, sortzeko ahalmenarekin eta abarrekin zerikusia dutenirizpideak.

    I. TESTU IDATZIEN EBALUAZIOA ETA ZUZENKETA

    17

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 17

  • Testu bat aztertzeko ikuspegi desberdinetatik begiratu behar zaio, ezsoilik ikuspegi bakar batetik. Osagarri diren lau ikuspegi proposatzendira:

    a) Testu idatziaren zuzentasun formala

    b) Koherentzia eta kohesioa testuaren ezaugarri gisa

    c) Helburuari eta idazketaren egoerari egokitzapena

    d) Sortzeko ahalmena, estiloa eta erabilitako baliabideak

    Lau ikuspegi edo alderdi hauek harreman estua dute elkarren artean,aurretik azaldu dugun moduan, teorikoki testu batek alderdi bateanpuntuazio handia lortzea eta baxua beste batean gerta litekeen arrenohikoena da korrelazio handia egotea alderdi horien artean.

    Orduan, zer dela eta lau alderdi horiek aztertzeko beharra? Estatistikokifenomeno hori izan arren komeni da analitikoagoa den planteamendu batizatea, testu idatziaren kalitateari buruzko ideia egokiagoa ematen duelako,eta batez ere gehiago landu behar diren alderdiei buruz informazioa ematenduelako. Irakasle batek bere ikasleen testuen hobekuntza landu nahi baduinformazio egokia lortzen ahalko du ikuspuntu analitiko honetatik.

    Beharrezkoa da alderdi horiek zehaztea eta ebaluazio adierazleoperatiboak ezartzea

    Zer hartu behar da kontuan testu baten zuzentasuna, koherentzia, kohesioa,egokitasuna eta baliabide aberastasuna baloratzeko? Komeni da baldintzabatzuk beteko dituen adierazle sorta bat ondorioztatzea.

    Ebaluazioaren adierazleak horrelakoak izan behar dute:

    a) Garrantzitsuakb) Anbiguotasun gutxikoakc) Erraz behatzen ahal direnakd) Errealistake)Ikasleen adinera egokituak

    TESTU IDATZIAK ZUZENTZEKO ORIENTABIDEAK. Lehen Hezkuntza

    18

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 18

  • a) Adierazleen garrantzia

    Adierazle asko ezartzen ahal dira, baina ez dira garrantzi berekoakarestian aipatu ditugun alderdiak baloratzerakoan. Adibidez,ortografiari dagokionez irizpide desberdin ugari erabiltzen ahal dira,dena dela hurrengo lau hauetan alderdi garrantzitsuenak jaso dira: a)hitzak ongi banatzen dituen aztertzea, b) oinarrizko hiztegia moduzuzenean idazten ote duen, c) letra larriak erabiltzeko irizpideakaplikatzen ote dituen, d) H, TS, TZ eta TX zuzen erabiltzen ote dituen.

    Irizpide taula zehaztea ikastetxean egin beharreko baterako lana da.Proposamen desberdinetatik eta aldez aurreko analisi eta azterketatikabiatuta irakasle taldeak irizpide taula bat aukeratu, egokitu edo propioprestatu beharko du. Orokorrean urtetik urtera hobetuz joanen da.

    b)Adierazleen anbiguotasuna saihestea

    Adierazleak modu argian eta adiera bakar batekin adierazi beharko dira.Dena dela, giza hizkuntzaren ezaugarria da zalantzazkoa izatea. Ikusi dit-zagun puntuazioari dagozkion adierazleen bi adibide; lehenengoadierazleak:komak erabiltzen ditu, bigarren adierazleak, aldiz: sub-jektuaren eta predikatuaren artean komarik ez. Bigarren adierazle haulehenengoa baino argiagoa da, espezifikoagoa delako. Hala ere, ez litza-teke komenigarria izanen lehenengo motako adierazleak alde baterauztea, bigarren motakoak bezain zehatzak eta espezifikoak ez izan arren.

    Aurrekoarekin kontrajarrita, adierazle batzuk orokorregiak dira; adibidezhurrengoa: puntuazio-markak modu zuzenean jarri. Gehiago zehazteakomeni da; adibidez: perpausak puntuekin bereizi; komaren bat era-bili; subjektu eta predikatuaren arteko komarik ez. Hiru adierazlehoriek oso orokorra den puntuazio-markak modu zuzenean jarri bainazehatzagoak dira, abardura eta aukera guztiak jaso ez arren, adin horre-tan puntuazioaren hiru mugarri garrantzitsuenei erreparatzen die.

    c) Adierazleek erraz atzematen diren testuaren alderdiei buruzkoak izanbeharko dute

    Idazki bat koherentea dela esaten dugunean bere ezaugarri garrantzitsubat aipatzen ari gara, baina testu batean nekez antzematen ahal dena;gehiago da zuzentzaileak ateratzen duen ondorioa testuaren alderdi bat-zuei jarraiki, adibidez, irakurtzerakoan norberak zentzu orokor batatzemateko gai denean, egitura argi bat, testuaren baitan jauzirik ezbada, bestelako alderdien artean. Behaketa horietatik abiatuta ebaluat-

    I. TESTU IDATZIEN EBALUAZIOA ETA ZUZENKETA

    19

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 19

  • zaileak testua modu koherentean idatzia ote dagoen ondorioztatzenahalko du.

    d)Errealismoa adierazleen kopuruan

    Zuzentzaileari sortzen zaion zalantza izaten da zenbat adierazle erabilibehar diren ebaluatzea. Gutxi erabiliz gero, testu idatziaren kalitatearenikuspegi sinplea izanen du; alderantziz, adierazle asko erabiliz gero,testuaren osotasunaz jabetzen ahalko da, baina zuzenketa bakoitzerakodenbora asko eman beharko du, beraz, ez da planteamendu errealistabat.

    Aurreko zalantzaren ikuspegi doituagoa izateko komeni da bi unebereiztea: ikasteko aldia, taldearen irizpideak bateratzea eta zuzenketaorokorraren aldia. Lehenengoan testu bakoitza aztertzeko aukeratu direnadierazleak hurbilagotik jarraitzea komeni da. Pixkanaka papereandauden adierazle horiek tokia aurkitzen dute buruan eta ez dabeharrezkoa adierazle bakoitza banaka puntuatzea betetzen direlaziurtatzeko; zuzentzailea geldituko da arrazoizkoa den zalantza batduenean soilik. Beraz, teorian oso zaila ematen duena praktikan erraztuegiten da horregatik zuzentasunean kalitatea galdu gabe.

    e) Adierazleak ikasleen adinera egokitu behar dira

    Ez da gauza bera Batxilergoko ikasle batek edo Lehen Hezkuntzako ikaslebatek idatzitako testu bat zuzentzea, termino berak erabili arren, aipatzendituzten errealitateak oso desberdinak direlako. Pentsa dezagun,adibidez, koherentziarekin lotura duen adierazle honetan: testuarenzatien artean jauzirik ez. Irizpide hau lehenengo kasuari edo bigarrenariaplikatuz gero, zehaztasun maila desberdina izanen luke. Hori dela eta,Lehen Hezkuntzako 4. mailako ikasleei adierazle hori aplikatzerakoanzertaz ari garen jakiteko, adibidez, ebazteko modu praktiko bat kasunegatibo eta positiboak hautatzea da. Horrela edozein zuzentzailek adinjakin batean irizpidea nola aplikatu behar diren ikusi ahal izanen du.

    Laburbilduz: testu idatziaren alderdi garrantzitsuei erreparatzen dietenalderdiak aukeratu behar dira. Testuak zuzentzaileek adiera bakarrazulertu ahal izateko moduan egon behar dute idatziak. Praktikarekinbarneratu behar dira. Testu errealetatik ateratako adierazlearen adibidepositibo eta negatiboak izatea komeni da.

    TESTU IDATZIAK ZUZENTZEKO ORIENTABIDEAK. Lehen Hezkuntza

    20

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 20

  • Testu idatzien ebaluazioan kuantifikatu edo ez?

    Galdera honi erantzuterakoan bi joera daude. Irakasle batzuk nahiago dutesareta edo ebaluazio orri batekin baloratzea, eta bertan jasotzen duteerabiltzen diren irizpideak betetzen ari diren edo ez. Azkenean, irizpidemultzoa kontuan hartuta, eman behar duten mailari buruzko erabakiorokorra hartzen dute: ez da eskatutako mailara iristen; zalantzak daude;eskatzen den maila badu, argi.

    Beste ikasle batzuek nahiago dute kuantifikazioaren laguntza duen sistemabat. Sistema ia bera da, desberdintasun bakarra da irizpide bakoitzapuntuatzen dutela: betetzen bada, bi puntu, zalantza kasuan puntu bakarra,eta irizpidea betetzen ez bada puntu bakar bat ere ez. Azkenean batuketaegiten da eta taula batekin alderatzen da, ikasleak duen maila erabakitzeko.Lan dokumentu honetan ikuspuntu hori onartu da ikastetxean irizpideenprestakuntza eta bateratze eperako interesgarria izaten ahal delako, nahizeta ondoren ikastetxera eta dagoen denborara sinpletzen eta egokitzen ahalden.

    Numerikoki kalkulatzeko erabiltzen diren taulek ez diete erantzuten ikerketalanei ezta azterlan teorikoei ere. Kuantifikazio irizpide batzuk justifikatukolituzkeen korpus teoriko edo enpirikorik ez dago. Errealitate honenaurrean Lehen eta Bigarren Hezkuntzako euskarazko eta gaztelaniazkoirakasle, aholkulari eta teknikarien arteko on-line lan talde murriztu bateklortutako adostasunaren alde egin da, hala nola Nafarroan aldez aurretikegindako kanpo ebaluazioen esperientzien alde. Beraz, erreferente gisaerabiltzen ahalko da ikerketan teorikoki oinarritutako proposamenak izanarte. Ebaluazio Atalak heldu den urteetan landuko du ikuspuntu hau.

    Hurrengo koadroan ikusten ahal da testu idatzien ekoizpen baten kalitateabaloratzeko kontuan hartzen diren alderdi desberdinen ponderazioa.

    Plangintza ................................................. 10%

    Zuzentasuna .............................................. 35%

    Koherentzia eta kohesioa............................. 35%

    Egokitasuna eta baliabideen aberastasuna .... 20%

    I. TESTU IDATZIEN EBALUAZIOA ETA ZUZENKETA

    21

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 21

  • Zenbat adierazle erabili lau alderdi hauetako bakoitzean?

    Alderdi hauek baloratzeko zenbait adierazle erabili behar dira. Proposamenerrealista eta bideragarria izanen da. Adierazle asko sartuz gero, zuzentzekolana aspergarria eta ezinezkoa da; adierazle bakarra erabiliz gero, arrisku dazuzenketa subjektibo eta zuzentzaile bat baino gehiagoren artean konparatuezina egiteko; horregatik hautatzen den adierazle kopuruak egokia izanbehar du: adierazle ardurakoak, esanguratsuak eta zuzentze lana gehiegikonplikatzen ez dutenak. Hautatze lan hori irakasle taldeek egin behar dute,ikastetxe bakoitzean. Liburu honetan erabil daitezkeen adierazle guzti-guztiak aurkezten badira ere, eta ematen diren adibideetan den-denakaplikatzen badira ere, horrek ez du esan nahi planteamendu exhaustibo horibeti erabili behar denik. Interesgarria litzateke material hau lehenbizikofase batean prestakuntza eta koordinazio jardueratzat erabiltzea,aurrerakoan irizpide komunak eta bateratuak izateko ikastetxerako komeniden adierazle sorta hautatzerakoan.

    Testu idatzien ebaluatzailearen dekalogoa

    Testuen zuzenketa, beste edozein irakaskuntza jarduera bezala, jarduerahau egiten den bitartean kontuan izan behar diren hezkuntza printzipiosorta batean oinarritu behar da. Printzipio hauek Aristotelesekzuhurtziaren eremua hartu izan zuen esparruan daude. Ez ditu ondoriohertsiki teknikoak, baina bai praktikoak. Irakasleak lan horren hezkuntzazentzuaren inguruan hausnartzea lortu nahi dute, eta, honen zentzua modupertsonalean aurkitzen laguntzea, batzuetan ohitura gisa egiten ahal dena.Formula sofistikatuak aplikatuz ebazten den jarduera hertsiki teknikoa ezdenez, ebaluatzailearen jarrera pertsonalak garrantzitsuak dira irakaskuntzalan honen emaitzetarako.

    Dekalogo honetan ez dira sartzen ebaluazioaren printzipio orokorrak,besteak beste zintzotasuna, justizia eta objektibotasuna bezalakoak.Printzipio orokor hauek lan zehatz honetan nola aplikatzen ahal diren lortunahi izan da.

    Dekalogo hau zentzuzkoak diren praktika egokien transkripzioa besterikez da. Ez dakar testu idatziak zuzendu eta baloratzeari buruzko sofistikazioteorikorik ezta hausnarketa sakonik ere. Oroigarri papera bete nahi duelkarrekin eta modu esplizituan aurkeztean.

    Dekalogoaren hamar puntuak aurkezteko hurrenkera hurrengo hau da:lehendabizi jarrerarekin zerikusi handiena dutenak jarri dira eta ondoren

    TESTU IDATZIAK ZUZENTZEKO ORIENTABIDEAK. Lehen Hezkuntza

    22

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 22

  • izaera arrazional eta logikoagoa dutenak. Hona hemen hamar puntu horiekiruzkin xume batez lagunduak:

    a) Zure ikasleak idatzitako testua aintzat hartu

    Pertsonok, edozein arrazoi dela eta, testu bat idazten dugunean, bertanislatzen ditugu gure pentsatzeko eta errealitatea ikusteko modua, gureafektu eta pertzepzioak. Arestian esandakoa helduei, haurrei nahiznerabeei aplikatzen ahal zaie. Gogoeta hori edozein motako testuidatziei dagokie, testu narratibo nahiz argudiozko testuei edo besteedozein motatakoei.

    Zuzentzaile zaren heinean, egile ezezagun batek idatzitako lerro batzukbaino gehiago dituzu aurrean. Testu bakoitzaren atzean ahal denhobekien idazten saiatu den ikasle bat dago, adierazi nahi izanduenaren eta eskura dituen baliabide linguistiko eta kognitiboen artekotentsioa gaindituz.

    b) Hoberena azpimarratu ahultasunak estali gabe

    Zuzentzaileak testu idatzi bat irakurtzen hasi eta nahasia dela usteduenean, edo letra ulertzeko zailtasunak dituenean, testuaren irakurketaeta balorazioa kutsatuko duen jarrera garatuko du inkontzienteki. Horidela eta, testuaren lehenengo irakurketaren xedea idazkiaren alderdipositiboak aurkitzea da, asko edo gutxi izan, garrantzitsuak edogarrantzirik gabekoak. Bigarren irakurketan ikuspuntu kritikoago baterabiltzen ahal da. Bigarren une honetan ahultasunak agerian geratzendira, baina beti indarguneen baitan.

    Aurrekoak ez du esan nahi zuzenketa eta balorazioa biguna etaeskuzabala izan behar denik. Ikuspuntu horrek guztiz baliorik gabe utzikolukeelako ebaluazioaren efektua.

    c) Zalantza izanez gero, beti ikaslearen alde

    Irizpide eta adierazleak aplikatzen direnean batzuetan zalantzak sortzendira, lan mota hauetan gauza logikoa eta arrunta. Komeni da hausnartzeaeta erabakia hartzea ikuspuntu teknikoei jarraiki; dena dela, zalantzakjarraituz gero zentzuzkoa da ikaslearen alde egitea.

    Kasu horietan gogoan hartu ezazu, eta maiz gertatzen bada irizpide etaadierazleen analisian sakontzea komeniko litzateke, horiek argitu etaadiera bakarrez aplikazioa sustatuz.

    I. TESTU IDATZIEN EBALUAZIOA ETA ZUZENKETA

    23

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 23

  • d) Testuari balore osagarririk ez eman

    Ospe efektua kontzienteki kontrolatzen ez bada beti egonen da testuidatziez egiten ditugun gure ebaluazio eta zuzenketetan. Testuaren egileden ikaslearekiko aurretik dugun joerak idazkiaren kalitatea hautemateabaldintzatzen du. Irizpideak alderatzea, eta zalantzarik izanez gero baitazuzenketa independente bat egitea ere prozedura ona izan ohi da. Zuzen-keta gurutzatuak (irakasle batek irakasten ez duen beste ikasgela batekoikasleak aztertu eta zuzentzen ditu) muga hau gainditzen ahal du. Denadela, irakasleak berak bere ikasleak zuzentzen baditu ere, une oro efektuhonetaz kontziente izateak ospe efektua kontrolatzea dakar. Kontuanhartu beharrekoa da ere, zuzenketa gurutzatuaren kasuan, irakasleakberak egindako zuzenketarekin batera doazen balio garrantzitsuak galtzendirela.

    e) Saihestu arinegi ibiltzea

    Testu bakoitzari denbora bera ematen saiatu. Horrela arinegi ibiltzea sai-hestuko da. Horietako bakoitzaren zuzenketarako beharrezkoa dendenbora hartu. Idazki bakoitzaren balorazio eta zuzenketarako bi irakur-keta lasai egitea komeni da. Lehendabizikoan zuzentzaileak testuarenideia orokor bat egiten du. Bigarrenean ikuspuntu analitikoari gehiagoerreparatuko zaio eta irizpideak aplikatuko dira. Ez da komeni iritzia ema-tea bigarren irakurketa bukatu arte, lehendabiziko irakurketa eta geroiritzia ematen bada (buruz bada ere), lehendabiziko irakurketak bigarre-naren irakurketa guztiz baldintzatuko duelako.

    f) Ez nahasi testuaren zati bat testuaren osotasunarekin

    Testu idatzi bat baloratzeko orduan irizpide desberdinak hartu behar dirakontuan, talde bakoitzak puntuazio osoan duen garrantzia haztatuz. Idaz-kiaren kalifikazioa alderdi batzuk soilik kontutan hartuz eta beste batzukalde batera utzita egiten bada zati bat osotasunarekin nahastuko da.

    Arrisku hori sortzen da, adibidez, testu bat aztertzen bada soilik sortzekoahalmenari erreparatuz eta gainontzeko alderdiak alde batera utziz.

    g) Gainditu zalantzari beldurra

    Testu bat lau kategorietan sartzea lortzen bada (1. maila, 2. maila, 3.maila, 3+ maila) irizpide eta adierazle desberdinekin bat aztertuz, horie-tako bakoitzean erabaki partzialak hartuko dira. Erabaki horiek batzuetanoso agerikoak izaten ahal dira eta beste batzuetan ez horrenbeste.

    TESTU IDATZIAK ZUZENTZEKO ORIENTABIDEAK. Lehen Hezkuntza

    24

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 24

  • Komeni da bi muturretatik alde egitea: alde batetik, iritzia emateko arin-tasuna, eta bestetik, irizpidean ezarritako baldintza betetzen ote duenerabakitzeko denbora gehiegi ematea.

    Egoera honetatik ateratzeko gainontzeko testuetarako erreferentzia gisahartuko den irizpidea zehazten ahal da testu zehatzak aukeratuz. Pent-satu, adibidez, testuaren koherentziari buruzko testuaren zentzuorokorra irizpidean. Puntu honi dagokionez zer eskatzen ahal zaio LehenHezkuntzako 4. mailako testu bati? Gai honen inguruan teorikoki haus-nartu baino lehen, batzuetan hobe da adibide zehatzak aurkitzeabaldintza hau betetzen duten ikasleen testuen artean. Batzuk aukeratuondoren gainontzeko testuetarako erreferentzia gisa balioko dute.

    h) Alde egin erdigune erosotik

    Mota hauetako ebaluazioen artean ohikoa da gisa honetako jokabideak aza-leratzea. Puntuazioaren muturrak ezabatu egiten dira (oso kasu gutxikerakusten dituzten muturrak modu garbian) eta ondoren eremu ertain zabalbat ezartzen da; bertan aztertutako testuen ehuneko handi bat sartzen da.

    Hiztegi anitzaren erabilpenari dagokion hurrengo adierazlea ikusi. Hainzuzen ere, testu zehatz bat zuzentzen ari garenean bihotzak bi muturrenartean dagoela erabakitzera eramaten gaitu: oso hiztegi aberatsa, aldebatetik eta oso hiztegi pobrea bestetik. Hori dela eta, komeni da, aurrekopuntuan bezalaxe, adibide praktikoak aurkitzea 4. mailako ikasleendakohiztegi anitz bat zer den erakusten duten testuen artean.

    i) Zenbakiek segurtasuna ematen dute baina ez dute objektibotasunabermatzen

    Interpretatzen ahal diren irizpideetan oinarritutako alderdiakkuantifikatzen direnean gerta liteke une batean erreferentzia galtzea, etahori da hain zuzen gertatzen ari dena. Testu idatzi batean zerikusia dutenaldagaien aniztasun aberatsa mugatu nahi da irizpide komunekinkategorizatzen saiatuz. Horretarako zenbakiak erabiltzen dira, baliabidehuts gisa. Zuzentzailea saiatu behar da hausnarketa hau kontuan izateneta pentsatu behar du alderdiren bat kuantifikatzen dueneanobjektibotasunaren baldintza dagoeneko bete duela.

    Hausnarketa honek ez ditu bertan behera utzi nahi irizpide etaadierazleen kuantifikazioan oinarritzen diren ikuspuntuak, zuzenketabaliabide bati arrazoitutako balio-judizioak emateari baino garrantziahandiagoa ematearen arriskua soilik adierazi nahi du.

    I. TESTU IDATZIEN EBALUAZIOA ETA ZUZENKETA

    25

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 25

  • j) Zuzenketan ikasteko jarrera erakutsi

    Testuen balorazioa eta zuzenketa aukera ona da idazleen idaztekomoduaz ikasteko. Ohikeriako jarrera hartu beharrean jakin-mina eta ikas-leak hobeki ezagutzeko gogoa izanez gero, posible da lana praktikanprestakuntza jarduera bat bezala hartzea. Taldean eginez gero efektuabiderkatzen da.

    Taldearen akats nagusiak behar den hurrenkeran orrialde bateanjasotzeko gai bazara (bai norbanako gisa edo bai talde gisa, lana egin denmoduaren arabera), orduan ondorioztatzen ahal da zuzenketan erabilitakoikuspuntua prestakuntzakoa izan dela. Logikoki prestakuntzarenikuspuntu honetatik erraza da ebaluazioa programazioarekin etaetengabeko hobekuntzan oinarritutako irakaskuntzarekin lotzea.

    TESTU IDATZIAK ZUZENTZEKO ORIENTABIDEAK. Lehen Hezkuntza

    26

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 26

  • 27

    II. Ebaluazio irizpideendeskribapena

    Atal honek bere baitan hartzen du Lehen Hezkuntzako ikasleek idatzitakotestu bat baloratzeko orduan kontutan hartzen ahal diren irizpideendeskribapena. Laugarren kurtsoko testuinguruan kokatuta daude, bainabeharrezkoak diren egokitzapenekin etapako ziklo guztietarako baliagarriizaten ahal dira. Adierazleak aipatzen dira eta hauetako bakoitzarenesanahia argitzeko saioa egiten da informazio praktikoa erabiliz.

    Material honekin lortu nahi den helburua da laguntza eskaintzea taldean lanegin nahi duten irakasleei ikasleen ekoizpen idatziak baloratzerakoanhomogeneizatzea lortzeko. Oso planteamendu zorrotza egiten da ikastetxeekberen testuinguruetan beharrezkoak diren egokitzapenak egin ditzaten.Beraz, laguntza eta hausnarketarako material bat da, hurrengokapituluarekin osatzen dena, eta ikasleen benetako testuen adibideak dakar.Kapitulu horretan testu errealei aplikatutako irizpideak daude ikusgai.

    Hurrengo taulan testu idatziak zuzentzeko erabiltzen ahal diren ebaluazioirizpideen zerrenda azaltzen da. Taula honek ebaluazio irizpide horienikuspegi orokorra aurkeztu nahi du hamar ataletan antolatua. Zerrenda osohau sinplifikatzen ahal da eta eraginkorragoa egin ebaluazio diagnostikoanikasleen testuak zuzendu ahal izateko. Dena dela, aholkatzen da aldezaurreko prestakuntza eta koordinazio aldia ikuspuntu zorrotz honekinhastea, horrela irakasle guztiek erabilitako kontzeptuak modu berean ulertuditzaten.

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 27

  • a) Testuak ematen duen garbitasun irudi globalab) Letra argia eta harmonikoac) Marjinak eta paragrafoakd) Izenburua behar beste nabarmentzen dua) Hitzak ongi banatzen ditub) Oinarrizko hiztegia ongi idazten duc) Letra larrien erabilera arauak aplikatzen ditud) H, TS, TZ eta TX ongi erabiltzen ditua) Ez du arrunkeriarik erabiltzenb) Ongi erabilitako adjektibo ugari erabiltzen dituc) Ez du erdarakadarik erabiltzen.d) Hiztegi anitzaa) Galdegaia ongi azaltzen dub) Ez du komunztadura akatsik (ergatiboa, plurala, deklinabidea)c) Aditz-formak egoki erabiltzen ditud) Esaldi konposatuetan ez du arazorik erlatibozko egiturak eralbiltzeane) Joskera zuzenaf) Esaldiak beti bukatzen ditug) Esaldi luzeegirik ez du erabiltzena) Erreferentea egoki gordetzen du, hainbat mekanismo erabiliz (izenordainak, sinonimoak,

    substantibazioa)b) Beharrezkoak ez diren errepikapenik ez du egitenc) Aditz-formetan denbora korrelazioa zaintzen dud) Lokailu egokiak eta anitzak erabiltzen ditu, hainbat modutana) Puntuekin bereizitako esaldi osoak egiten ditub) Paragrafo erregularrak eta ez sobera luzeak egiten dituc) Komak egoki erabiltzen ditud) Galdera eta harridura ikurrak eta gidoiak egoki erabiltzen ditua) Testuaren zentzu globalab) Paragrafo berean ez dago kontraesanikc) Egitura argiad) Garrantzitsua eta beharrezkoa ez den informaziorik ez dagoe) Ez dago hutsune edo jauzi handiegirik, eta testuan ez da falta beharrezkoa den informazioaf) Informazioa modu progresiboan eta orekatuan azaltzen da

    1. Planifikazioa

    2. Aurkezpena

    3. Ortografia

    4. Zuzentasunaeta lexikoaberastasuna

    5. Morfosintaxia

    6. Erreferentziaeta kohesioa

    7. Puntuazioa

    8. Zentzua etakoherentzia

    9. Egokitasuna

    10. Baliabideeta estiloaberastasuna

    I.

    PL

    AN

    IF

    IK

    AZ

    IO

    A

    II.

    ZU

    ZE

    NT

    AS

    UN

    A

    III.

    KO

    HE

    SIO

    A

    IV

    .

    KO

    HE

    RE

    NT

    ZIA

    V.

    EG

    OK

    IT

    AS

    UN

    A

    VI.

    BA

    LIA

    BID

    E

    ET

    A E

    ST

    IL

    O

    AB

    ER

    AS

    TA

    SU

    NA

    a) Hizkera idatzian berezkoa den kodea darabil, ahozko erregistro tipikoaren ordez

    b) Agindutako lanari egokitzen zaio (luzera, xedea, ikuspegia...)

    c) Ez darabil lagunarteko adierazpenik edo desegokia den erregistrorik

    a) Hiztegi, egitura sintaktiko aberatsak darabiltza

    b) Gaiaren ikuspegia originala da

    c) Estilo zaindua du (testuak ematen duen irudi globala)

    a) Ideiak eta edukia antolatzeko eskema bat erabiltzen du

    b) Planifikazioan ideien aberastasuna ikusten da

    c) Ideiek orden hierarkikoa dute

    EBALUAZIO IRIZPIDEEN TAULA

    TESTU IDATZIAK ZUZENTZEKO. Lehen Hezkuntza

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 28

  • I. PLANIFIKAZIOA

    Planifikazioa da Lehen Hezkuntzan landu behar diren alderdietako bat,testu idatzien ekoizpenari dagokionez. Ez da ohiko praktika bat, nahiz etabatzuetan ikasleei esplizituki erakusten zaien aldez aurreko planifikazio horiegiten. Gerta liteke lehendabiziko ebaluazio hauetan ikasleen ehuneko altubatek alderdi horretan puntuazio urria lortzea. Dena dela, eta fase honengarrantzia kontuan izanda, hasierako momentutik ikusten da balioetsia etapuntuatua izan behar duen elementu gisa idazketa. Kontuan izanbeharrekoa da ere neska eta mutiko batzuk azaleratzen ez duten planifikaziomentala egiten dutela, baina azaleratzen ez dutenez, ezinezkoa dapuntuaziorik ematea. Komenigarria da beraz, ideiak ebaluazio-koadernotaraeraman daitezen azpimarratzea.

    1. Planifikazioa

    Hurrengo irizpide hauek hartuko dira kontuan:

    a) Ideiak eta edukia antolatzeko eskema bat erabiltzen duIrizpide hau baloratzea oso erraza da. Ikasleek testuaren bertsio laburtubat idazteko joera dute (ikasle batzuk ia behin betiko testuaren bertsiobat idazten dute). Ia esan liteke zirriborro bat egiten dutela, mailadidaktikoan oso garrantzitsua den alderdi bat, baina ebaluazio honetangarrantzirik ez duena. Ideiak antolatzeko prozedurarik erabiltzen oteduten baloratuko da. Errazena eta ikastetxeetan gehien erabiltzen denagidoiak dira. Gidoi bakoitzean testuaren ideia garrantzitsu bat idazten dagutxi gorabehera. Hori aski da adierazle honetan positiboki puntuatzeko.Komenigarria da denborarekin ikasleek sistema landuagoak erabiltzea:eskemak, mapa kontzeptualak etab.

    b) Planifikazioan aberastasuna ikusten daKalitateari erreparatzen zaio kantitateari baino. Irizpide hori baloratzera-koan, planifikazioan aberastasuna ote dagoen aztertuko da (noski, 4.mailako ikasleetan pentsatuz), edo, kontrakoa, adierazgarritasun txikikoxehetasunak nagusi ote diren. Hau da, narrazio bat izanez gero argu-mentua da atzeman beharrekoa, edo ideien antolaketa, azalpen testuabaldin bada, adibidez.

    c) Ideiek orden hierarkikoa duteIrizpide honetan idatzitako hitz kopuruaren eta testuaren baitako ideiagarrantzitsuen arteko harremana baloratzen da. Ez da arazo kuantitaboa,

    29

    II. EBALUAZIO IRIZPIDEEN DESKRIBAPENA

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 29

  • baizik eta ideia kopurua idei garrantzitsuenen presentzia eta nagusitasu-narekin haztatzea, eta ez garrantzi txikiko ideien, xehetasun hutsalenpresentzia.

    II. ZUZENTASUNA

    Zuzentasuna ongi idatzitako testuen ezaugarria da. Testu zuzen batekongi aurkeztua eta irakurterraza izan behar du. Baina alderdi formal horiekez dira aski. Gainera zuzena izan behar du ortografikoki. Hitz bakoitzaakatsik gabe idatzi behar da, arrunkeriarik, lagunarteko edo ahozkohizkuntzaren esamolderik erabili gabe. Maila honetan ikasleek bi kodeakpraktikoki desberdindu behar dituzte: ahozkoa eta idatzia; jakin beharrekoadute ez dela idazten hitz egiten den gisan. Azkenik, testuak arausintaktikoak errespetatu behar ditu.

    Jarraian modu analitikoagoan azaltzen dira zuzentasunaren baitakoalderdi horiek eta beren irizpideak.

    2. Aurkezpena

    Hau da zuzentasunaren atalean kontuan hartzen den lehenengo alderdia.Hurrengo irizpideak hartuko dira kontuan:

    a) Testuak ematen duen garbitasun irudi globalaAlderdi aski subjektiboa da hau. Beraz, komenigarria da irakasle taldeaktestu garbi bat zer den aldez aurretik adostea. Horretarako, testu batzukhartuko dira, txukuntasunaren arabera antolatu eta bateratze lana eginondoren maila onargarria zein den ezarriko da.

    b) Letra argia eta harmonikoa Arestian esandakoa irizpide honi aplikatzen ahal zaio ere. Argitasunairakasle talde guztietan orokorrean onartzen den balioa da, ez ordealetraren kalitatea: trazua, armonia irakurgarritasunaren mesedetanbaloratu gabe uzten ahal diren alderdiak dira.

    c) Marjinak eta paragrafoak Irizpide hau baloratzea erraza da, ebaluazio-koadernoa marratua baita,bai ezkerreko marjinan bai eskuinekoan. Dena dela, ikasle batzuek ezdituzte errespetatzen, batez ere eskuinekoa.

    TESTU IDATZIAK ZUZENTZEKO ORIENTABIDEAK. Lehen Hezkuntza

    30

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 30

  • II. EBALUAZIO IRIZPIDEEN DESKRIBAPENA

    31

    d) Izenburua behar beste nabarmentzen du Idazkiaren tituluak, aldez aurretik emana ez dagoenean, idazkiaren edu-kia modu egokian islatzen du. Titulua ez da izan behar testuan kontatzen,azaltzen edo deskribatzen denaren zati baten edo zerbait desberdinarenisla.

    3. Ortografia

    Zuzentasunaren atalean aztertzen den bigarren atala da hau. Hurrengolau balorazio irizpideak hartuko dira kontuan:

    a) Hitzak ongi banatzen dituIrizpide hau erraz baloratzen ahal da, ez baitu inolako zailtasunik. Hitzekmodu garbian berezita egon beharko dute.

    b) Oinarrizko hiztegia ongi idazten duIrizpide honetan erabiltzen den ortografia baloratu nahi da. Beraz: hiztegiaosatzen duten hitzen ortografia hartuko da kontuan soilik, ikasleak ohikomoduan erabiltzen dituztenak, zikloan eskuratutakoak. Ikastetxe batzuek zikloan landuko den hiztegia identifikaturik dute. Kasuhorietan hiztegi hori ohiko moduan erabiltzen den hiztegiari eransten zaio.

    c) Letra larrien erabilera arauak aplikatzen dituLetra larriak izen propioetan, puntuen ondoren, akronimoetan erabiltzenote diren aztertuko da.

    d) H, TS, TZ eta TX ongi erabiltzen ditu H letraren erabilpen zuzena baloratuko da, akats hori aski arrunta dagaztelaniarekin hizkuntza interferentziak direla eta. Gisa berean testuanerabili eta zikloan ohikoak diren hitzetan TS, TZ eta TX letren erabilpenzuzena baloratuko da ere.

    4. Zuzentasuna eta lexiko aberastasuna

    Zuzentasunaren atalean aztertzen den hirugarren alderdia da hau.Hurrengo lau balorazio irizpideak hartuko dira kontuan:

    a) Ez du arrunkeriarik erabiltzenArrunkerien erabilpena modu negatiboan baloratuko da. Sarritan ikasleen

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 31

  • testuetan agertzen dira maila arruntean eta lagunartekoan erabiltzen direnhitz, esamolde eta esaldiak. Arestian aipatutakoak testu idatzi bateanagertzea ez da bidezkoa, testuaren generoak horrela eskatzen badu izanezik (adibidez elkarrizketa bat ipuin edo antzezlan batean; lagunartekoadierazpenak, komatxo arteko esaerak iritzi testuetan etab.)

    b)Ongi erabilitako adjektibo ugari erabiltzen dituAdjektiboak erabiltzeak idazkiari aniztasuna eta bizitasuna ematen dio.Beraz, atal honetan kontuan hartuko da ikasleek beren idazkietan nolaerabiltzen dituzte adjektiboak.

    c) Erdarakadarik ez du erabiltzenHurrengo hitz hauen erabilera modu negatiboan baloratuko da: zuzenakizan gabe euskarara libreki egokitzen diren gaztelaniaren berezko formabatetik eratorritako izen, adjektibo eta aditzak. Ohiko hizkuntza estrategiada hori, eta lehenengo etapan hizkuntza berriarekiko egokitzapenaerakusten du, maila honetan baina, bi hizkuntza kodeak, bai euskararenaeta bai gaztelaniarena aski banandurik egon behar duten unean zaindubeharreko alorra da.

    d)Hiztegi anitzaAtal honetan hiztegiaren aberastasuna neurtu behar da. Logikoki, lantzenari den hiztegia eta ikasleek beren idazkietan eginen duten hiztegi horrenerabilera hartu behar dira irizpidetzat.

    5. Morfosintaxia

    Zuzentasunaren atalean aztertzen den laugarren alderdia da hau.Hurrengo zazpi balorazio irizpideak hartuko dira kontuan:

    a) Galdegaia ongi azaltzen duEsaldian hurrenkera desegokia erabiltzea ohikoa izaten da. Kontuanizanda Lehen Hezkuntzako 4. mailako ikasleak direla ez duguhorrenbeste baloratzen esaldiaren hurrenkera guztiz zuzena izatea,hurrenkera guztiz desegokia ez den modu batean egitea baizik.

    b)Ez du komunztadura akatsik (ergatiboa, plurala, deklinabidea)Erraza da akats mota hau adin hauetako ikasleen idazkietan ikustea, batezere esaldi luzeetan. Batzuetan ikasleek idazten ari diren kontakizunean

    TESTU IDATZIAK ZUZENTZEKO ORIENTABIDEAK. Lehen Hezkuntza

    32

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 32

  • II. EBALUAZIO IRIZPIDEEN DESKRIBAPENA

    33

    murgildu eta subjektuaren erreferentzia galtzen dute, konkordantziaahaztu edo deklinabidearen kasuak modu desegokian erabiltzen dituzte.

    c) Aditz-formak egoki erabiltzen dituEz da ziklo honen helburua ikasleek aditz-forma eta tempus guztiak ongimenperatzea, baina horrek ez du baztertzen ohikoen diren moduetanaditz-forma desberdinak ongi erabiltzea (lehen aldia, pluralaren morfema,oinarrizko trinkoak, izen sintagmei dagokien markak)

    d)Esaldi konposatuetan ez du arazorik, bereziki erlatibozko egiturakerabiltzeanEsaldi konposatuetan ez du arazorik erlatibozko egiturak erabiltzeko.

    e) Joskera zuzenaIkasleen idazki bat irakurtzerakoan berehala ikusten da sintaxia ongimenperatzen duen edo ez. Baliteke perpaus sinpleak erabiltzea, eta aldizmenpeko perpaus gutxi erabiltzea. Alderantziz, asmo handiagoko estiloaerabiltzen ahal du eta menpeko perpaus eta joskera konplexu kopuruhandia erabili. Edozein modura arau sintaktikoekin bat idatzitako per-pausak izan behar dute: subjektu eta predikatua, osagarriak

    f) Esaldiak beti bukatzen dituPerpaus guztiak osorik dauden, edo alderantziz, bukatu gabe uzten direnaztertuko da. Dena dela, kontuan izan beharko da gerta litekeela ikaslerenbatek baliabide erretoriko gisa erabiltzea (orokorrean perpausarenbukaera eten-puntuaz lagunduta egon beharko du). Noski, kasu horietanez da adierazle negatibotzat hartuko.

    g) Esaldi luzeegirik ez du erabiltzenEsaldien luzera ez da berez akatsa. Idazle ugarik oso esaldi luzeak idaztendituzte, menpekoak eta menpekoak kateatuz. Dena dela, eta egiturasintaktikoen konplexutasuna menperatzen ez duten Lehen Hezkuntzako4. mailako ikasleak direnez, perpaus luzeegiak erabiltzea idazketanakatsak egitearen zantzu izaten da. Akats horiek zuzentzeko perpauslaburragoak eta idazleak kontrolatutakoak egitera bideratzen diraikasleak.

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 33

  • III. KOHESIOA

    Kohesioa ongi idatzitako testuen ezaugarri nagusienetakoa da. Ikuspuntuhonetatik testu egoki bat lortzeko mekanismo sintaktiko eta semantikoakerabiltzen dira perpausen, paragrafoen eta orokorrean testuaren artekoharremanak adierazteko. Xehekiago aztertuko dira kohesioarekin lotutakobi alderdi hauek: erreferenteen eta lokailuen erabilera zuzena.

    Jarraian kohesioan sartzen diren alderdi horiek modu analitikoagoanazaltzen dira, bere ebaluazio irizpideekin.

    6. Erreferentzia eta kohesioa

    Alderdi honen baitan lau adierazle sartzen dira.

    a) Erreferentea egoki gordetzen du, hainbat mekanismo erabiliz (izenor-dainak, sinonimoak, substantibazioa)Batez ere de izenordainen, sinonimoen, substantibazioaren eta abarrenerabilerari dagokio, dagoeneko esanda dagoen eta errepikatu nahi ez denzerbait aipatzeko.

    b)Beharrik gabeko errepikapenik ez du egitenAurrekoarekin lotura handia du. Testua oso errepikakorra den aztertukoda, beharrik izan gabe hitzak errepikatzen dituelako.

    c) Aditz-formetan denbora korrelazioa zaintzen duIrizpide hau funtsezkoa da testu baten kohesioa baloratzerakoan. Kasuaskotan kontakizuna (edo beste mota bateko testu bat) aditz-denborabatean hasi eta beste aditz-denbora batera igarotzen da justifikaziorik gabe.Beraz, testu osoan zehar denbora-kohesiorik ba ote den aztertuko da.

    d)Lokailu egokiak eta anitzak erabiltzen ditu, hainbat modutan

    Lokailuek testuaren jariotasunari laguntzen diote. Horregatik,bestalde, hala ere, izan ere bezalako lokailuak testua barnetiklotu eta trinkotzen duten partikulen adibide dira. Dena dela, modunegatiboan baloratu beharko dira testuan etengabe errepikatzen badira.

    TESTU IDATZIAK ZUZENTZEKO ORIENTABIDEAK. Lehen Hezkuntza

    34

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 34

  • II. EBALUAZIO IRIZPIDEEN DESKRIBAPENA

    35

    7. Puntuazioa

    Alderdi honen baitan hiru ebaluazio-irizpide sartzen dira.

    a) Puntuekin bereizitako esaldi osoak egiten dituFuntsezko irizpidea da etapa honetan. Ikasle guztiei eskatu beharrekozerbait da.

    b)Paragrafo erregularrak eta ez sobera luzeak egiten dituIdazkia paragrafo bakar batez osatua dagoen edo aldiz, testua paragrafodesberdinen bidez antolatuta ote dagoen aztertuko da. Paragrafo bidezkoantolaketa hautazkoa ez izatea eta ideien antolaketei erantzutea lortu nahida. Dena dela, malgutasunez jokatu beharko da azkeneko alderdi honetan.

    c) Komak egoki erabiltzen dituTestuak ongi erabilitako komaren bat izatea kontuan hartuko da. Komaktxertatzeko ahalegina gehiago baloratuko da lortutako efektua baino. Hauda, agian ez daude egon beharreko koma guztiak, baina txertatu direnakongi jarri dira eta ez ausaz.

    d)Galdera eta harridura ikurrak eta gidoiak egoki erabiltzen dituGaldera eta harridura ikurren erabilpena esaldiaren amaieran baloratukoda soilik. Gidoiei dagokienez testuaren elkarrizketetan eta hitz ohikoe-netan (etxekoak: aiton-amona, seme-alabak, hitz elkartu bikoiztuetan:gorri-gorria, poliki-poliki,edo indartze hitzetan: zehatz-mehatz, plisti-plasta) erabiltzen ote diren baloratuko da.

    IV. KOHERENTZIA

    Koherentzia ongi idatzitako testuen beste ezaugarri bat da. Lotura handiadauka kohesioarekin. Ezaugarri honek zerikusia dauka testuarenzentzuarekin eta ideiak, argudioak etab. azaltzeko aurrerapenarekin.Koherentzia informazio bereizlea zein den eta edozein irakurlearruntarendako ulergarri izan eta zentzua helarazteko plan baten araberaberau nola antolatu behar den azaltzen duen testuaren ezaugarria da.Batzuetan ikasleen idazkiak ilunak eta nahasgarriak dira, ideiak errepikatu,nahasi eta antolatu gabe aurkezten dituzte. Kasu horietan koherentziarikgabeko testuak dira.

    Bada gainera kanpo koherentzia bat zerikusia duena benetako munduaren(edo fikziozkoaren) eta testu idatziaren edukiaren arteko harremanekin.

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 35

  • 8. Zentzua eta koherentzia

    Jarraian koherentziarekin zerikusia duten sei adierazle modu analitikoa-goan azaltzen dira. Adierazle horiek elkarren arteko lotura handia dute.Fenomeno bera alderdi zehatz desberdinetatik aztertzen da. Soilik balorazioanalitiko bat egiteko posible izanen zen adierazle horiek bereiztea.

    a) Testuaren zentzu globalaTestuaren lehendabiziko irakurketa egin ondoren zuzentzaileak testuakzentzu globala ote duen egiaztatzen ahal du. Orokorrean (ez da betigertatzen, baina ohikoa da) bigarren irakurketa bat behar denean zentzuhonetan akatsak izaten dituelako da. Adierazle honetan egiaztatu nahida testuaren argumentuaren haria aski sendoa ote den testu bat osatzekoedo, alderantziz, aldez aurreko plan bati erantzuten ez dioten informaziomultzo partzial bat ez ote diren.

    b)Paragrafo berean ez dago kontraesanikIrizpide honekin testuan barne kontraesanik ote dagoen aztertu nahi da.Batzuetan argumentuaren hari bat daramate eta ibilian aldatzen dute,aurrekoarekin kontraesankorra eta koherentziarik gabekoa den informa-zioa sartuz. Beste batzuetan ikasleak testuan isla aurkitzen ez duten jauzimentalak ematen dituzte (inplizituak) eta efektu mota hori sortzen dute.

    c) Egitura argiaIrizpide hau baloratzea erraza izaten da. Narrazio-testu bat izanez geroaurkezpena, gakoa eta amaiera desberdintzen ahalko dira. Azalpen testubat aztertzen ari bagara, arazoaren planteamendu bat, aurrekoarekin batdatorren funtsezko puntuak garatzen dituen informazio bat eta azkenikondorio batzuk egon beharko dira.

    d)Garrantzitsua eta beharrezkoa ez den informaziorik ez dagoAurrekoarekin lotuta, badira egituraren argitasun narratiboa edoazalpenekoa apurtzen duten xehetasun ugari dituzten testu batzuk. Kasubatzuetan, kontakizunak direnean ikasleak modu sakonean deskribatzendituzte pertsonaiak; erraza da egiaztatzea xehetasun horien xedeakorapiloa interpretatzea dela. Beste batzuetan, historiaren koadroglobalean inolako garrantzirik ez dituzten ekintzak sartzen dituzte, etagainera testuaren linealtasuna apurtzen dute.

    TESTU IDATZIAK ZUZENTZEKO ORIENTABIDEAK. Lehen Hezkuntza

    36

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 36

  • II. EBALUAZIO IRIZPIDEEN DESKRIBAPENA

    37

    e) Ez dago hutsune edo jauzi handiegirik, eta testuan ez da falta beharrezkoaden informazioaIrizpide horrek inplizituaren existentziari egiten dio aipu. Inplizitu horiekjustifikatu gabeak izan behar dute testuak zentzu horretan akatsakdituela uste ahal izateko. Testu orok inplizituak dauzka (idazle handiekidatzitakoak barne). Ezinezkoa da testu bat idaztea kontakizunean, des-kribapenean edo azalpenean sortzen den informazio guztia agerian utziz.Beraz, hemen akatsak daudela ulertuko da irakurleak (zuzentzaileak) lau-garren mailako testu batean normala dena baino gehiago igarri beharduenean.

    f) Informazioa modu progresiboan eta orekatuan azaltzen daKoherentziarekin zerikusia duen azkeneko irizpide honek testuaren zatidesberdinen arteko oreka baloratu nahi du. Horrela, adibidez, ikasleekidatzitako kontakizun batzuetan aurkezpena, lehendabiziko eszenak(ekintzak) asko atzeratzen dira, eta bat-batean, presazko modu batean,korapiloa eta amaiera ematen dituzte oso modu motz eta sinplean. Beraz,baloratuko da testuaren zati ezberdinak oreka gordetzea. Eraginkortasu-naren aldetik batzuetan baliagarria da gorriz azaltzea non hasi etabukatzen den zati bakoitza, horrela zati bakoitzari eskaintzen ahal zaiontartea ikusten ahal da. Dena dela, ez da ulertu behar kantitate arazoadenik, ezta gutxiago ere.

    V. EGOKITASUNA

    Egokitasuna ongi idatzitako testuen ezaugarria da. Ezaugarri honek testuatestuinguruan ongi txertatzen ote den aztertzen du: irakurle mota, testuairakurtzen den egoera etab. Logikoki 4. mailako ikasleak ez dira gai izanenaldagai horiek agerian uzteko, inplizituki kontuan dituzten arren. Hala erebeharrezko eta egokitzat jotzen da ezaugarri hori txertatzea eta ikasleak gaihorrekin ohitzen joatea (Testu hau norendako idatzi dela uste duzue?).

    9. Egokitasuna

    Ikasleek ekoitzitako testuak baloratzean hiru balorazio irizpide hartuko dirakontuan.

    a) Hizkera idatzian berezkoa den kodea darabil, ahozko erregistro tipikoarenordezLogikoki, idatzizko kodea ez da zehazki ahozko kodea bezalakoa: hurbi-

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 37

  • lagoa da, ezaguna da, testuinguruaren laguntza du ulermena errazteko,orokorrean ulertzen ez bada azalpenak eskatzea posible den egoeretangertatzen da, etab. Adierazle honek ikasleek testu bat idazterakoanidatzizko kodea modu egokian erabiltzeko eta bereizketa hori egitekoduten gaitasuna baloratu nahi du. Ahozkotasunari lotuagoa den kode batnahita erabili nahi den kasuetan (elkarrizketak) testuan agerian geratubeharko du nahitakoa dela (adibidez, elkarrizketetan gidoiak jarriz, hitzezhitzeko adierazpenak komatxo artean jartzea, beste aukera batzuenartean).

    b)Agindutako lanari egokitzen zaio (luzera, xedea, ikuspegia...)Irizpide honetan ebaluazio proban jarri zaion lanari erantzuten dion azter-tuko da. Kontuan izanen dira, beraz, luzera, helburua eta ikuspegia,beste alderdi batzuen artean. Luzerari dagokionez, kontuan izanen datestua motzegia, edo alderantziz, luzeegia ote den. Aldez aurreko luzeraestandar bat egon arren, testu bakoitzak luzera zehatz bat behar du berehelburuak betetzeko (adierazi nahi den hori adieraztea, irakurlea aspertugabe). Helburuari eta ikuspegiari dagokionez aztertu behar da aldezaurreko helburu bati erantzuten dion: istorio bat kontatu, pertsona edopaisai bat deskribatzea, ideia sorta bat azaltzea. Ohikoa da, adibidez,ikasle batzuk azalpen-testu bat idazten hasi eta narrazio-testu bat idaz-ten bukatzea.

    c) Ez darabil lagunarteko adierazpenik edo desegokia den erregistrorikIrizpide hau desberdina da, nahiz eta harreman handia izan idatzizkohizkuntzaren kode tipikoen erabilerari buruzko a puntuandeskribatutakoarekin. Hemen analisi zehatzagoa egiten da. Posible daidatzizko kodearen ikuspuntutik zuzen idatzia dagoen testu bat aurkitzeabaina baliteke unean-unean arrunkeriaren bat txertatu izana bertan. Halaere, akatsak sarritan bai tokikoak bai globalak dira; hau da kodeari etaadierazpen zehatzei eragiten diete.

    VI. BALIABIDE ETA ESTILO ABERASTASUNA

    Laugarren mailako ikasle bati idazterako orduan berezko estiloa izan dezalaeskatzea handiustea eta errealismorik gabekoa izan daiteke, gainera. Halaere, posible da ongi idatzitako testuen ezaugarri honekin lotura dutenalderdi batzuei erreparatzea. Askotan ikasleen bi testu irakurtzerakoan, biakongi idatziak, horietako batek besteak ez duen zerbait duela ikusten da; etabatzuetan oso zaila da zergatia atzematea (egilearen estiloaren harreman

    TESTU IDATZIAK ZUZENTZEKO ORIENTABIDEAK. Lehen Hezkuntza

    38

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 38

  • II. EBALUAZIO IRIZPIDEEN DESKRIBAPENA

    39

    zuzena duena). Hemen eraginkorrago eta egiaztagarriago diren hirubalorazio irizpide aurreikusten dira. Batzuetan adierazle multzo horitestuaren inpresio orokorra kategoriarekin ordezkatzen da. Egokiago dirudizehaztea, ahal den neurrian behintzat, zer dela eta testu batek inpresio onaedo txarra sortzen dion irakurleari.

    10. Baliabide eta estilo aberastasuna

    a) Hiztegi, egitura sintaktiko aberatsak darabiltzaHiztegiaren aberastasuna eta aniztasuna inpresio orokor on bat sortzen du-ten faktoretako bat da. Aberastasun honen ondoan hiztegi gutxiko eta hit-zak errepikatzen dituzten testuak ditugu, edo oso hitz arruntak erabiltzendituztenak, eta beren testu edo irakurketa liburuetan agertzen diren hitzberriak erabiltzen ez dituztenak. Hitzen erabilera kuantifikatzen duten hiz-kuntza ikerketetan, ohiko erabilera dutenak dira hiztunen diskurtsoetanmaiztasunez erabiltzen direnak. Adierazle honetan sartzen den beste al-derdiak sintaxiarekin dauka zerikusia. Egitura sintaktiko urri eta oina-rrizkoak erabiltzea estilo urritasun inpresioa sortzen du. Hala ere menpekoesaldiak eta neurri batean konplexuak direnak erabiltzeak (ongi erabilt-zen direnean) estiloa aberasten du.

    b)Gaiaren ikuspegia originala daNekez kuantifikatzen ahal den alderdia da hau, baina erraz hautemandaitekeena ikasle baten testua irakurtzen denean. Testua asmatzekoerabili duten irudimenarekiko oso istorio pobreak daude. Puntu hau ezdagokie soilik testu narratibo eta deskriptiboei, beste testu mota batzueiaplikatzen ahal zaie ere, azalpen testuei adibidez. Badira oso aspergarrieta interesik gabekoak diren testuak, eta aldiz beste batzuk ideiaktransmititzea lortzen dutenak ikuspegi pertsonal, landuago eta azkenfinean irudimenezkoago bati esker (adibidez, adibideak, ikuspuntuberriak etab. erabiltzen dituztenak).

    c) Estilo zaindua du (testuak ematen duen irudi globala)Testua irakurtzerakoan sortzen duen inpresio orokorra jasotzeko kualita-tiboagoa den azken irizpide utzi da.

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 39

  • Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 40

  • 41

    III.Testuak ebaluatu etazuzentzearen adibideak

    Ondoren lau ikaslek idatzitako testu bana aurkeztuko dira, zuzenketaindependente bikoitzarekin aztertuak. Horretarako, erabilitako irizpidebakoitzaren kuantifikazioa baliatu duen eredu bati jarraitu zaio. (ikusiI. ERANSKINA). II. ERANSKINA aurrekoaren bertsio sinplifikatua da.I. eredua konplexuagoa da forma aldetik, baina bestaldeerabilgarriagoa da irakasleen artean irizpide komunak ezartzeko,analitikoagoa izanik, lana nola egin behar den hobeto markatzen baitu,eta ebaluatzaileak bat ez datozen alderdiak identifikatzea ahalbidetzenbaitu. II. eredua itxuraz eta formaz errazagoa izan arren, alderdibakoitza baloratzeko irizpide argirik ez izatearen desabantaila dauka.

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 41

  • A- 1. mailako testua

    Ondoren 1. mailako testu baten analisia aurkeztuko dugu. Testu honek ezditu betetzen 4. kurtsorako ezarri diren helburuak. Maila honetako ohikoadibide izan daitekeen testua aurkezteko ideia izan dugu (irizpide guztiakmodu negatiboan baloratu dira). Aspektu guztiak hobetu behar dira:planifikazioa, lexiko aberastasuna, morfosintaxia, kohesioa, koherentzia...hori dela eta, arreta eskaini behar zaie testua hobetze aldera egin direnproposamenei.

    ORIENTACIONES PARA LA CORRECCIN DE TEXTOS ESCRITOS. Educacin Primaria

    42

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 42

  • 43

    III. TESTUAK EBALUATU ETA ZUZENTZEAREN ADIBIDEAK

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 43

  • TESTU IDATZIAK ZUZENTZEKO ORIENTABIDEAK. Lehen Hezkuntza

    44

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 44

  • III. TESTUAK EBALUATU ETA ZUZENTZEAREN ADIBIDEAK

    45

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 45

  • PLANIFIKAZIOA

    1. Planifikazioa

    Ideiak antolatzeko eskaintzen zaion gidoian oinarritzen da, puntuz puntugalderak izango balira bezala erantzuten ditu. Paragraforik ez da agertzen.Ez da planifikazioa, laburpen bat baizik.

    Puntuazio irizpidea:

    Planifikazioan osotara: 0 puntu

    ZUZENTASUNA

    2. Aurkezpena

    Testua ongi aurkeztuta dago. Idazkera homogeneo eta orokorreanirakurgarria, argia da, irakurketa errazten du. Marjinak ongi agertzen dira.Paragrafoak ez ditu bereizi eta ez du elkarrizketarik sartu, beraz ez dugidoirik erabili. Testua txukun dagoela esan daiteke.

    TESTU IDATZIAK ZUZENTZEKO ORIENTABIDEAK. Lehen Hezkuntza

    46

    Ideiak eta edukia antolatzeko etasistematizatzeko prozeduraren bat darabil(eskema, kontzeptu mapa)

    Planifikazioan ideien aberastasuna ikusten da

    Ideiek orden hierarkikoa dute

    Bai Hein batean/zalantza Ez(2) (1) (0)

    X

    X

    X

    Testuak ematen duen garbitasun irudi globala

    Letra argia eta harmonikoa

    Marjinak eta paragrafoak

    Izenburua behar beste nabarmentzen du

    Bai Hein batean/zalantza Ez(2) (1) (0)

    X

    X

    X

    X

    6ko batura ......................5 puntu5eko batura.....................4 puntu4ko batura ......................3 puntu

    3ko batura ......................2 puntu2ko batura ......................1 puntu0-1eko batura..................0 puntu

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 46

  • Puntuazio irizpidea:

    Aurkezpenean osotara: 5 puntu

    3. Ortografia

    Hitzak ongi bereizita daude eta akats ortografiko gutxi ditu, bakarrikespata ezpata beharrean, horduan hatxe-rekin, artu hatxe-rik gabe,besterik ez.

    Puntuazio irizpidea:

    Ortografian osotara: 5 puntu

    4. Zuzentasuna eta lexiko aberastasuna

    Testuan arrunkeriarik ez da agertzen, erabilitako lexikoa oinarrizkoa da.Agertzen diren adjektiboak arruntak dira. Orokorrean adierazpena ez daaberatsa. Zuzen baina xume idazten du, lexiko aldetik eta sintaxi aldetik.Lexikoa urria da, eta hitz berak errepikatzen ditu sinonimorik bilatu gabe.

    III. TESTUAK EBALUATU ETA ZUZENTZEAREN ADIBIDEAK

    47

    Hitzak ongi banatzen ditu

    Oinarrizko hiztegia ongi idazten du

    Letra larrien erabilera arauak aplikatzen ditu

    H, TS, TZ eta TX ongi erabiltzen ditu

    Bai Hein batean/zalantza Ez(2) (1) (0)

    X

    X

    X

    X

    8ko batura ......................5 puntu7ko batura ......................4 puntu6ko batura ......................3 puntu

    5eko batura.....................2 puntu3-4ko batura ...................1 puntu0-2ko batura ...................0 puntu

    8ko batura .....................5 puntu7ko batura ......................4 puntu6ko batura .....................3 puntu

    5eko batura ....................2 puntu3-4ko batura ..................1 puntu0-2ko batura ...................1 puntu

    Ez du arrunkeriarik erabiltzen

    Ongi erabilitako adjektibo ugari erabiltzen ditu

    Ez du erdarakadarik erabiltzen.

    Hiztegi anitza

    Bai Hein batean/zalantza Ez(2) (1) (0)

    X

    X

    X

    X

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 47

  • Puntuazio irizpidea:

    Lexikoan osotara: 1 puntu

    5. Morfosintaxia

    Aspektu honetan esan daiteke esaldiak ongi bukatzen dituela bainanarrazioaren ulermena zailtzen dituen akats garrantzitsuak daude:

    - oso esaldi luzeak egiten ditu (3 esaldirekin betetzen ditu testu osoa), etalotura gehiegi erabiltzen du, halako esaldi luzeetan galtzen da ikaslea etairakurlea ere,

    - komunztadurak ere ez ditu oso ondo kontrolatzen, eta noizbehinka horrekere ulermena zailtzen du (nahi zutena zen neskari); ergatiboa gaizkierabilita dago (aitak pirata bat izan zen),

    - esaldien hitzen ordena okerrena da, gaztelaniak guztiz kutsatuta: horduanpentsatu egin zuen eta zekien jack Esparrou zegoela kartzelan eta tratu bategin zuten...

    Puntuazio irizpidea:

    Morfosintaxian osotara: 1 puntu

    TESTU IDATZIAK ZUZENTZEKO ORIENTABIDEAK. Lehen Hezkuntza

    48

    Galdegaia ongi azaltzen du

    Ez du komunztadura akatsik (ergatiboa,plurala, deklinabidea)

    Aditz-formak egoki erabiltzen ditu

    Esaldi konposatuetan ez du arazorikerlatibozko egiturak erabiltzean

    Joskera zuzena

    Esaldiak beti bukatzen ditu

    Esaldi luzeegirik ez du erabiltzen

    Bai Hein batean/zalantza Ez(2) (1) (0)

    X

    X

    X

    X

    X

    X

    X

    8 batura..........................5 puntu7ko batura ......................4 puntu6ko batura ......................3 puntu

    5eko batura.....................2 puntu3-4ko batura ...................1 puntuSuma 0-2 .......................1 puntu

    13-14ko batura ...............5 puntu11-12ko batura ...............4 puntu9-10eko batura................3 puntu

    7-8ko batura ...................2 puntu5-6ko batura ...................1 puntu0-4ko batura ...................0 puntu

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 48

  • KOHESIOA

    6. Erreferentzia eta kohesioa

    Erreferentzia mantentzeko baliabiderik ez du erabiltzen, subjektua edoerreferentea bera errepikatzen du behin eta berriz.

    Pertsonaiak ez ditu deskribatzen.

    Baina eta eta erabiltzen ditu maizegi, batez ere eta. Bitan horduanerabiltzen du.

    Aditzak bakarrik lehenaldian erabiltzen du soilik.

    Puntuazio irizpidea:

    Erreferentzian eta kohesioan osotara: 0 puntu

    7. Puntuazioa

    Puntuazioa ongi erabiltzen du, esaldiak bukatzen ditu, komaren erabilerakasu gehienetan egokia da. Baina oso esaldi luzeak egiten ditu, eta-rekinlotuta, behin eta berriro errepikatzen da.

    Testua ez dago paragrafo desberdinetan banatuta.

    III. TESTUAK EBALUATU ETA ZUZENTZEAREN ADIBIDEAK

    49

    8ko batura .....................5 puntu7ko batura .....................4 puntu6ko batura .....................3 puntu

    5eko batura ....................2 puntu3-4ko batura ..................1 puntu0-2ko batura ..................0 puntu

    Erreferentea egoki gordetzen du, hainbatmekanismo erabiliz (izenordainak,sinonimoak, substantibazioa)

    Beharrezkoak ez diren errepikapenik ez du egiten

    Aditz-formetan denbora korrelazioa zaintzen du

    Lokailu egokiak eta anitzak erabiltzen ditu,hainbat modutan

    Bai Hein batean/zalantza Ez(2) (1) (0)

    X

    X

    X

    X

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 49

  • Puntuazio irizpidea:

    Puntuazioan osotara: 1 puntu

    KOHERENTZIA

    8. Zentzua eta koherentzia

    Testuak zentzu globala badu ere, narrazioa ez dago ondo eginda. Ez dusarrerarik, bat-batean sartzen da korapiloan (Irla batean koronel asko zeu-den baina egiten duen espatak eta hori bere aitak pirata bat izan zen).

    Ikasleak berak ez du istorioa asmatu, pelikula bat laburtu baizik. Eta lagunbati kontatuko balio bezala,idatzita dago.

    Ezin da haria erraz jarraitu.

    TESTU IDATZIAK ZUZENTZEKO ORIENTABIDEAK. Lehen Hezkuntza

    50

    Puntuekin bereizitako esaldi osoak egiten ditu

    Paragrafo erregularrak eta ez sobera luzeakegiten ditu

    Komak egoki erabiltzen ditu

    Galdera eta harridura ikurrak eta gidoiak egokierabiltzen ditu.

    Bai Hein batean/zalantza Ez(2) (1) (0)

    X

    X

    X

    X

    Testuaren zentzu globala

    Paragrafo berean ez dago kontraesanik

    Egitura argia

    Garrantzitsua eta beharrezkoa ez deninformaziorik ez dago

    Ez dago hutsune edo jauzi handiegirik, etatestuan ez da falta beharrezkoa den informazioa

    Informazioa modu progresiboan etaorekatuan azaltzen da

    Bai Hein batean/zalantza Ez(2) (1) (0)

    X

    X

    X

    X

    X

    X

    8ko batura .....................5 puntu7ko batura .....................4 puntu6ko batura .....................3 puntu

    5eko batura ....................2 puntu3-4ko batura ..................1 puntu0-2ko batura ..................0 puntu

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 50

  • Puntuazio irizpidea:

    Koherentzian osotara: 3 puntu

    EGOKITASUNA

    9. Egokitasuna

    Testua egokia da, baina ez oso. Ikasleak ez du narrazio bat asmatu, pelikulabat laburtu baizik. Dena den, ez da ikaslearen ardura, lan proposamenarenakatsa baitzik.

    Horixe aparte utzita, agindutako lanari egokitzen zaio, bai luzeran, bai xedeaneta ikuspegian ere. Hizkera idatzian berezkoa den kodea erabiltzen du.

    Puntuazio irizpidea:

    Egokitasunean osotara: 4 puntu

    51

    Hizkera idatzian berezkoa den kodeadarabil, ahozko erregistro tipikoaren ordez

    Agindutako lanari egokitzen zaio (luzera,xedea, ikuspegia...)

    Ez darabil lagunarteko adierazpenik edodesegokia den erregistrorik.

    Bai Hein batean/zalantza Ez(2) (1) (0)

    X

    X

    X

    III. TESTUAK EBALUATU ETA ZUZENTZEAREN ADIBIDEAK

    12ko batura ...................10 puntu11ko batura ...................9 puntu10eko batura ..................8 puntu9ko batura ......................7 puntu8ko batura .....................6 puntu7ko batura .....................5 puntu

    6ko batura .....................4 puntu5eko batura ....................3 puntu3-4ko batura ..................2 puntu1-2ko batura ..................1 puntu0ko batura .....................0 puntu

    6ko batura .....................5 puntu5eko batura.....................4 puntu4ko batura .....................3 puntu

    3ko batura .....................2 puntu2ko batura .....................1 puntu0-1eko batura .................0 puntu

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 51

  • BALIABIDE ETA ESTILO ABERASTASUNA

    10. Baliabide eta estilo aberastasuna

    Testuan agertzen den hiztegia eta baliabideak ez dira oso aberatsak,orokorrean estiloa ez da oso zaindua. Ikasleak ez du pentsatu edo ez dakitestu bat hobetu ahal dela. Argi dago zirriborrorik egin ez duela, etazirriborrorik egiten ohitura ez duela.

    Puntuazio irizpidea:

    Baliabide eta estilo aberastasunean osotara: 0 puntu

    TESTU IDATZIAK ZUZENTZEKO ORIENTABIDEAK. Lehen Hezkuntza

    52

    Hiztegi, egitura sintaktiko aberatsakdarabiltza

    Gaiaren ikuspegia originala da

    Estilo zaindua du (testuak ematen duenirudi globala)

    Bai Hein batean/zalantza Ez(2) (1) (0)

    X

    X

    X

    6ko batura .....................5 puntu5eko batura.....................4 puntu4ko batura .....................3 puntu

    3ko batura .....................2 puntu2ko batura .....................1 puntu0-1eko batura .................0 puntu

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 52

  • PUNTUAZIOA OSOTARA

    Planifikazioa ....................................... 0Aurkezpena (zuzentasuna) .................... 5Ortografia (zuzentasuna) ...................... 5Lexiko aberastasuna (zuzentasuna)........ 1Morfosintaxia (zuzentasuna) ................. 0Erreferentzia eta kohesioa (kohesioa)..... 0Puntuazioa (kohesioa) .......................... 1Koherentzia ........................................ 3Egokitasuna ........................................ 4Baliabide eta estilo aberastasuna .......... 0OSOTARA ........................................... 19 puntu

    MAILAK

    3.+ Maila...................... 44 puntu baino gehiago3. Maila........................ 40 eta 44 puntu artean2. Maila........................ 27 eta 39 puntu artean1. Maila........................ 15 eta 26 puntu artean1. Mailatik behera ......... 15 puntu baino gutxiago

    Testua, ikus daitekeenez, idazmenaren errendimenduko 1. mailan dago.

    Maila hau baxuegia da ziklo honetarako. Ia aspektu guztiak hobetu behardira: planifikazioa, lexiko aberastasuna, morfosintaxia, erreferentzia etakohesioa, koherentzia... Idazmena hobetze aldera hurrengo helburu hauekproposatu daitezke.

    III. TESTUAK EBALUATU ETA ZUZENTZEAREN ADIBIDEAK

    53

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 53

  • Kasu honetarako proposatzen diren helburuak

    Hurrengo helburu hauek proposatzen dira kasu honetan, erabili ditugunkategoriak eta plantila kontutan hartuta.

    Planifikazioarekin lotuta:

    Planifikazioa sistematikoki lantzea, ideiak eta edukia antolatzeko.Horretarako prozedura jakin bat erabili beharko luke: kontzeptu mapa,eskema, plantila bat beteModu honetan ideiak modu sintetikoanagertuko lituzke eta horrek lagunduko lioke idazmena behar bezalaantolatzen: ideien hierarkizazioa, testuaren banaketa orekatuta, etaabar (testuaren ezaugarriak kontuan hartuz).

    Ortografiarekin lotuta:

    Hren erabilera landu (Adb. Horaindik, emen...)

    Zuzentasuna eta lexikok aberastasunarekin lotuta:

    Adjektibo eta hiztegi zabalagoa landu testu idatzietan erabili ahalizateko.

    Zirriborroak egiten ohitura hartu. Honela errazagoa da errepikapenazeta akatsez konturatzen eta zuzentzen.

    Morfosintaxiarekin lotuta:

    Komunztadura akatsak zuzendu: ergatiboa, plurala eta deklinabide-aren kasuak ongi erabili.

    Halako esaldi bukaezinak ez egin. Ikasleak saihestu beharko luke:eta eta baina hainbeste aldiz errepikatzea. Lokailuen erabileralandu eta zerrenda bat eskaini.

    Erreferentziarekin lotuta:

    Erreferenteak erabiltzea: izenordainak, sinonimoak Zirriborroetanazpimarratu ditzake errepikapenak, eta horiek ordezkatu edo,beharrezkoak ez badira, kendu.

    Lokailu egokiak erabiltzen ikasi irakurketa arinagoa eta ulergarriagoaizateko.

    TESTU IDATZIAK ZUZENTZEKO ORIENTABIDEAK. Lehen Hezkuntza

    54

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 54

  • Koherentziarekin lotuta:

    Testua ulergarriago egiteko beharrezkoa den informazioa islatu. Esaldimotzagoak egin, planifikazioa ondo landu eta horretan denbora eman(benetako planifikazio bat egiteko, eta ez testuaren laburpena).

    Elkarrizketak eta deskribapenak sartu narrazioan. Ikasle honeknarrazioaren ezaugarririk garrantzitsuenak agian ez du ezagutzen.Narrazioaren estruktura landu eta paragrafoen arteko erlazioalokailuen bitartez mantendu.

    Baliabide eta estilo aberastasunarekin lotuta:

    Hiztegiaren aniztasuna eta egitura sintaktikoak hobetu. Horretarakozirriborroa egin eta zuzendu; eredu onak izan eta aztertu; testu batenezaugarririk garrantzitsuenak eta ereduak ezagutu.

    III. TESTUAK EBALUATU ETA ZUZENTZEAREN ADIBIDEAK

    55

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 55

  • B- 2. mailako testua

    2. mailako testuek ziklorako ezarri diren irizpideetako batzuk gainditzendituzte baina beste irizpide batzuetan hutsuneak dituzte. Ondoren mailahonetako ohiko testu baten adibidea aurkeztuko dugu.

    TESTU IDATZIAK ZUZENTZEKO ORIENTABIDEAK. Lehen Hezkuntza

    56

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 56

  • III. TESTUAK EBALUATU ETA ZUZENTZEAREN ADIBIDEAK

    57

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 57

  • TESTU IDATZIAK ZUZENTZEKO ORIENTABIDEAK. Lehen Hezkuntza

    58

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 58

  • III. TESTUAK EBALUATU ETA ZUZENTZEAREN ADIBIDEAK

    59

    Textos escritos 1 EUSK:Educacin 16/10/09 08:52 Pgina 59

  • PLANIFIKAZIOA

    1. Planifikazioa

    Testuaren planifikazioa modu laburtuan egina dago. Lau paragrafoetanaipatzen dira narrazioaren hiru atal nagusiak.

    Puntuazio irizpidea:

    Planifikazioan osotara: 3 puntu

    ZUZENTASUNA

    2. Aurkezpena

    Testua oso ongi aurkeztuta dago. Idazkera homogeneo eta argia da,irakurketa errazten du. Marjinak ongi agertzen dira. Paragrafoak