Gozoak eta gorriak - Argia gua beltza. Gorriak ikusteko udan eta beltzak neguan. Egun, beltza...

download Gozoak eta gorriak - Argia gua beltza. Gorriak ikusteko udan eta beltzak neguan. Egun, beltza gorrira

of 2

  • date post

    23-Sep-2020
  • Category

    Documents

  • view

    0
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Gozoak eta gorriak - Argia gua beltza. Gorriak ikusteko udan eta beltzak neguan. Egun, beltza...

  • 40 2016/01/03 | ARGIA

    URTAROAK | HALTZALURRAK IRAULIKO GAITU

    Haltza Erreka, ibai edo errio, bazterrean hazi da haltza, Alnus glutinosa. Erriberan uraren emanak ekarritako mausar, legar, hondar, errekarri eta harribili izan ditu sustraietan lagun. Jaio eta errotu zen, zainak haien artean sigi -sagan hazten ziren artean. Luza eta luza, lur harroan zuhaitzari eusteko. Uholde bakoitzean balantzaka ibiliz lurrari eusteko grina luzatuz... Azke- nekoa iritsi zen arte. Hark bere onetik, bere lurretik atera zuen arte. Eta urak sustraia txikitu, eta eraman. Itsasoari hondarretan eman arte. Horra haltza- rena zena, sigi-sagan hondarretan, go- rri. Haltza beti gorri.

    Uda eta negua omen ditugu urteko sasoi bakarrak. Berritzen denetik azkenera iris- ten den arteko uda luzea, eta negua. Ga- rai batean, agian, sasoiak lau izan behar zutela esango zuen norbaitek –ilargiare- kin gertatutakoaren antzeratsu?– eta uda -negua zena udaberri-uda-udazken-negu bihurtuko zen. Txakurra nagusiari este- katzen den bezala, adimena hizkuntzaren erraztasunari kateatzea hariketa polita da. Neronek ere gustuko dut. Sasoien gai ho- nekin, ordea, nire iritzia ez da hain arina.

    Gure garaira egokitzeko hariketa egin behar, agian... Luzerako emango lukeen gaia da, baina, nire ustez, gaur egun bi aro ditugu: gozoa eta gorria. Udaberri gozoa, uda gorria, udazken gozoa, negu gorria... Hau da, gozo-gorri-gozo-gorri -gozo-gorri... bizi ditugu.

    Lehen uda izango zen gorria eta ne- gua beltza. Gorriak ikusteko udan eta beltzak neguan. Egun, beltza gorrira moteldua dugu.

    Gozoetan, gozo hezea eta gozo lehorra ditugu. Gozokietan bezala, alegia: bizkotxo lehorrak eta mozkortuak edo bustiak. Gozo hezea da udaberria, lehorra, berriz, udaz- kena. Alde horretatik tropikala da geure ingurune atlantikoa; sasoi lehorra eta euri- teen sasoia besterik ez dituzte tropikoetan.

    Eta zer datorkigu? Behin eta berriz zirri eginagatik etxekoa ez denaren tra- tua ematen diogun klima aldaketa dela medio, zer datorkigu? Hipotesiak zien- tzialarientzat utzita, hona nire bi uste: Karibeko Golkoko itsaslasterra motel- tzearen eraginez negua erabat belztuko da, edo uda belztuko da. Bietako edozei- netan, sasoitegi berria proposatzen dut: egungo gozo lehorrari neguberria, ne- gua, neguazkena gozo hezeari eta uda. n

    Gozoak eta gorriak

    Jakoba Errekondo

  • ARGIA | 2016/01/03 41

    Gure kultura iraultzen ari den liburua Bloga: www.argia.eus/bizi-baratzea · @bizibaratzea

    ONDDOAK | JANGAI BASATIAK VS ETXEKOTUAK LURRAK IRAULIKO GAITU

    AURKEZPEN HITZALDIAK

    Hauek dira ondorengo hitzorduak:

    ANTOLATU ZURE HERRIAN

    Jar zaitez gurekin harremanetan eta behar duzun informazioa eskuratuko duzu

    sustapena@argia.com & 943 371 545

    EGUBERRITARAKO OPARIA

    LIBURUA ETA ILARGIAREN EGUTEGIA Salneurria: 23 €

    Harpideentzat: 19,50 €

    ARGIAn lurra lantzeko lanabesak eskuratu ditzakezu: Bizi Baratzea liburua eta 2016ko Ilargiaren Egutegia. Usurbilgo Alkartasuna Kooperatibarekin elkarlanean atera dugu egutegia Pello Zabalak aukeratutako esae- rekin. Hilero lan nagusiak, ilargiaren kokape- na eta egutegi biodinamikoaren araberako eguneroko joerak azaltzen ditu.

    KOMIKILARIAK ERREKONDOREN KONTSULTAN

    Urtarrilak 15 Ataun (Aia)

    Haitzarri elkartean, 19:00etan.

    Urtarrilak 20 Bilbo

    Kafe Antzokian, 10:30ean eta 19:00etan.

    Pello Zabalak aukeratutako esaerak

    ILARGIAREN EGUTEGIA 2016

    1908an sortua

    Ilbeltza bada hil txuri, ardiak haziko du axuri; Ilbeltza bada hil beltz, ez ardi eta ez axuri.

    BARATZEA

    Egutegi biodinamikoa: lan bakoitzerako egun ego Fruitua: tomatea Sustraia: azenarioa, ar Lorea: lorea, ekilo Hostoa: letxuga, zerba, Egun/ordu desego

    Ilargi-kosmosaargi-kosmosaar ren eragina María Thun-en e

    Urtarri la

    Babespean / negutegian: eskarolak, uraza edo letxuga, tipulina

    Aire librean: udaberriko aza

    Babespean / negutegian: tipula, porrua Aire librean: Ziazerba edo espinaka, ilarra, baba, baratxuria, típula, apioa, mihilua

    BEsTE lAnAk Libre ditugun lur sailak landu eta simaurtu; izotzak lur zokorrak birrinduko ditu, udaberrian lurra erraz lantzeko. Fruitu arbolak aldatzeko lurra aurretik prestatu, zuloak egin eta luarrarekin ongarritu.Fruitu arbola, zuhaitz eta zuhaixka apaingarriak eta

    landare usaidunen inguruan simaurra edo luarra jarri. Fruitu arbolak, fruta txikidun zuhaixkak, larrosak… aldatu. Karea zabaldu dezakeguJarraitu planifikazioa lantzen. Horren arabera, hazien

    erreserba errepasatu, izango ditugun beharrak asetzeko modukoa izango ote den jakiteko. Negutegiak, agian konponketaren bat beharko du.

    Udazkenean bildutako artoa aletu. Xehetuta pentsutarako erabili.Zelaietako itxiturak

    ABElTZAInTZA

    2016 AStELEHEnA AStEArtEA AStEAzkEnA oStEgunA oStirALA LArunbAtA igAndEA

    2 3

    10

    17 18

    24 25

    31

    Ilberria

    Ilbetea

    19

    Pello Z abalak

    aukera tutako

    esaer ak

    ILARGIA REN

    EGUTEG IA 2016

    1908an sortua

    Ilbeltz a bada

    hil txu ri,

    ardiak hazik

    o du a xuri;

    Ilbeltz a bada

    hil be ltz,

    ez ard i eta e

    z axur i.

    BARA TZEA

    Egute gi biod

    inamik oa: lan

    bakoi tzerak

    o egu n ego

    kiak

    Urtar ri la

    BEsTE lAnA

    k

    ABElT ZAInT

    ZA

    2016

    AS tELEH

    EnA AStEA

    rtEA AStEA

    zkEnA

    oStEg unA

    oStirA LA

    LArun bAtA

    igAnd EA

    1 3

    6

    10

    17

    24

    31

    +

    Onddoak beste edozein jaki bezala basaka edo makatza bada hobe. Barazkiak, animaliak, arrainak... dena etxekotu eta itxituretan, kaioletan, hidroponikoan... azken beltzean kartzelatan hazten di- tugu. Gero ahosabaian zer gustu utziko digute ba? Honela elikatzen ditugu gure gorputza eta arima.

    Makatza den edozer, baita onddoak ere, etxekotuko bagenitu, ez lirateke, inolaz ere, berdinak izango. Ezin da berak hazten diren ekosistema osotasunean kopiatu, eta gutxiago hidroponikoan. Nik ez nuke horrelakorik jango. Eta merkezurrekoak izango liratekee- nez, jangai exkax bat bezala ikusiko genuke, orain txanpinoiekin edo barrengorriekin gertatzen den bezala.

    Mendira joan, onddo edo perretxiko basatiak bildu, sukaldean prestatu eta jatea bezalako plazer gutxi ezagutzen dut mundu ho- netan. Gaur bertan bildu ditut galanperna eder batzuk, sekula jan- gabeko lagun batzuek dastatu dituzte eta haien aurpegia ikustekoa zen...

    Jakoba Errekondo