ERRUSIAKO IRAULTZA (4 DBH)

download ERRUSIAKO IRAULTZA (4 DBH)

of 52

  • date post

    16-Jan-2017
  • Category

    Education

  • view

    857
  • download

    15

Embed Size (px)

Transcript of ERRUSIAKO IRAULTZA (4 DBH)

  • ERRUSIAKO IRAULTZAERRUSIAKO IRAULTZA

    MentxuMentxu GandariasGandarias IpiaIpia

  • SESB, ESTATU EREDU BERRI BAT

    DIKTADURA STALINISTA, 1929-1953

    TSARISMOAREN ERORIALDIA 1905-1917

    IRAULTZA BOLTXEBIKEA, 1917-1921

    SESBren ERAKETA, 1921-1929

    PROPAGANDA ETA MANIPULAZIOA

    ERREPRESIOA

    HAZKUNDE EKONOMIKOA

  • Hasteko: Denboraren lerroa

  • IRAULTZAREN AURREKARIAK

    XIX.mendearen

    bukaerako egoera1905eko Iraultza

    Lehen Mundu Gerra

    (1914-)

  • XIX.MENDEAREN

    AMAIERAKO EGOERA EUROPAKO HERRIALDEAK ERRUSIAKO INPERIOA

    POLITIKA

    GIZARTE ANTOLAMENDUA

    EKONOMIA

  • XIX.mendea

    XIX.mendearen amaieran, lurralde oso zabalak osatzen zuen Errusia.

    XVIII.mende amaieran, Ukrania baretu zuen eta, XIX.mendearen erdialdean,

    Polonia eta Finlandia.

    Lehen Mundu Gerraren atarian, Balkanetan eta Itsaso Beltzaren ertzean

    zehar, Mediterraneoaren ekialderaino zabaltzeko asmoa zuen.

    1800an, Siberiako lurralde guztiak zituen kontrolpean. Hemendik Asiako

    erdialderantz eta Ekialde Urrunerantz abiatu zen Japoniako itsasoraino.

  • XIX.mendeko Errusiako

    egoera atzeratua

    azalera handiko inperioa populazio herritarra

    gizarte polarizatua, ez

    dago erdiko klaserikIndustrializazio

    berantiarra eta urria

    monarkia absolutua: tsarra

    mosaiko

    etniko-kulturala

    (nazionalitate ugari)

    oinarriak: noblezia, Eliza

    ortodoxoa, armada eta

    burokrazia

    Nekazaritza tradizionalean

    oinarrituriko ekonomia

    XIX.mendea

    1861era arte joputza

    indarrean egon zen

    desberdintasun handiak Garraiobideen atzerapena

    noblezia/goi-burgesak

    nekazariak eta proletalgoa

    Botere mugaturiko

    parlamentua (DUMA)

    Iraultza liberalik ez Erregimen tsaristaren

    aurkako oposizioa

    Liberalak: Alderdi Konstituzional Demokratikoa (KD)Populistak: Alderdi Sozialista Iraultzailea (SI)Marxistak-leninistak: Langileen Alderdi Sozialdemokrata(SD): boltxebikeak eta mentxebikeak

    Errusiako usadio eta

    hizkuntza derrigortu

    zituzten lotura

    lortzeko

  • Tsarismoaren kontrako alderdi politikoak

  • 1905eko Iraultza

    ARRAZOIAK

    krisi ekonomikoa eta

    zerga igoera

    inmobilismo

    politikoa:

    askatasunik ez

    gerra kolonialaren

    porrota

    Errusia VS Japonia

    uzta txarrak eta

    horiek eragindako

    goseteak

    Herriak manifestu

    moderatua irakurri zion

    tsarrari San Petersburgoko

    manifestazio baketsu batean

    Eskaera ekonomikoak

    eta politikoak

    ejertzitoaren

    errepresioa

    1905eko IGANDE

    ODOLTSUA

  • Jauna! Gu, San Petersburgoko langileak , geure emakumeak, seme-alabak eta zahar

    elbarriak, zugana gatoz, oi, tsar handi hori!, justizia eta babesa eskatzeko. Miseria gorrian

    bizi gara, zapalduta eta gehiegizko lana eginez; esklaboen antzean tratatzen gaituzte, eta

    guk zorigaitza isil-isilik jasan beharra daukagu.

    Orain arte, den-dena jasan dugu. Baina gero eta miseria handiagoa dugu, eta

    despotismoaren arbitrariotasunaren ondoriozko eskubiderik eza eta ezjakintasuna gero eta

    argiago nabaritzen ditugu. Nahiago dugu hil halako oinaze jasanezinak luzatu baino.

    Jauna! Zuk ordezkatzen duzun jainkoaren legeen araberakoa ote da hori? (...) Ez ezazu

    1905eko Iraultza

    Jauna! Zuk ordezkatzen duzun jainkoaren legeen araberakoa ote da hori? (...) Ez ezazu

    herria babesik gabe utzi. Atera ezazu arbitrariotasunaren, miseriaren, ezjakintasunaren

    hilobitik (...)

    Egin ezazu Errusiako herriko klase eta ordena guztietako ordezkariak biltzeko deialdia. Eta,

    horretarako, beharrezkoa da Biltzar Konstituziogileko hauteskundeak sufragio unibertsal

    sekretuaren eta berdintasunezkoaren arabera egitea. Horixe da gure eskabiderik

    garrantzitsuena.

    San Petersburgoko langileen eskabidea tsarrari 1905eko urtarrilaren 8an egindakoa.

  • Tsarrari egindako eskaerak

    O tsar! 300.000 gizaki baino gehiago gara, baina itxuraz baino ez gara gizaki, egiatan ez

    baitugu inolako giza eskubiderik. Debekatua dugu hitz egitea, pentsatzea, gure beharrei

    buruz eztabaidatzeko biltzea, bai eta gure egoera hobetzeko neurriak hartzea ere.

    Langile-klasearen alde manifestatzen den gutako edozein espetxera edo erbestera bidal

    dezakete. []

    Zu herria zoriontasunera bideratzeko bidalia izan zara. Baina zure funtzionarioek

    lasaitasuna kentzen digute, guretzat oinazea eta irainak baino ez dituzte. []

    1905eko Iraultza

    lasaitasuna kentzen digute, guretzat oinazea eta irainak baino ez dituzte. []

    Errusia oso handia da, eta behar gehiegi ditu, burokratez soilik osatutako gobernu batek

    zuzendu ahal izan dezan. Ezinbestekoa da herriak gobernuan parte hartzea, herriak

    baino ez baitu bere beharren berri. Ez ukatu laguntza zure herriari. [] Horretarako, utzi

    Biltzar Konstituziogile bat aukeratzen, sufragio unibertsaleko erregimenaren bidez. []

    1905eko urtarrilak 10

  • 1905eko Iraultza 1905eko IGANDE ODOLTSUA

    Gertatuakoa salatzeko protestak ugaritu ziren.

    Greba orokorrak antolatu ziren industriguneetan.

    Potemkin korazatuan matxinada gertatu zen eta

    Odesara abiatu zen grebalarien ekintzei

    laguntzeko.

    Hiri nagusietan SD-ko langileek SOBIETAK edo

    langile eta soldaduen batzarrak sortu zituzten

    protesta antolatzeko.

    Landa munduan nekazariek aristokraziaren

    lurrak indarrez hartu zituzten.

    Tsarrari irekitze demokratikoa eta konstituzionala egiteko aholkatu zioten.

    Tsarrak manifestu bat sinatu zuen:

    Oinarrizko askatasunak bermatu zituen.

    Sufragio unibertsalez hautatutako DUMA baten eraketa iragarri zuen.

    ERRUSIA MONARKIA

    PARLAMENTARIOA ????.

  • Agindutakoa ez zuen bete izan. Teorian estatu liberala, praktikan ez.

    1906an, DUMA aukeratzeko hausteskundeak egon ziren. BAINA oso sufragio mugatu

    baten bidez.

    Tsarrak ESTATU KONTSEILU bat sortu zuen (erdibideko erakundea). Tsarrak izendatzen

    zuen eta BETO ESKUBIDEA zuen Dumaren lan legegilearen aurrean.

    Bi hilabete beranduago tsarrak Duma desegin zuen eta bere botere autokratiko eta

    zapaltzailea berrezarri zuen.

    1905eko Iraultza EZ!!!

    zapaltzailea berrezarri zuen.

    Buruzagi iraultzaileak kartzelaratu edo erbesteratu zituzten.

    Halere, Dumak 1917ra arte iraun zuen baina haserraldi ugari izan ziren batzar legegile mugatu

    horren eta tsarrak ordezkatutako exekutiboaren artean.

    Erreformarako tsarrarren gogo falta agerian geratu zen.

    Tsarraren izena eta irudia zikinduz joan ziren (emakume

    atzerritarra, Rasputin frailearen eragina)

  • Lehen Mundu Gerra

    Bake Armatuan, Errusia Entente Hirukoitza

    aliantza militarrean egon zen sarturik.

    Balkanetako interesak zirela -eta, Errusia Serbiari

    hurbildu zitzaion.

    Errusia ez zegoen ondo prestatuta gerrarako, halere, hasiera-hasieratik sartu zen.

    Aurreikuspenak ez ziren bete izan: gerra luzea, partaidetza handikoa eta geografikoki

    oso eremu zabaletik hedatua izan zen.

    Armada errusiarraren horniketa eta prestakuntzan gabezia handiak egon ziren.

    Alemaniarren kontrako batailetan izandako porroten ondorioz,

    soldadu asko hil ziren. Ejertzitoan desanimoa eta

    etsipena orokortu ziren.

    Hirietako elikagai eta energiaren horniketan arazo larriak

    sortu ziren.

    Zailtasun ekonomikoek zerga igoera eragin zuten

    Gerraren eta gobernuaren kontrako iritzia handituz joan

    zen etengabe: grebak eta manifestazioak

  • IRAULTZAREN AURREKARIAK

    XIX.mendearen

    bukaerako egoera1905eko Iraultza

    Lehen Mundu Gerra

    (1914-)

    1917ko IRAULTZA

  • ERRUSIAKO IRAULTZAREN AURREKARIAK

    XIX.MENDEKO EGOERA 1905EKO IRAULTZA LEHEN MUNDU GERRA

  • 1917ko Iraultza. Otsaileko Iraultza

    Otsaileko Iraultza

    Iraultza burgesa

    1 San Petersburgoko emakumeen manifestazioan (gure martxoaren 8an). BAKEA eta OGIA leloa. Aldarrikapen politikorik ez.

    Kontzentrazioak eta kexak ugaritu ziren.

    Kaleko manifestari eta langileei tiro egiteko agindua ez zuten soldadu

    askok onartu = Armada zati baten laguntza.

    Greba orokorra egiteko deialdia zabaldu zen.

    Gobernuak ezin izan zuen egoera kontrolatu.

    Petersburgoko Sobietak

    (mentxebikeen kontrolpean) kale

    mailan zuen indar handia.

    Behin-behineko gobernua osatu zuten Dumako diputatu

    progresistek: LVOV printzea (KD) gobernu-buru.

    Europan bezala, sistema liberala ezartzeko asmoa

    Tsarrak abdikatu zuen = Errepublikaren jaiotza

    Familia inperialaren atxiloketa

    Errusiak gerran jarraitu zuen

  • Testua: Behin-behineko Gobernuaren deklarazioa

    Behin-behineko Gobernuaren deklarazioa

    Errusiar estatuko herritarrak:

    [] Errusiako herriaren bultzada boteretsuak Antzinako Erregimena bota du. Errusia aske

    eta berri bat jaio da. []

    1905eko urriaren 17an promulgatutako aktan [] Errusiari askatasun konstituziogileak

    agintzen zitzaizkion. Agindutakoa ez zen bete. []

    1907ko ekainaren 3ko aktaren bidez, gobernuak herriari legegintzan parte hartzeko 1907ko ekainaren 3ko aktaren bidez, gobernuak herriari legegintzan parte hartzeko

    aurretik emandako eskubideetako batzuk kendu zizkion. Bederatzi urte luzeetan, aurretik

    lortutako eskubideak kendu zizkioten pixkanaka herriari. [] Etsaiak aberria Mundu Gerra

    handian parte hartzera bultzatu zuen. Aberrian, ordea, degradazio moral handia zegoen,

    aberriaren etorkizunarekiko axolaga