FERNANDO MEZKETARRAREN IPUINA

download FERNANDO MEZKETARRAREN IPUINA

of 15

  • date post

    31-Mar-2016
  • Category

    Documents

  • view

    221
  • download

    1

Embed Size (px)

description

Elegimos un cuento de la literatura popular vasca de Fernando Mezketarra, de claros signos machistas. Solicitamos que cambian la estructura del cuento, roles, diálogos, etc. a una nueva estructura de un corte que tenga en cuenta el papel de la mujer, su capacidad, ingenio, etc. Le pedimos al alumnado que lea claramente las instrucciones para hacer una adaptación

Transcript of FERNANDO MEZKETARRAREN IPUINA

  • ADECUACIN DE UN CUENTO TRADICIONAL

    Elegimos un cuento de la literatura popular vasca de Fernando

    Mezketarra, de claros signos machistas.

    Solicitamos que cambian la estructura del cuento, roles, dilogos, etc. a

    una nueva estructura de un corte que tenga en cuenta el papel de la

    mujer, su capacidad, ingenio, etc.

    Le pedimos al alumnado que lea claramente las instrucciones para hacer

    una adaptacin

    Leer el texto tantas veces sea necesario para comprenderlo a cabalidad

    Tener claro el mensaje o la premisa del mismo.

    Analizar el reparto de personajes.

    Analizar las secuencias de las escenas.

    Realizar una posible eliminacin o adicin de personajes.

    Realizar posibles eliminacin o adicin de escenas.

    Realizar eliminacin modificacin o adicin de dilogos

    Realizar una reescritura total final

  • Valor Educativo

    Colocar a la mujer en el papel que le corresponde

    Idea y enseanza principal

    Las mujeres en los cuentos de Fernando Mezketarra no tienen por qu

    ser siempre tontas, necias, vagas.. y Fernando Mezketarra siempre el

    ocurrente, ingenioso.

    Ambientacin

    El casero vasco

    Personajes

    El matrimonio de Fernando Mezketarra y sus acreedores

  • FERNANDO MEZKETARRAREN IPUINA

    Fernando de Bengoetxea, conocido por Fernando Amezketarra. Pastor

    dotado de asombrosa aptitud para la versificacin, fue un gran bertsolari

    pero mejor humorista.

    Naci el 10 de octubre de 1764 segn se dice en el casero Espille-

    Saletxe. Dedic gran parte de su infancia a las labores del casero por lo

    que acudi poco a la escuela. Su analfabetismo no le impidi destacar su

    extraordinario ingenio y aptitudes para la versificacin.

    Adems de su faceta de bertsolari destac de forma especial en su

    condicin de humorista ya que siempre saba salir de cualquier situacin,

    por muy complicada que fuera, con su aportacin cmica.

    Dedic gran parte de su vida al pastoreo y muri el 9 de julio de 1823 en el

    casero Azentzin-Txikia de Amzketa. Se han escrito libros sobre sus

    ocurrencias y dichos y se han grabado discos y vdeos con sus cuentos. Se

    dice que muri por comer en exceso y que tambin sac punta a su

    situacin con un ltimo verso.

    El pueblo de Amzketa erigi un monumento en su recuerdo que figura en

    la plaza, cerca del ayuntamiento.

  • ISTORIO BAT

    Bahin, erretore jaunak, Pernando bere etxera bazkaltzera gonbidatu zuen

    eta beti bezela semeak ere joan nahi:

    -Eramaiazu zurekin!- esaten zion eta azkenean ekarri zuen.

    Bere etxera iritsi zirenean, semeari atean itxaroteko esan zion eta barrura

    sartu zen. Bertan zen erretore jauna eserita bazkaria dagoeneko mahaian

    zegoelarik:

    -Egun on erretore jauna.

    -Egunon Pernando.

    -Badakizu, gaur nik bedeinkatuko det mahie.

    -Ondo da.

    -Aitaren, espiritu santuaren izenean

    -Ez, gaizki egin dezu -esan zion erretoreak- hasi berriz.

    -Ondo da. Aitaren, espiritu santuaren izenean

    -Semea ahaztu zaizula Pernando, semea!

    -Ondo da. Seme etorri, zu ebai nahi zaituztela hemen -eta horrela lortu

    zuen Pernandok semeak berekin bazkal zezan erretore jauna mutututa

    geratu bai zen

  • EMAZTEAREN HERIOTZA

    Handik egun batzuetara berriz ere bi gizonak Pernandoren etxera badoaz

    elkarri esanez:

    -Besterik ez bada ukuiluko behiak kenduko dizkiogu oraingoan. Pernandok

    ikusi zituen nola zetozen eta bere emazteari hots egin zion:

    -Aizu, zatoz pixka batean. Betiko bi gizon horiek hemen datoz orain ere.

    Bete ezazu zahato txikia ardoz, eta jar ezazu golkoan. Hona iristen

    direnean, ni zurekin haserretuta banengo bezala hasiko naiz eta kutxiloa

    sartuko dizut golkoan. Zu lurrera eroriko zara, hilda bazeunde bezala. Gero

    nik txilibitua joko dizut belarri ondoan, eta jaiki egingo zara.

    Bi gizonak iritsi ziren beti bezala eup hots eginez.

    Pernando berehala atera zen:

    -Zer dugu gizonak-esanez

  • -Zer dugun esaten diguzu?- erantzun zioten besteek haserre bizian-,

    nahiko barre egin duzu gure kontura, eta oraingoan besterik ez bada,

    ukuiluko behiak edo zer edo zer eraman gabe ez gara joango.

    -Ez dago gaizki- erantzun zien Pernandok patxadan. Orduan Pernandok

    andreari deitu eta oso haserre esan zion:

    -Ikusten duzu orain? Gizon hayek ukuiluko behiak eta ez dakti zer kenduko

    dizkigutela diote, izan ere zuregatik egin genituen zorrak guk. Orain

    ikusten duzu? Bertan hiltzea merezi duzu. Eta besterik gabe , hartu

    kutxiloa, eta emaztearen bularrean sartu zuen.

    Emaztea gaixoa lurrera erori zen luze-luze odoletan.

    Bi gizonak hau ikustean Pernandori heldu zioten esanez:

    -Baina gizona, zer egin duzu? Zorrak dauzkazula eta, andrea hildo duzu,

    bada, orain?

    Guk behintzat

    -Ez ikaratu gizonak-erantzun zien Pernandok-horrelakoak egiten ohituta

    nago ni lehenago eta. Gero atera poltsikoan zeukan txilibitua eta

    emaztearen belarri ondoan hasi zen : plitplit.Andrea berehalaxe jaiki

    zen, ezer gertatu izan ez balitz bezala.

    Bi gizonak harrituta eta ikaratuta gelditu ziren..

    -Pernando- esan zioten azkenean-, orain artekoak zerbait ziren, baina

    hau.Txilibitu hori eman beharko diguzu gu ere inoiz emazteekin

    haserretu izan gara.

    -Txilibut hau nik eman ezta mundu guztiko diruarengatik ere-erantzun

    zien Pernandok-, txilibutu hau izan ez banu, honezkero mila aldiz hila nuen

    nik nire andrea.

  • Baina bi gizonek hainbeste erregu egin zioten, emateko eta emateko,

    azkenean Pernandok andrearei esan zion:

    -Txilibitu hau ematera noa gizon hauei, hemendik aurrera bakean bizitzea

    besterik ez dugu..

    Bi gizonak pozik joan ziren etxera txilibituz berekin zutela. Pernando eta

    bere emaztea etxean gelditu ziren. Andrea kezka pixka batekin.

    -Ez al dituzte behintzat emazteak hilko-esan zion Pernandori.

    -Esnatuko ahal dira lehenago-erantzun zion honek.

    Laster izan zuten bi gizonek emazteekin haserretzeko motiboa. Batek

    kutxiloa hartu, eta hil zuen bere andrea, eta gero hildakoaren ondoan

    txilibitua jo eta jo hasi zen.plitplit

    Horrela ari zela etorri zitzaion bestea:

    -Utzi txilibitua, andrea hil dut eta

    -Zuk ere hil al duzu-erantzun zion besteak-.

    Biek saio haundiak egin zituzten emazteen belarri ondoan txilibitua

    jotzen baina dena alferrik. Emazteak ondo hilda gelditu ziren, eta bi

    gizonak alargun.

  • Emaztearen txantxa

    Handik egun batzuetan berriz bi gizonak Pernando eta bere emaztearen

    etxera badoaz elkarri esanez:

    Besterik ez bada ukuiluko behiak kenduko dizkiegu oraingoan.

    Pernandok ikusi zituen nola zetozen eta bere emazteari hots egin zion:

    Aizu, zatoz pixka batean. Badakit oso tuntuna zarela eta ez duzu gauzak

    ondo ulertzen baina entzun ezazu. Betiko bi gizonak hemen dator orain

    ere. Bete ezazu zahato txikia ardoz eta jar ezazu golkoan. Hona iristen

    direnean, ni zurekin haserretuta banengo bezala hasiko naiz eta kutxiloa

    sartuko dizut golkoan. Zu lurrera eroriko zara, hilda bazeunde bezala. Gero

    nik txilibitua joko dizut belarri ondoan eta jaiki egingo zara.

    Pernandoren emaztea oso haserretuta zegoen Pernandok tuntuna dela

    esan zuelako, horregatik Pernandok broma bat egitea erabaki zuen.

    Bi gizonak iritsi ziren beti bezala eta Pernando atera zen:

    Kaixo gizonak. Zer moduz zaudete?

    Zuk badakizu nola gauden. Haserretuta gaude zurekin, Pernandok.

    erantzun zioten besteek- Nahiko barre egin duzu gure kontura. Orain

    ukuiluko behiak edo zer edo zer eramango ditugu.

  • Ez dago gaizki erantzun zien Pernandok, eta emaztea deitu zen.

    Zer nahi duzu? esan zuen emazteak.

    Ikusten duzu orain? Dena zuregatik izan da. erantzun zuen Pernandok.

    Niregatik? Ez, Pernando, ez.

    Pernandok kutxiloa hartu zuen eta emaztearen bularrean sartu zuen.

    Emaztea lurrera erori zen odoletan. Bi gizonek Pernandori zer egin duen

    galdetu zuten eta hau erantzun zuen hark:

    Ez ikaratu, gizonak! Orain berpiztu da nire txilibitua magikoekin.

    Pernandok txilibitua jo zuen baina emaztea ez zen altxatu.

    Erotuta zaude?- esan zuten gizonek Zure emaztea hil duzu! Guk ere

    badakigu gure emazteak tuntunak direla baina ez dugu haiek hil

    beharrezkoak direlako garbitzeko eta janaria egiteko.

    Hau entzun eta gero Pernandoren emaztea altxatu zen zombi bat bezala

    eta hau esan zuen:

    Orain zure akatsarengatik ordainduko duzue. Oso gaiztoak zarete hirurok

    zure emazteekin eta zigor bat merezi duzue.

    Pernandok eta bi gizonak oso ikaratuak zeuden fantasma edo zombi bat

    dela pentsatu zutelako.

    Ez mesedez! Senar hobeak izango gara gure emazteekin. Iragaztea, janaria

    prestatu eta denetatik egingo ditugu.

    Pernandoren emazteak barre egin zuen.

    Ados! Zoazte zure etxera eta ez etorii berriro nire etxera edo zigor hando

    bat izango duzue.

    Bi gizonak joandakoan, emazteak Pernadorekin hitz egin zuen. Pernando

    harrituta zegoen.

    Horrela ikasiko dizi, ezta? Ez duzu tuntuna naizela berriro esango.

  • Bai maitia! Orain badakit oso azkarra zarela. Zuregatik esker ukuiluko

    behiak eta dena kontserbatzen ditugu.

    Handik aurrera Pernando eta bere emaztea berdintasunez bizi ziren.

    Irene Otamendi Urroz 4 A

  • Handik egur batzuetara berriz ere bi emakume Joxeparen etxer