Ugalketa 1 LH 6. B

of 13/13
E Egileak:Maite,Aitana,Iñigo,Julen eta Iker.S
  • date post

    04-Aug-2015
  • Category

    Education

  • view

    748
  • download

    5

Embed Size (px)

Transcript of Ugalketa 1 LH 6. B

1. EEgileak:Maite,Aitana,Iigo,Julen eta Iker.S 2. Sexu-ezaugarriak gizonen eta emakumeen arteko desberdintasun fisikoak dira. 2 motatako sexu-ezaugarriak daude: lehen mailakoak eta bigarren mailakoak.- Lehen mailako sexu-ezaugarriak ugaltze-organoak dira.-Bigarren mailako sexu- ezaugarriak ugalketarekin lotura ez duten ezaugarriak dira.-Gizonenak: ahots baxua, bizarra, gihar handiak eta ile asko gorputzean.-Emakumeenak: titiak, ahots altua, aldaka zabala eta ile gutxi gorputzean. 3. Jaiotzean, pertsonek badituzte sexu- organoak, baina garatu gabeak. Adin jakin batetik aurrera hasten dira garatzen bigarren mailako sexu-ezaugarriekin batera. Gizakiaren aro horri pubertaroa deritzo. Nesken eta mutilen gorputzak ez dira adin berean aldatzen; izan ere, neskak 11 NESKEN PUBERTAROA urtetik aurrera hasten dira aldatzen, eta mutilak, berriz, askoz beranduago, 13 urtetik aurrera.MUTILEN PUBERTAROA 4. Emakumeen ugaltze aparatuaEmakumeen ugaltze-aparatua hainbat organoz osatuta dago.-Obulategia:obuluak obulategietan sortzen dira.-Umetokia:organo huts malgu bat da,eta bertan haurra garatzen da haurdunaldian.-Falopioren tronpak:obulategia eta umetokian lotzen dituzten hodiak dira.-Bajina:umetokia eta kanpoaldean lotzen dituen kanala da.-Alua:ugaltze-aparatuaren kanpoko aldea da.Ezpain izeneko bi larruazal-tolezduraz osatuta zuloa ere aluan dago. 5. Gizonen ugaltze aparatua sexu organo hauek osatzen dute:-BARRABILAK. Espermatozoideak sortzen dituzten organoak dira.-HODI DEFERENTEAK. Espermatozoideak gernubideraino eramaten dituzten hodiak dira.-GERNUBIDEA. Bertatik espermatozoideak kanporatzen dira.-GURINAK. Semen-besikulak eta prostata dira. Espermatozoideak elikatzen eta garraiatzen duten likidoa sortzen dute.-ESKROTOA. Barrabilak babesten dituen ehun-poltsa da.-ZAKILA. Espermatozoideak kanporatzen dituen organoa da. 6. SEXU-ZELULA EMEAKEmakumeen sexu-zelula obuloa da.Gameto eme deritzo,esferaformako zelula handi samarrak obuloak dira.Nesken obulutegiek obulu heldugabe ugaridituzte.Pubertaroan,obuloak heltzen ari dira.28 egunetanbehin,obulo bat bakarrik heltzen da.Kanporatzen denean odoljariobatekin batera.Odoljario horri menstruazioa edo hileko esaten zaie. 7. Gizonen sexu-zelulak mintz plasmatikoaespermatozoideak dira.Gameto aresaten zaie.Obuloak baino askoztxikiagoak dira,itsats mugikor txiki batdute,toki batetik bestera joateko. nukleoEspermatozoideak barrabiletatikateratzen dira,eta hodi diferentetan eta buruagernubidean zehar ibiltzendira,kanpoaldera atera lepoaaurretik.Espermatozoideak semen-besikulek eta prostatak sortutakobitartekosubstantzia batzuekin nahastenzatiadira.Likido batsortzen da nahaste horretatik:semena.isatsaSemenak espermatozoideakgarraiatzen eta elikatzen ditu. 8. Ernalketa esaten zaio obulu bat espermatozoide batekin elkartzeari. Ernalketa gertatzeko gizonaren semenak emakumearen baginera iritsi behar dute. Espermatozoideak igeri joaten dira falopioaren tronparaino; tronpan obulu bat aurkitzen badu ernalketa gerta daiteke.Obuloa eta espermatozoidea elkartzean,zigoto deritzon zelula sortzen da. Sortuko duen gizakiaren lehen zelula da zigotoa. Hasieran, zigotoa banatuta bi zelula, ondoren lau gero zortzi... Horrela hainbat zelula osatuko bola bat sortzen da enbrioia izenekoa. 9. Enbrioia likidoz betetako poltsa batean egoten da. Amniotiko du izena, eta enbrioia babesten du. Plazentaren bidez mantenugaiak eta oxigenoa jasotzen du amarengandik. Enbrioia zilbor-hestearen bidez lotuta dago plazentara. 10. FETUAREN GARAPENAHirugarren hilabetean,enbrioiaren organoFETUAREN GARAPENA guztiak osatuta daude.Hortik aurrera,enbrioiari fetu esaten zaio.Fetua hazi eta heldu egiten da etengabe,bederatzigarren hilabetera arte.Bederatzi hilabete dituenean,fetua guztiz osatuta dago,jaiotzeko moduan,50 zentrimatroko luzera du gutxi gorabehera eta 3.300 gramoko pisua. 11. HAURDUNALDIAErnalketa gertatzen denetik haurtxoa jaio arteko tartearihaurdunaldia esaten zaio,bederatzi hilabete inguru irautendu.Haurdunaldian amaren gorputzak hainbat aldaketa izatendituzte:-Ez du obulorik sortzen,hortaz,ez du hilekorik sortzen.-Sabela hazi egiten zaio.-Gizendu egiten da.-Titiak handitu egiten zaizkioHaurdunaldian,amak zaindu behar du bere burua:-Ezin du edozer gauza jan.-Ez ditu alkohola eta tabakoa kontsumitu behar. 12. Haurtxoa amaren baginatikkanporatzeari deritzo.Erditu aurretik,likido amniotikoaduen poltsa apurtu egitenda.Urak botatzea esaten da.Haurtxoa jaio ondoren,zilbor-hestea mozten da.Erditzearen amaieran plazentabotatzen da.Fase horri plazentakanporatzea deritzo. 13. Lehendabiziko hilabetean, haurtxoaesnea soilik edaten dute. Aldihorri edoskitzaroa esaten zaio.Amaren esnea osoosasungarria da; umetxoakbehar dituen elikagai guztiakditu, bai eta gaixotasun askorenkontrako defentsak ere.Amaren esnea ez ezik, esneartifiziala ere har dezaketehaurtxoek, behi-esnez egindadagoena.