Tema 5.- Inicios e consolidación do réxime liberal [1808-1874] · Liberalismo Antigo Réxime s...

of 18 /18
Tema 5.- Inicios e consolidación do réxime liberal [1808-1874]

Embed Size (px)

Transcript of Tema 5.- Inicios e consolidación do réxime liberal [1808-1874] · Liberalismo Antigo Réxime s...

A revolución liberal en España
Caracteres: foi un proceso descontinuo e dilatado no tempo tutelado polo exército, que interveu constantemente na vida política caracterizado por unha gran inestabilidade política (sucesión de Gobernos e Constitucións)
Ciclos e fases:
1808-1836 ciclo revolucionario
triunfo da revolución liberal.
1808-1814 inicio da revolución e promulgación da Constitución de Cádiz
1814-1833 restauración absolutista e anulación das medidas liberais
1833-1836 definitivo triunfo liberal
sociedade liberais
1836-1843 ciclo progresista ou da Constitución de 1837
1844-1868 ciclo moderado ou da Constitución de 1845
1868-1874 ciclo democrático ou da Constitución de 1869
desde 1874
1874-1902 establecemento e consolidación do réxime da Restauración borbónica
1902-1923 deterioro progresivo e crise do sistema da Restauración
1923-1931 Ditadura de Miguel Primo de Rivera e crise da monarquía constitucional borbónica
Liberalismo Antigo Réxime P
o s
Dereitos e liberdades individuais, imprescritibles e inalienables, que o Estado ten a
obrigación de garantir e protexer
O individuo non é suxeito de
dereitos
Igualdade xurídica (todos os individuos son iguais ante a lei) e fiscal (todos os
individuos deben contribuír ao mantemento do Estado) Desigualdade xurídica (estamentos)
Limitación do poder político: ningunha persoa ou institución pode concentrar todo
o poder do Estado Poder real ilimitado (absolutismo)
División tripartita do poder, que recae en institucións diferentes: lexislativo
(Parlamento) / executivo (Goberno) / xudicial (Tribunais) Concentración de poderes
Soberanía nacional: a autoridade suprema do Estado reside na nación, que é a
fonte de lexitimidade do poder Soberanía real
Participación dos cidadáns no sistema político: a nación exerce a soberanía
mediante a elección dos seus representantes Non participaban
Elaboración dunha Constitución: lei suprema e fundamental que recolle os
principios básicos nos que se sustenta o exercicio do poder Non existía
Codificación lexislativa: leis escritas e organizadas en códigos como medio de
garantir o imperio do Dereito Dispersión e multiplicidade legal
Institucións representativas da vontade dos cidadáns (Parlamentos ou Cortes)
compostas por membros escollidos por sufraxio Cortes estamentais
P r in
ic o s
Respecto á propiedade privada individual, considerada como un valor absoluto e a
base de toda sociedade
Liberdade económica absoluta e sen ningunha limitación: liberdade de empresa,
de contratación, de mercado, de prezos, de salarios... Obstáculos á liberdade
Libre xogo da oferta e da demanda (lei do mercado), como mecanismo xerador de
riqueza e regulador de todas as actividades económicas Intervencionismo do Estado
O motín de Aranjuez (17 a 19 de marzo de 1808
As abdicacións de Baiona e o reinado de Xosé I
A resistencia popular
As actitudes no contexto da guerra
A ocupación francesa e a creba do Antigo Réxime obrigaron á toma de postura por parte dos españois:
Evolución da Guerra da Independencia (1808-1814)
Evolución da guerra da Independencia (1808-1814)
AS CORTES DE CÁDIZ
Decretos políticos e administrativos. Proclamación da soberanía nacional e a separación de poderes (24 setembro 1810). Regulamentación do poder executivo, incluíndo a responsabilidade ministerial e a creación das
Secretarías de Despacho (1811). Regulamentación da xustiza cunha nova organización das Audiencias, a creación do Tribunal Supremo de
Xustiza e dos partidos xudiciais (1812). Formación dos Concellos populares e das Deputacións provinciais, institución nova creada para o
fomento dos intereses provinciais (1812).
Decretos sociais. Liberdade de imprenta sen censura previa como forma de garantir a liberdade de expresión (14 outubro
1810). Supresión dos requisitos nobiliarios para ingresar nos colexios militares. Abolición do tormento como proba xudicial. Supresión dos oficios perpetuos en mans dunha determinada familia e libre elección dos cargos públicos. Liberdade de traballo: supresión dos gremios. Desamortización de determinados bens eclesiásticos, terras de reguengo e bens comunais e de propios. Supresión dos morgados. Supresión do tribunal da Inquisición.
Abolición dos señoríos xurisdicionais e dos privilexios de orixe feudal (6 de agosto de 1811).
Constitución de 1812 [19 marzo]
Principios políticos
Separación de poderes / Confesionalidade católica (a relixión católica oficial e única autorizada)
Igualdade xurídica (leis iguais para todos), fiscal (todos pagan impostos) e militar (servizo militar obrigatorio)
Xefatura do Estado
Designa e separa os secretarios de despacho [ministros].
Dereito a vetar unha lei durante dous anos (veto suspensivo). Dereito á presentación dos bispos.
Poder executivo
Reside no rei, que é ao mesmo tempo xefe de Estado e de Goberno.
O rei exerce este poder por medio dos secretarios de despacho, que referendan (lexitiman coa súa firma) as ordes reais, das que son responsables ante as Cortes. Non poden ser deputados.
Poder lexislativo
Reside nas Cortes co Rei. Preeminencia das Cortes.
Cortes unicamerais con amplos poderes: aproban as leis, deciden sobre a sucesión á Coroa, controlan o Goberno, fixan os impostos, aproban os orzamentos e os tratados internacionais, organizan o exército...
Os deputados son elixidos mediante sufraxio universal masculino en número proporcional á poboación de cada provincia. Sufraxio indirecto (electores de parroquia, de partido e de provincia).
Son elixibles os maiores de 25 anos que posúan unha renda determinada procedente de bens raíces.
Poder xudicial
Prohíbese a intervención do Rei e as Cortes.
Asegúranse os principios fundamentais do Estado de Dereito: códigos civil, criminal e comercial únicos, garantías procesuais...
Réxime local
Suprime a tradicional división de España en reinos, con leis e foros propios.
España divídese en provinciais (rexidas por unha Deputación) e estas en concellos rexidos por alcaldes elixidos por sufraxio universal masculino indirecto.
Dereitos individuais
Non existe un Título específico dedicado a eles, senón que están dispersos polo articulado liberdade e protección á propiedade privada igualdade legal e fiscal hábeas corpus (os arrestos necesitan mandamento xudicial e presentación inmediata ante o xuíz) liberdade limitada de imprenta (agás os libros de temas relixiosos) inviolabilidade de domicilio…
Ano Dirixente Lugar Acción Resultado
1814 Francisco Espoz y Mina Pamplona Intento de entrar en España desde Francia para proclamar a Constitución
Fracaso. Fuxido
1815 Juan Díaz Porlier A Coruña Pronunciamento: conseguiu proclamar a Constitución e estender a revolta a Ferrol
Fracaso. Executado
1816 Vicente Richart Madrid Conspiración masónica (Sociedade do Triángulo) que pretendía secuestrar e matar o rei
Fracaso. Executado
1817 Luís de Lacy Barcelona Pronunciamento promovido pola burguesía industrial de Cataluña, afectada pola guerra colonial
Fracaso. Executado
1819 Joaquín Vidal Valencia Conspiración Fracaso. Executado
1819 Antonio Quiroga Cádiz Conspiración Fracaso. Detido
1820 Rafael del Rieg Sevilla Pronunciamento do exército que marchaba a combatir os independentistas das colonias españolas en América
Triunfo: restauración do sistema liberal