Material osagarria BIGARREN HEZKUNTZA · 2017. 6. 20. · modu egokian darabilten jarduerak eta era...

of 8/8
Material osagarria BIGARREN HEZKUNTZA Ura: Nola kontsumitu eta aurreztu
  • date post

    22-Mar-2021
  • Category

    Documents

  • view

    2
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Material osagarria BIGARREN HEZKUNTZA · 2017. 6. 20. · modu egokian darabilten jarduerak eta era...

  • Material osagarria

    BIGARREN HEZKUNTZA

    Ura: Nola kontsumitu

    eta aurreztu

  • 2

    TAILERRAREN HELBURUA

    TAILERRAREN EDUKIAK

    Uraren zikloa. Ziklo naturala eta gizakiaren eraginez egindako aldaketak. Ur edanga-

    rriaren sortzea eta arazketa.

    Uraren erabilerak. Zenbat ur gastatzen dugu?

    Uraren ordainagiria

    Kontsumoa murrizteko modu desberdinak

    JARDUERA OSAGARRIAK

    AURRETIKO JARDUERAK

    1. Ura etxean

    2. Uraren erabilerak

    GEROKO JARDUERAK

    1. Uraren energia

    2. Erabilerak eta gehiegizko erabilerak.

    Uraren erabilpen arduratsua egiteko beharrezkoak diren gaitasunak bereganatzea.

  • 3

    OINARRIZKO KONPETENTZIEKIKO LOTURA

    Z

    ien

    tzia

    tekn

    olo

    gia

    eta

    osasu

    n

    Ku

    ltu

    rarako

    gait

    asu

    na

    Ikaste

    n

    ikaste

    ko

    gait

    asu

    -

    na

    Mate

    ma-

    tikarako

    gait

    asu

    na

    Kom

    un

    ikazio

    -

    rako

    gait

    asu

    na

    Gait

    asu

    n

    dig

    itala

    eta

    In

    form

    azio

    -

    aren

    trata

    erakoa

    Giz

    arte

    ra-

    ko e

    ta h

    i-

    rit

    arta

    su

    n

    erako

    gait

    asu

    na

    Ku

    ltu

    ra h

    u-

    man

    isti

    ko

    eta

    arti

    sti

    ko

    ra-

    ko

    gait

    asu

    na

    Norb

    eraren

    au

    ton

    om

    ia-

    rako e

    ta

    ekim

    en

    era-

    ko

    gait

    asu

    na

    Ura

    etx

    ean

    U

    rare

    n e

    rabil

    era

    k

    Ura

    ren

    en

    erg

    ia

    Era

    bil

    era

    k e

    ta

    geh

    iegiz

    ko

    era

    bil

    era

    k

  • 4

    AURRETIKO JARDUERAK

  • 5

    Gaia erdiratzeko eta beraien arreta erakartzeko has gaitezke zenbait galdera botatzen.

    Badakizu zenbat ur dagoen planetan? Eta zenbat den edangarria?

    Zein desberdintasun dago ur edangarri eta edangarria ez denaren artean?

    Ura beti berdina al da? Guk edaten dugun ura eta dinosauroek bainua hartzen

    zutenekoa berdina al da?

    Ba al dakizu zure etxean erabiltzen den urarengatik ordaintzen duzuen?

    Gutxi gorabehera zenbat ur gastatzen duzu egunean?

    1. URA ETXEAN

    Ikasleek beren etxeko ur-fakturaren kopia bat lortu beharko dute. Tal-

    detan banatuta, fakturan azaltzen diren kontzeptuak aztertuko dituzte,

    eta zalantzarik agertzen bada, konpainiaren arretarako telefono-

    zenbakira deitu beharko dute informazioa lortzeko.

    Ondoren, interesgarria izan daiteke familien gastuen artean dauden

    aldeak konparatzea eta aztertzea, eta kausa posibleak bilatzea.

    Azkenik, ur-gastu osoa kalkulatuko dute, eta geroago tailerrean komentatuko dute.

    2. URAREN ERABILERAK

    “Uraren erabilerak” gaiarekin argazki rallya eta lehiaketa bat antolatuko

    dugu.

    Ikasleak taldeka banatuko dira eta talde bakoitzak argazki kamara bat (erabili eta botatzekoa izan daiteke) izango du. Beraien auzo edo udale-

    rrian uraren erabilerarekin zerikusia duten jarduera guztien argazkiak egin beharko dituzte (iturriak, igerilekuak, garbitze lanak,...).

    Helburua uraren erabileraz jabetzea da, sarritan gehiegizkoa. Elektrizitate gaiarekin gauza

    bera egin daiteke, edo bestela, bi gaiak batera plantea daitezke.

  • 6

    GEROKO JARDUERAK

  • 7

    1. URAREN ENERGIA (Fitxa 1)

    Historian zehar, gizakiak modu askotara erabili du ur-energia. Adibidez, aspaldiko errote-tan. Ur korronteak errotaren hegalak bultzatzen zituen, errotak harri handiak mugitzen

    zituen eta harri horiek aleak ehotzen zituzten.

    Gaur egun, ur-energia modu askotara erabiltzen dugu. Adibidez, elektrizitatea sortzeko.

    Ikasleek zentral hidroelektrikoen funtzionamendua aztertu

    beharko dute, eta beren udalerritik gertuen dagoena ko-

    katu beharko dute eta, ahal bada, hura bisitatu.

    Ahal bada oso interesgarria izango litzateke zentral hidroe-

    lektriko bat bisitatzea.

    Ikerketarekin hasteko ikasleek fitxa 1ean agertzen den esperimentua egin dezakete.

    2. ERABILERAK ETA GEHIEGIZKO ERABILERAK

    Uraren erabilerei buruz egindako argazkiekin horma-irudi bat egingo dute, bertan ura

    modu egokian darabilten jarduerak eta era desegokian erabiltzen dituztenak

    azpimarratuko dituzte.

    Horma-irudia osatzeko antzeman dituzten arazoei alternatibak edo konponbideak aurkitu

    beharko dizkiete, salatze hutsak ez baitu balio, modu eraginkorrean hartu behar da parte

    eta baliozko irtenbideak bilatu behar dira.

    URA BIZITZA DA

    ERRESPETATU

  • 8

    Ficha 1: URAREN ENERGIA

    Egin ezazu hurrengo esperimentua:

    GARAPENA:

    1. Kortxoaren bi aldetan, erdian, jarri iltze bat.

    2. Pita-hari zati bat lotu iltze bakoitzari.

    3. Lehenengo iltzeen ondoan jarri beste bat.

    4. Kokatu, kontu handiz,koilaratxoak edo xaflak kortxoan.

    5. Pita-hari biak lotu erregelara. Luzaera berdina izan behar dira.

    6. Atxiki erregela txorrotari.

    7. Ireki iturria: txorrotaren azpian, kortxoa beraren ardatzean jiratuko

    Erortzen den uraren indarrak kortxoaren igoera eragiten du. Yo-yo balitz bezala,

    kortxoaren errotazioak, pita-haria iltzeen inguruan kiribilarazten dio. Haria biribi-

    latzen denean multzoa igotzen da. Ura mozten denean, igogailua jaisten da, pisua

    dela eta.

    MATERIALAK:

    Kortxo 1

    4 iltze

    Pita-hari 2 zati

    Plastikozko 5 koilaratxo edo plastikozko

    edota metalezko 5 xafla

    Erregela bat edo antzeko zerbait

    Txorrota 1