LURZORUA - - Osasuna eta elikadura harremanetan jartzea, kontsumitzen diren elikagaien jatorria eta

download LURZORUA - - Osasuna eta elikadura harremanetan jartzea, kontsumitzen diren elikagaien jatorria eta

If you can't read please download the document

  • date post

    27-Feb-2020
  • Category

    Documents

  • view

    3
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of LURZORUA - - Osasuna eta elikadura harremanetan jartzea, kontsumitzen diren elikagaien jatorria eta

  • LURZORUA IRAKASLEEN GIDA DIDAKTIKOA

    Lurzoruaren eta lurzorua babestu beharraren garrantzia eskola-komunitatean zabaltzea

  • 1. argitalpena 2016

    ENEEK. Euskadiko Nekazaritza eta Elikadura Ekologikoaren Kontseilua

    Material hau NEIKER TECNALIAk egindako NEOT-en egokitzapen bat da

    Testua: Landatur SL

    Argazkiak: Haritz Mayora/ ENEEK (iturria aipatzen dutenean izan ezik)

    Irudiak: Javier Etayo (iturria aipatzen dutenean izan ezik)

    Itzulpena: Eskura SL

    Diseinu grafikoa: Jumoux

    Lege Gordailua: BI-1776-2016

    Material honetako edozein zati kopiatu daiteke, betiere iturria aipatzen bada

    2

  • • AURKEZPENA ............................................................................................................................................. 5

    • GIDA DIDAKTIKOA ................................................................................................................................ 6 - Nori zuzendua dago? ............................................................................................................................... 6 - Helburuak ................................................................................................................................................. 6 - Aplikazio-testuingurua. Inplikatutako eremuak ........................................................................................ 8 - Edukiak .................................................................................................................................................... 9 - Orientazio metodologikoak eta jardueraren egitura. .............................................................................. 10 - Tenporalizazioa ...................................................................................................................................... 12 - Ebaluazio-irizpideak ............................................................................................................................... 13

    • NEKAZARITZA EKOLOGIKOA EUSKADIN. ............................................................................................ 14

    • LURZORUAK ............................................................................................................................................. 17

    • GURE LABORANTZA EKOLOGIKOAREN OSASUNA AZTERTZEN. JARDUERAK: ...................................................................................................................................... 24 - Zer dakigu lurzoruari buruz? Bisita egin aurreko lana ...................................................................... 25 - ENEEK – Jauregibarria Baserrira bisita ............................................................................................. 30 - Ibarra Baserrira bisita. Gure nekazal ekosistemaren osasuna aztertzen .......................................... 31 1.- Elikagaiak ekoiztea ................................................................................................................... 33 2.- Biodibertsitatea babestea. ....................................................................................................... 35 3.- Lurzorua zaintzea. .................................................................................................................... 39 4.- Klima-aldaketa leuntzea. .......................................................................................................... 44 - Amaierako diagnostikoa: Nolako osasuna du gure nekazaritza-ekosistemak? ............................... 46 - Jardunaldi honen ondoren: Zer egin dezakegu ................................................................................ 47

    • KONTSULTARAKO GIDA BEREZIA ......................................................................................................... 49

    • DATU PRAKTIKOAK ............................................................................................................................... 55

    • BIBLIOGRAFIA .......................................................................................................................................... 56

    AURKIBIDEA

    3

  • “Batzuek lurrari begiratzen diote eta lurra baizik ez dute ikusten” “Hay gente que mira la tierra y ve tierra nomás”

    Atahualpa Yupanqui

  • AURKEZPENA

    Material hau ENEEK Euskadiko Nekazaritza eta Elikadura Ekologikoaren Kontseiluak prestatu du “Lurzorua” Hezkuntza eta Sentsibilizaziorako Eskola Programaren barruan.

    Lurzorua baliabide didaktiko gisa erabiltzea proposatzen du Programa honek, lurzoru emanko- rra zaintzeak nolako garrantzia duen erakusteko; izan ere, lurzorua ondasun mugatua da, zaindu eta babestu behar duguna, epe luzera garapen benetan iraunkor bat lortu nahi badugu.

    Ez da kasualitatea gure planetaren izena Lurra izatea. Lurreko bizitza oro erein daitekeen lur- geruza mehe bati esker dugu, eta hori gabe, planeta antzu bat besterik ez genuke izango giza- kiok. Lurzorua ezinbestekoa dugu lehengai-iturri gisa, elikagaien nahiz uraren biltegi gisa, karbo- noaren gordeleku gisa, baina baita beste hainbat eginkizunetarako ere. Gainera, gure ingurune fisiko eta kulturalaren oinarria ere bada.

    Ekoizpen ekologikoaren berezitasun garrantzitsuenetako bat lurraren emankortasun naturala zaintzen eta indartzen duen ekoizpen-eredu bat izatea da. Kontuan hartu behar da elikagaiak ekoizteko lurzoru egokiaren azalera oso mugatua dela. Erabil dezakegun lurzorua oso urria da eta gero eta errealitate larriagoa da lurzoruaren hondamena. Horrexegatik, nekazaritza ekolo- gikoa bezalako ekoizpen-ereduak bultzatzeak sekulako garrantzia du.

    Lurzoruaren eginkizunek, erabilerek eta osatze-faktoreek harreman estua dute ikasketa-planean jasota dauden helburu askorekin, eta oso baliagarriak izan daitezke hezkuntza arloko kontzeptu ugari barneratzeko orduan. Gai honi buruzko informazioa ematea (sarritan oharkabean igarotzen da) eta horren garrantziari buruzko ingurumen-kontzientzia berri bat eratzea dira programa ho- nen giltzarriak.

    “Lurzorua” Hezkuntzarako eta Sentsibilizaziorako Eskola Programak lurzoruei eta lur- zoruek duten garrantziari buruzko informazioa ezagutarazten lagundu nahi du, gizakioi eskaintzen dizkigun onurak eta lur emankorra galtzeak dauzkan ondorioak azalduz. Ho- rren bitartez, halaber, eskola-komunitateari ezagutarazi nahi zaio nolako konpromisoa hartu duten ekoizpen-eredu ekologikoen aldeko hautua egin duten nekazariek, bai lurra- ren emankortasuna areagotuz eta, baita ere, elikagai osasungarriagoak, naturalagoak eta elikagarriagoak lortuz eta elikadura-sistema iraunkorragoa erdiesten lagunduz.

    Programa horren baitan zenbait ikaskuntza-jarduera egin beharko dituzte ikasleek, betiere hur- bileko ingurune batean. Horretarako, erakusketa-eremu bat prestatu da ENEEKen Egoitzan, ikus-entzunezkoez eta eremu elkarreragileez osatua, eta bertan azaltzen da zer den nekazaritza ekologikoa eta nolako harremana duen lurzoru emankorra zaintzearekin.

    Gainera, praktika aktiboaren bidez, material didaktiko honen bitartez eta hurbileko ustiate- gi ekologiko batera bisita eginez ikasleak eredu ekologikora benetan hurbiltzeko proposamen bat egiten zaie, eta horren barruan, nekazaritza-ekosistema baten osasunari buruzko oinarrizko diagnostiko bat egingo da, lurzoruaren eginkizunak eta ezaugarriak ikusarazteko eta Nekazaritza Ekologikoaren eguneroko jardunari buruzko ezagutzak erdiesteko.

    Eskerrak eman nahi dizkiogu Neiker-Tecnaliako Mikrobiologia eta Edafologia Departamentuari, berak egin baititu jarduera honen oinarri diren Nekazaritza Ekosistemen Osasun Txartelak.

    5

  • GIDA DIDAKTIKOA Nori zuzendua dago? Proposamen didaktiko hau Lehen Hezkuntzako Bigarren Zikloko ikasleei eta irakasleei zuzendua dago, eta halaber, Natura Zientzien Arloari, nahiz eta, dena den, proposatutako materialek izaera irekia eta malgua du- ten, eta horrenbestez, beharrezko egokitzapenak eginez gero, Hezkuntza Ziklo guztietan aplikatu daitezkeen.

    Helburuak Lurzoruei buruzko material honen bitartez ondorengo helburuak erdiesten lagundu nahi dugu

    URRATSEKO HELBURUAK. NATURA ZIENTZIAK:

    - Osasun, zainketa pertsonal eta bizimodu osasungarriarekin loturiko jokabide eta ohiturak erakustea, gi- zakion gorputzari buruzko ezagutza zientifikoetan oinarrituta, eta norbanakoen arteko desberdintasunak onartuz eta errespetatuz, bizimodu osasungarriak sustatzearren eta gizabanako nahiz kolektibo mailako arriskuak eragoztearren.

    - Gizakiek ingurune fisikoan eta sozialean erakusten dituzten jarrera batzuk aztertzea, iraunkortasunaren eta bizi-kalitatearen parametroetatik modu kritiko batean balioetsiz, eguneroko bizitzan oreka ekologikoa ba- bestearen eta berreskuratzearen aldeko jokabide bat hartzearren.

    - Ingurune naturaleko elementu garrantzitsuenekin harremana duten arazo eta zalantzak identifikatzea, pro- posatzea eta argitzea, metodologia zientifikoko estrategiak erabiliz, hala nola arazoa identifikatuz, infor- mazioa bilatuz eta aztertuz, hipotesiak eginez eta horiek praktikan jarriz, esperimentazio errealaren nahiz birtualaren bitartez, irtenbideak alternatiboak bilatzearren.

    - Behatzea, nork bere buruari galderak egitea, ingurune naturalean agertzen diren ezaugarriak eta harrema- nak identifikatzea, sailkatzea eta azaltzea, eta horretarako, ikerketa material desberdina erabiliko da, natura ulertzeko eta Lurra zaindu eta errespetatzeak gure eta etorkizuneko belaunaldien bizitzetarako duen garran- tziaz jabetzeko.

    - Banakako nahiz taldekako lanean aritzeko, ahalegintzeko eta erantzukizunak hartzeko ohiturak gar