III. ATALA. Immunonutrizioa - ocw.ehu.eus · Marasmo-Kwashiorkor Hurrengoakdaudebereziki kaltetuak:...

of 29 /29
III. ATALA. Immunonutrizioa 07. gaia Nutrieenteek eragindako erantzun immunearen modulazioa B. Diez Azpiri, J. Bikandi, R. San Millán Gutiérrez

Embed Size (px)

Transcript of III. ATALA. Immunonutrizioa - ocw.ehu.eus · Marasmo-Kwashiorkor Hurrengoakdaudebereziki kaltetuak:...

  • III. ATALA. Immunonutrizioa

    07. gaia

    Nutrieenteek eragindakoerantzun immunearen modulazioa

    B. Diez Azpiri, J. Bikandi, R. San Milln Gutirrez

  • NUTRIZIOA ETA

    SISTEMA IMMUNEA

  • Nutrienteen eskaera

    Gaixotasunak:

    AUTOIMMUNITATEA

    HIPERSENTIKORTASUNA

    Immunomodulazioa

    INFEKZIOaren

    kontrola

    MINBIZIA

    SISTEMA IMMUNEA

    Estres / aktibazioa

    NUTRIZIOA

    Behar minimoakhazkuntza- eta ugalketa-maila

    handienaklortzeko

  • Nutrizioaren inpaktuaimmunitatean:

    immunitatean eragiten dutennutrizioaren mekanismoak

    Erantzun immunearen inpaktuanutrienteen beharrean:

    nola eragiten du estres immunologikoaknutrienteen eskaeran?

    Nutrizioa eta sistema immunea: interakzioak

  • Immunomodulazioa

    SISTEMA IMMUNEA

    NUTRIZIOA

    Behar minimoakhazkuntza- eta ugalketa-maila

    handienaklortzeko

    Immunitateannutrizioaren inpaktua:immunitatean eragiten

    duten nutrizioarenmekanismoak

  • Nutrizioaren inpaktua immunitatean:

    - Nutrienteek eragindako erregulazio zuzena

    - Sistema endokrinoak eragindako modulazio ez-zuzena

    - Substratuaren erabilgarritasunak eragindakoerregulazioa

    - Sistema immuneak eragindako patologiarenmodulazioa

    - Immunitate nutrizionala

    Nutrizioa eta sistema immunea: interakzioak

  • eskasa mar

    gina

    la

    Ezin

    hobeGehie-

    gizkoa

    mar

    gina

    la

    NHU beharrakA

    NHU beharrak

    B

    eskasa mar

    gina

    la

    Ezin

    hobe

    mar

    gina

    la

    immunokonpetentzia

    C

    eskasa mar

    gina

    la

    Ezin hobe

    mar

    gina

    la

    Kontzentrazioa dietan

    Nutrienteen behar optimoakHazkuntza eta Ugalketarako

    (NHU) eta patologiak ekiditeko

    A. Behar nutrizionalak NHU baino

    handiagoak immunokonpetentzia lortzeko

    B. Behar nutrizionalak eta NHU berdinak

    immunokonpetentzia lortzeko

    C. Behar nutrizionalak NHU baino txikiagoak

    immunokonpetentzia lortzeko

    Nutrienteek eragindako erregulazio zuzena

    NHU beharrak

    Gehiegizkoa

    Gehiegizkoa

  • aFuntsezko nutrienteek eta ez-funtsezkoekeragina dute erantzun immunearenerregulazioan, zelulen arteko eta zelularenbarruko komunikazioak alda ditzaketelako.

    aNutrienteak behar arruntetik gora badaude,garrantzi txikia dute odol eta ehun mailarenaldaketak minimoak direlako.

    bSalbuespenak hurrengoak dira: gantz azidopolinsaturatuak (PUFA) eta E, A eta Dbitaminak.

    Nutrienteek eragindako erregulazio zuzena

  • Cunningham-Rundles, (J Allergy Clin Immunol. 2005;115:1119-28.)

    Immunoeskasiak nutrienteen eskasietan

  • AHR: Aryl Hidrocarbon Receptor; IEL: IntraEpitelial Lynphocyte; LTi: Lymphoid Tissue inducer; RA: Retinoic acid; SCFA: Short-Chain Fatty Acid

    Nutrienteen eta dietatik eratorritakofaktoreen eragina hesteko immunitatean

    Th17

    Th1

    A bitamina AHR

    ligandoak

    Folatoa?D bitamina

    RA

    peptido antimikrobianoenjariaketa

    LTi

    IFN, IL-17, IL-22IgA, TGF

    neutrofiloaRA

    BIgA+

    Treg

    Treg

    Fibra

    SCFA

    mikrobiota

    Zel. epiteliala

    IEL

    IEL

    M

    ZD

    Paneth zelula

  • Desnutrizioa eta Sistema Immunea

    Mikronutrienteeneskasiak berdin

    eragiten du erantzun immunehumoralean zein

    zelularrean.

    Patogenoek, oportunistek eta beraktibazioek

    eragindako infekzioengehikuntza

  • Desnutrizio kaloriko-proteikoaMarasmo- Kwashiorkor

    Hurrengoak daude berezikikaltetuak: immunitate-zelularra, timoaren garapena eta T-oroimena.

    Haurdunaldian, jaioberri-aldian eta hasierako(lehenengo) haurtzaroankritikoa da immunitate-sistemaren garapenerako.

    Kwashiorkor

    Marasmus

  • aKalorien kopuruak eta kaloria/proteina erlazioakeragina du intsulina, glukagona eta kortikoideetan.

    bHazkuntza-hormonak TNF gutxitzen du.

    aBaraualdi luzeek kortikosteroideoak gehitzen duteeta erantzun immunea gutxitzen dituzte.

    Sistema endokrinoak eragindako modulazio ez-zuzena

    MALNUTRIZIOAelikadurarekiko

    portaeraNerbio-sistema

    zentrala

    sistema immunitarioa

    sistema endokrinoa

  • Nutriente gehiengoen mailak hazkuntza eta ugalketaoptimizatzen dute. Sistema immuneak behar dituennutrienteen beharrak mugatuak (txikiak) dira eta maizbeteta daude.

    Sistema immunearen nutrienteengatiko lehentasunahaztekoa edo ugaltzekoa baino handiagoa da.

    Nutriente trazen eskasia larriek sistema immuneankalteak eragiten dituzte.

    Nutrienten eskasia moderatuek ez dute kalterikeragiten.

    Substratuen murriztasuna gertatzen deneanimmunitate-sistemak lehentasuna dauka.

    Substratuaren erabilgarritasunak eragindako erregulazioa

  • NSZ

    barea

    timoaHezur-

    muina

    zelula

    dendritikoak

    SI-eko

    zelulak

    Guruinsuprarrenalak

    Agente

    estresanteahipotalamoa

    zitokinak

    AVP

    ACTH

    zitokinak

    IMMUNITATE-SISTEMA

    GarunarenGarunaren eta eta immunitateimmunitate--sistemarensistemarenartekoarteko komunikazioakomunikazioa:: zitokinenzitokinen feedbackfeedback

  • Immunitate-sistemaren nutrienteekiko lehentasuna

    Zelula-mintzean dauden proteina garraiatzaileen kontzentraziotiketa afinitatetik ondorioztatzen da. Neuronetan eta eritrozitoetanantzeko garraiatzaileak erabiltzen dira.

    Fase akutuko proteinek beste ehun batzuetako nutrienteakmugiarazten dituzte, batez ere muskuluen eta gibeleko ehunetatik.

    Immunokonpetentzia-indizea mikronutrienteen (adibidez aa) etaenergiaren beharraren adierazle moduan erabiltzen denean, haztekoeta ugaltzeko beharren estimazio baxua ateratzen da.

    Balio nutrizionala

    Immunitate-sistemak gorputzeko pisuari egiten dionekarpena % 3-4 da, hezur-muineko osagaiak, zelulaketa linfa-ehuna barne daudela.

    Hiperimmunizazioa gertatzen denean serumekoproteina totalak % 25 gehitzen dira.

  • A. Immunoglobulinen eta linfozitoen masaerlazionatuta bularraldeko muskuluarenhazkuntzarekin oilazko gazte etaosasuntsuetan desafio antigeniko batean.

    B

    -30 -20 -10 0 10

    Lisinaren erabileran aldaketak

    (mg/kg/d)

    pectoralis

    leukozitoak

    Ig

    100000

    10000

    1000

    100

    10

    A

    pectoralisGorputz

    osoaleukozitoakIg

    mg/

    kg g

    orpu

    tz-p

    isua

    /egu

    na

    normala

    desafio

    B. Lisinaren kopuru gehigarriadesafio antigeniko batean Igeta leukozitoaksintetizatzeko, bularraldekomuskuluak behar duen lisina erabilera murriztuarekinerlazionatuta .

  • Zelula zitotoxiko, NK, makrofago etaneutrofiloen funtzio efektoreengatikmolekula suntsitzaileak sortzen dira etahoriek ehunetako patologia eragindezakete..

    Antioxidatzaileek NO eta ROI osagaienekintza toxikoen eragina txikiagotzen duteeta fase akutuko proteinengan ekintzababesgarriak dute. E bitamina mintzeaneta C bitamina zitosolean.

    MHC I

    B7

    MHC II

    CD40

    TNF-R

    Makrofago aktibatua

    Immunitate-sistemak eragindako patologiaren modulazioa

    Praktikan, bitaminak, dietan behar diren mailatik zenbait aldizgora ematen dira. PUFA n-3ek mikroorganismoek eragindakohanturari lotutako patologia prebenitzen dute.

  • IL-6

    SP-A, SP-D

    FibrinogenoaPCR

    gibela

    Bakterioek

    makrofagoa

    aktibatu

    APP induzitu hepatoztoan

    MBL

    Patogenoen azaleko

    manosan MBL lotu

    Opsonina, C aktibatu

    Patogenoen azaleko

    fosforilkolinari PCR lotu

    Opsonina, C aktibatu

    Immunitate nutrizionala

    Babes.-mekanismo bat da mikroorganismoen hazkuntza/ugalketaekiditea beharrezko nutrienteak bahitzeagatik. Patogenoenhazkuntzarako fluido estrazelularrean mugatzaile nagusia burdina da.

    Erantzun immunearen zehar burdina harrapatzen duten proteinak ekoizten dira. Adibidez gibelean makrofagoek ekoiztutako laktoferrina, gatoglobina, eta hemopexina erabilgarria dagoen burdina eliminatzeko.

    Efektua neutralizatzeko burdina erabil daiteke baina kontrolaarriskutsua da, zeren eta gehiegi ematen bada mikroorganismoenhazkuntza eragin daiteke.

  • Erantzun immunearen talka nutrienteen beharrean

    Nutrienteen eskaera

    Gaixotasunak:

    AUTOIMMUNITATEA

    HIPERSENTIKORTASUNA

    INFEKZIOaren

    kontrola

    MINBIZIA

    SISTEMA IMMUNEA

    Estres / aktibazioa

    nola eragiten du estres immunologikoak / immunitate-sistemaren aktibazioak nutrienteen eskaeran?

  • Erantzun immuneak estres-erantzuna eragiten du, zeineknutrienteen beharretan eragin handia duen, batez erefase akutuan.

    Immunitate-sistemak metabolismoa zuzentzen du, etaproteinen eta energiaren inpaktu kuantitatiboadetektatzen du beste sistema batzuekin duenkomunikazioari esker.

    Beharren maila immunogenoaren naturaren eta erantzunaren kokapenaren eta kopuruaren menpekoa da.

    Seinale sistemikoak hazkuntzaren gutxipenean nabarmentzen dira.

    Erantzun immunearen eragina nutrienteen beharrean

  • patogenoak

    Immunitate-sistemako

    zelulak

    glukokortikoideak

    Estimulukognitiboak

    Nerbio-sistema zentralahipotalamoa

    hipofisiaCRH

    bareatimoa

    CRH

    ACTHACTH

    IFN

    gonadak

    Aktibazioa

    Inhibizioa

    Linfozitoetan

    neurotransmisoreen

    eta hormonen

    errezeptoreak daude

    Linfozitoetan

    neurotransmisoreen

    eta hormonen

    errezeptoreak daude

    Immunitate-sistema

    Sistema neuroendokrinoa

    IL-6

    suprarrenalak

    gibela

    tiroidesa

    IL-2

    IL-1

  • PortaeranBorondatezko kontsumoa Logurea Aktibitatea

    EnergianAtseden-energiaren gastua Gorputzeko tenperatura (sukarra)Aktibitatea , hazkuntza, arrautzak, esnea

    Proteinen metabolismoan

    APPen sintesia Gorputzeko proteinen ordezkapena Muskuluetako proteinen degradazioa Aminoazidoen oxidazioa

    Glukosaren metabolismoan

    Oxidazioa Glukoneogenesia

    Lipidoen metabolismoan

    Lipoprotein lipasa aktibitatea Adipozitoetan lipolisia Triglizeridoen sintesia gibelean Hipertriglizeridemia

    Mineralen metabolismoan

    Metalotionein-aren sintesia gibelean Laktoferrinaren sintesia Zeruloplasminaren sintesia gibelean

    Hormonen jariapena

    Kortikosteroideak Tiroxina Glukagon Intsulina Hazkuntza-hormona (espezie-dependentea)

    IL-1, IL-6 eta TNF zitokina proinflamatorioen efektu nutrizional garrantzitsuak

  • Gaur egungo emaitzen arabera Th2 erantzunak ez luke eragin behar Th1 erantzunak eragiten

    dituen hainbeste nutrizio-aldaketa.

    Erantzun immunearen inpaktua nutrienteen beharrean

    Sistema immunearen eta beste sistema batzuen arteko komunikazioa:

    Zitokina proinflamatorioak ( IL-1, IL-6, eta TNF) Hormonak (kortisona) Linfa-organoen inerbazioa

    Aurreko 3 mekanismoek dietako nutrienteen harrapaketa hazkuntzarako, muskulu eskeletikorako edo ugalketarako zelulen

    aldaketa metabolikoak eta portaerakoak bideratzen dituzte, erantzun immunearen eta infekzioarekiko erresistentziaren alde.

  • Elikagaien ahorakina:AnorexiaMetabolikoki eraginkortasunik eza( ~ ahorakinaren < % 70 hazkuntzaren gutxipena eta letargia)

    Aminoazidoen beharra:

    Lisina beharraren gutxipenaMasa eskeletikoaren (pektorala) galera

    Dietako proteinen beharrak, estres immunologikoan zeharenergiaren beharra baino gehiago gutxitxen dira.

    Estres immunologikoaren ondorioak

    Beste nutriente batzuen beharrabitaminak eta mineralak

    Cu eta Zn (dietan daude segurtasun-mailatik gora)

    Gibelak erabiltzen ditu fase akutuko proteinak ekoizteko.Uste da ondorengo eskaria handiagoa dela.

  • GAIXOTASUNAK

    AutoimmuneakHIESA

    Nahasmen gastrointestinalakCrohn gaixotasuna

    InfekzioakGiltzurrun-gaixotasunak

    Zirrosia

    Zenbait gaixotasun eta gaixotasun-egoera

    Nutrizio-eskasiekin batera agertzen direnak eta oreka immunologikoa aldatzen dituztenak

    GAIXOTASUN-EGOERAK

    AnorexiaErredurak

    AlkoholismoaTraumatismoak

    ZahartzeaMalnutrizioa

  • Jaiotza

    Heriotza

    3. Modulazioa eta aldaketak

    nerbio-sisteman

    5. Modulazioa eta

    aldaketak nerbio-

    sisteman

    1. Sistema endokrinoaren

    aldaketak

    7. Sistema

    endokrinoaren

    aldaketak

    4. Sistema endokrinoaren

    aldaketak

    2. Immunitate-

    sistemaren

    aldaketak

    6. Immunitate-

    sistemaren aldaketak

    8. Modulazioa eta aldaketak

    nerbio-sisteman

  • Nutrienteak kofaktore gisa lan egiten duteerantzun immunean.

    Nutrienteek immunitate innatoaren etaadaptatiboaren gain efektu modulatzaileak dituzte.Efektu horiek neurgarriak dira in vivo eta in vitro.

    Maiz malnutrizioa infekzioekin batera doa.

    Nutrienteen berreskuratzeak, nutrienteakgehitzeak eta nutrienteen maila suprafisiologikoekez dute eragin berdina immunitate-sisteman.