HezkUntzak O Hiztegia - .aditz-aldi absolutu: tiempo verbal absoluto. aditz-aldi bakun: tiempo...

download HezkUntzak O Hiztegia - .aditz-aldi absolutu: tiempo verbal absoluto. aditz-aldi bakun: tiempo verbal

of 386

  • date post

    09-Feb-2019
  • Category

    Documents

  • view

    321
  • download

    3

Embed Size (px)

Transcript of HezkUntzak O Hiztegia - .aditz-aldi absolutu: tiempo verbal absoluto. aditz-aldi bakun: tiempo...

H e z k U n t z a k O H i z t e g i a

Irakasleen laneko tresna

euskara - gaztelaniagaztelania - euskara

aUrkibidea

Eskerrik beroenak oharrak eta ekarpenak egin dituzten erakunde eta pertsona guztiei eta horien artean bereziki honako hauei:

EuskaraAtala. EuskararenIrakaskuntzarakoBaliabideZentroa(EIBZ). ItzulpenBulegoa. Ohargileak:JoxeManuelAleman,MikelIeregi,AinhoaIrazustabarrena,BakartxoRuiz,TomasSukuntza,MaiteUrkiaetaJoseZulaika.

Izenburua:HezkuntzakohiztegiaIrakasleenlanekotresna NafarroakoGobernua.HezkuntzaDepartamentua Egileak:JavierTirapu(EIBZ)PaskualRekalde(ItzulpenBulegoa)

Maketazioa:ELEALegezkogordailua:NA-3.454/2011Sustatzenetabanatzendute:

EuskaraAtalaSantoDomingokalea,831001IRUATelefonoa:848426613Faxa:848426052

EIBZZubiartekalea,1331620UHARTETelefonoa:948361093Faxa:948361092

eibz@educacion.navarra.eshttp://centros.educacion.navarra.es/eibz/web/

Aurkezpena ............................................................................................................. 3

Hiztegia: euskara gaztelania ............................................................................. 4

Hiztegia: gaztelania euskara ............................................................................. 184

Eranskinak:

A) Euskara - gaztelania: ............................................................................ 355

Ortotipografia .................................................................................. 356

Siglak ................................................................................................. 359

Laburdurak ....................................................................................... 362

B) Gaztelania - euskara: ............................................................................ 371

Ortotipografa ................................................................................. 372

Siglas .................................................................................................. 374

Abreviaturas ..................................................................................... 377

Bibliografia .............................................................................................................. 384

AurkIBIdEA

HaSiera

AURKEZPENA

HIZTEGIA:EUSKARA/GAZTELANIA

HIZTEGIA:GAZTELANIA/EUSKARA

ERANSKINAK:

A)EUSKERA/GAZTELANIA

B)GAZTELANIA/EUSKERA

AURKIBIDEA

ORTOTIPOGRAFIA

SIGLAK

LABURDURAK

ORTOTIPOGRAFA

SIGLAS

ABREVIATURAS

BIBLIOGRAFIA

AurkEZpEnA

Aurkezten dugun Hezkuntza Hiztegi honek baditu, gutxienez, bi helburu: batetik, gaztelaniaz hezkuntzaren esparruan azken urteotan baliatzen diren hitzak euskaraz nola esan daitezkeen proposatzea; eta, bestetik, euskaraz erabiltzen ditugun hitz horiek erreferente izatea, kontzeptu jakin batzuez mintzatzean zertaz ari garen jakite aldera.

Gure hezkuntza sistemak azken 16 urteetan lau erreforma ezagu-tu ditu: Hezkuntza Sistemaren Antolamendu Orokorrerako Legea (LOGSE), 1990ean; Ikastetxeen Parte-hartzeari, Ebaluazioari eta Go-bernuari buruzko Lege Organikoa (LOPEGCE), 1995ean; Hezkuntza Kalitateari buruzko Legea (LOCE), 2002an; eta Hezkuntzaren Lege Organikoa (LOE), 2006an.

Lege horiek, gainera, beren garapena izan dute, zeinek berea, Na-farroako Foru Erkidegoan, kasuan kasuko foru dekretuen bidez, eta

arau horiek guztiek filosofia eta ideia pedagogikoen kontzeptu eta ter-mino berriak ekarri dituzte beraiekin. Kontzeptu eta termino horiek euskaraz egoki eta zuzen erabiltzeko kontsulta iturria duzu, hain zu-zen ere, orain aurkezten dizugun hiztegia.

Bukatu aurretik, lerro hauetan ezin aipatu gabe utzi Javier Tirapu, Txapas, hiztegi honek argia ikusi aurretik zendu zena; izan ere, gure lankide eta maisu izateaz gain, lan honen oinarrietako bat izan da; harengandik hamaika gauza ikasi genituen, betiere bizitzari buruzko haren filosofia zein berezko umorea lagun, eta betiko gelditu da gure bihotzetan. Eskerrak eman nahi dizkiot, halaber, Paskual Rekalderi, Txapasekin batera egindako lan handiarengatik.

Eduardo Aldasoro LezeaEuskara atalburua

[ 3 ]

HIZtEGIA: EuSkArA - GAZtELAnIA

ziFrak

aUrkibideaa

L

b

M

C

n

d

O

e

P

F

r

g

S

H

t

i

U

J

X

k

Y z

AURKEZPENA

HIZTEGIA:EUSKARA/GAZTELANIA

HIZTEGIA:GAZTELANIA/EUSKARA

ERANSKINAK:

A)EUSKERA/GAZTELANIA

B)GAZTELANIA/EUSKERA

AURKIBIDEA

ORTOTIPOGRAFIA

SIGLAK

LABURDURAK

ORTOTIPOGRAFA

SIGLAS

ABREVIATURAS

BIBLIOGRAFIA

AAaukera(zientifiko-teknologikoa):opcin A (cientfi-

co-tecnolgica).Aeredu:modelo A.a priorizko dedukzio: deduccin a priori.abangoardiamugimendu:movimiento vanguardista.abangoardismo:vanguardismo.abelazkuntzako ustiategietako teknikari: tcnico de

explotaciones ganaderas.abeltzaintzakoustiategi:explotacin ganadera.abeltzaintzakoustiategietanteknikari:tcnico en ex-

plotaciones ganaderas.abentura: aventura.abentura(filma,eleberria)(Liter.):accin (pelcula, no-

vela de) (Liter.).abenturazkoeleberri:novela de aventuras / novela de

accin.abenturazkofilm:pelcula de accin.abesbatza: coro.abesbatzen eta ahots-taldeen zuzendaritza: direc-

cin de coros y conjunto coral.abesbatzen zuzendaritza: direccin de coros.abestibilduma:cancionero.abiakari: incoativo, va.abilezia:habilidad.abileziakognitibo:habilidad cognitiva.abilezia logiko-matematiko: habilidad lgico-mate-

mtica.abilezia logiko-matematikoetanhaste: iniciacin en

habilidades lgico-matemticas.abileziapraktiko:habilidad prctica.

abileziasozial:habilidad social.abionikakomantentze-lanetangoimailakoteknikari:

tcnico superior en mantenimiento de avinica.abizen: apellido.abizenak eta izen: apellidos y nombre.ablatibo:ablativo .ablatiboabsolutu:ablativo absoluto.ablatiboagente:ablativo agente.ablatiboegileIk. ablatiboagente.abokatu: abogado, da.absentismoarenetagaixoaldi-bajenindize:ndice de

absentismo y bajas por enfermedad.absolutu:absoluto.abstraktu: abstracto, ta.absurdo: absurdo.absurdoaren antzerki: teatro del absurdo.ad hominemargumentu:argumento ad hominem.ad sensum(komunztadura):concordancia ad sensum1.adagio(Mus.):adagio (Ms.).adar1:lnea.adar2:rama (parte secundaria).adarespezializatu:rama especializada.adberbializazio:adverbializacin.adberbio: adverbio.adberbio-:adverbial.

1. Sehacesegnelsentidodelafrase,nosegnlasreglasgramati-cales. / Esaldiaren zentzuaren araberakoa, ez gramatika arauenaraberakoa.

adberbio deiktiko: adverbio dectico.adberbioerakusle:adverbio demostrativo.adberbioerlatibo:adverbio relativo.adberbioerlatiboneutro:adverbio relativo neutro.adberbioerreferentzial:adverbio referencial.adberbioesaldi:frase adverbial.adberbiofokal:adverbio focal .adberbiolokuzio:locucin adverbial.adberbiomodalizatzaile:adverbio modalizador.adberbiopronominal:adverbio pronominal.adberbiosintagma:sintagma adverbial.adberbiozko: adverbial.adberbiozkoadjektibo:adjetivo adverbial.adberbiozkoesaldiIk. adberbioesaldi.adbertsatibo Ik. aurkaritzako.adibide: ejemplo.adibideak: ejemplificacin.adibidez: por ejemplo.adiera: acepcin.adiera (Hizkl.): sentido (Ling.).adieradenotatzaile:sentido denotativo.adiera konnotatibo: sentido connotativo.adiera zuzen: sentido recto.adierazgailusintaktiko:indicador sintctico.adierazgarri1:expresivo.adierazgarri2:indicio.adierazgarri3:representativo, va.adierazi: dar a entender / hacer saber.

A aukera (zientifiko-teknologikoa) adierazi

[ 5 ]

AURKEZPENA

HIZTEGIA:EUSKARA/GAZTELANIA

HIZTEGIA:GAZTELANIA/EUSKARA

ERANSKINAK:

A)EUSKERA/GAZTELANIA

B)GAZTELANIA/EUSKERA

AURKIBIDEA

ORTOTIPOGRAFIA

SIGLAK

LABURDURAK

ORTOTIPOGRAFA

SIGLAS

ABREVIATURAS

BIBLIOGRAFIA

adierazi(Hizkl.):significado (Ling.).adierazi(vsadierazle):significado (vs significante).adierazle(vsadierazi):significante (vs significado).adierazle1:indicador.adierazle2:significante.adierazledemografiko:indicador demogrfico.adierazleekonomiko:indicador econmico.adierazleetenkor:significante discontinuo.adierazlelogistiko:indicador logstico.adierazpen-:enunciativo, va.adierazpen1(ideia,legea...):enunciado (idea, ley...).adierazpen2:enunciacin (exponer una idea).adierazpen3:enunciacin (explicacin, exposicin).adierazpen4:expresin.adierazpen askatasun: libertad de expresin.adierazpenbaliokide:expresin equivalente.adierazpendinamikorakotalde:equipo de expresin

dinmica.adierazpen esakune: enunciado asertivo.adierazpen estrategia: estrategia de expresin.adierazpen gaitasun: capacidad de expresin.adierazpen grafiko: expresin grfica.adierazpengrafiko-plastikorakoteknikak:tcnicas de

expresin grfico-plsticas.adierazpen grafikorako eta komunikaziorako tek-

nikak: tcnicas de expresin grfica y de comunica-cin.

adierazpen grafikorako eta plastikorako teknikak:tcnicas de expresin grfica y plstica.

adierazpen grafikorako teknikak: tcnicas de expre-sin grfica.

adierazpen idatzi: expresin escrita (accin).adierazpenjarduera:actividad de expresin.adierazpenmaila:nivel de expresin.

adierazpenmatematiko:expresin matemtica.adierazpenmatematikoIk. matematikakoadierazpi-de.

adierazpen perpaus: oracin declarativa / oracin enunciativa.

adierazpen teknika: tcnica de expresin.adierazpen-askatasunerakoeskubide:derecho a la li-

bertad de expresin.adierazpenerak