Harremana. lan osoa

Click here to load reader

  • date post

    02-Jul-2015
  • Category

    Documents

  • view

    628
  • download

    3

Embed Size (px)

Transcript of Harremana. lan osoa

  • 1. Unai Pablo EderMaialen Olatz

2. Harremana eta koordinazioa, izaki bizidunetanHarreman funtzioari esker, izaki bizidunak gai diragorputzaren nahiz hartatik kanpo geratzen diren zenbaitaldaketa hautemateko eta haiei ahalik ondorena entzuteko. 3. Harremaneko elementuak Izaki bizidun orok estimulujakin bat hautematendutenetik erantzun bat -Estimuluaklandu arte prozesuaren 2. Fisikoakzenbait elementuk hartzen3. Kimikoakdute esku : 4. Biotikoak -Errezeptoreak -Koordinatzaileak -Efektoreak 4. Nola erantzuten dute izaki bizidunek? ERANTZUNA deritzo bizidunek estimulu batekiko gisa egiten duten ekintzari.Bi erantzun mota daude:3. Mugimenduzko erantzuna.4. Jariatzeko erantzuna. 5. Portaera eta moldaera Erreakzionatuz sortzen dituzten erantzun multzoak, portaera eragitendute.Animalietan bi portaera mota bereizten dira:3.Berezkoa edo senezkoa.4.Bereganatua edo ikasia. 6. Estimuluak:Nolabaiteko erantzuna sorrarazteko gaidiren ingurune aldaketak dira. Hiru esti-mulu mota daude: Fisikoa, Kimikoa etaBiotikoa. 7. Errezeptoreakestimuluakhautematen dituztenegiturak dira. 8. Bi mota daude:1.Kanpo-errezeptoreak2.Barne-errezeptoreak 9. Lau errezeptore motak daude:1.Errezeptore mekanikoak.2.Errezeptore kimikoak.3.Bero-errezeptoreak.4.Argi-errezeptoreak. Arrainen albo-lerroak urarenOrnogabeen begi konposatueksakonera eta bertako bibrazioakinguruneko mugimenduak hautematen dituhautematen dituzte. 10. Izaki bizidunek era askotako funtzioak egitendituzte aldi berean: hazi, arnasa hartu, elikatu, etab.Hori dena egiteko, ezinbestekoa dute koordinazio-sistemaren bat izatea, lan guztiakbehar bezala eta une egokian egin daitezen. 11. Animaliek : Nerbio sistema neuronazBi sistema dituzte :osatuta dago. Eta zer dira -Nerbio sistemak. neuronak ? Sistema horrek nerbio- Informazioa nerbio- bulkaden bidez erregulatzen bulkadak gisa helarazten dituzte berezitutako zelulek.eta koordinatzen dituNerbio-bulkadak organismoaren funtzioak.intentsitate txikiko korronte elektrikoak dira, eta nerbioetan zehar informazioa eramaten dute . 12. Sistema-endokrinoa .Sistema horrek substantzia kimikoa sortuz-erregulatzen eta koordinatzen ditu funtzioak .Erantzunmotelak baina iraunkorrak behar dituzten funtzioakkontrolatzen ditu. Sistema endokrinoa guruin endokrinozosatuta dago. Guruin horiek hormona izeneko substantziakimikoak sortzen dituzte, eta gero, odolera isurtzen, hartannahasita organismoan zehar joan daitezen .Landareak :Zenbait substantzia kimiko sortuzkoordinatzen dituzte funtzioak,animalien sistema hormonalarenantzera. 13. Nerbio-sistemak deritzo nerbio-zelulek eratutako organo eta egitura guztien multzoari.Haren ardura da koordinatzea, informazioa biltzea,interpretatzea, erantzunak lantzea eta efektoreei helaraztea. 14. Ornogabeen nerbio-sistema Ornogabeek nerbiosistema bakunak dituzte. Bi dira azpimarratzekoak:Nerbio-sareakNerbiozelulek sareGongoil-sistemazehaztugabea eratzen dute,Gorputzean zehar zenbait gongoilanimalian osoan, eta harendituzte, elkarren artean nerbio-bidez, nerbio-bulkada bazterkordoiz lotuta , eta gongoil horietanguztietara helarazten da. biltzen dira neuronak. Gongoilikhandienak buruan biltzen dira, etaAdib: polipoak eta marmokak.horrela, garuna eratzen dute.Adib: anelidoek, artropodoek, Sare zehaztugabeamoluskuek eta krustazeoek dute. garuna 15. Ornodunen nerbio-sistemaOrnodunek ornogabeek baino nerbio-sistemak konplexuagoa dituzte.Nerbio-zentroek eta nerbioek osatzen dute.NERBIOAK:NERBIO- ZENTROAK:Organo horiek Nerbio-zuntzez osatuta: neuronenerrezeptoreen informazioa luzakinez. Nerbioek sare modukoajasotzen dute, eta gero,eratzen dute, sare horretan zeharjoaten dira bulkadak nerbio-erantzunak landu, eta zentroetatik gorputzeko atalefektoreei bidaltzenguztietara.dizkiete. Bi organo dira: Bi nerbio mota daude : Zentzumen nerbioak:errezeptoreetatik nerbio zentrotaraeramaten dute informazioa.Garuna,Bizkarrezur- muina,Nerbio motoreak: nerbio-zentroetatikbarruan animaliarengorputzeko organo efektoreetaradago. bizkarraldean. helarazten dute informazioa. 16. Zein da sistemaren funtzionamendua?Zentzumen-organoek estimulu bat hautematen dute: hots bat, irudi bat,usain bat Orduan, errezeptoreek estimulu hori nerbio-bulkada bihurtzendute.Zentzumen-nerbioek informazioa garunera eramaten dute. Garunak,orduan, informazioa hartu, aztertu eta erantzun egoki bat prestatzen du.Erantzuna organo efektoreei bidaltzen zaie. Giharrek mugimendua sortzendute eta guruinek substantzia kimikoak jariatzen dituzte. Erantzuna iabat-batekoa da. 17. SISTEMA ENDOKRINOASistema endokrinoa organismoaren funtzioak kontrolatzen ditu.Sistema endokrinoa guruin endokrinoak deritzen organo berezituezosatuta dago.Guruin horiek hormonak sortzendituzte;hots,mezulari-lana egiten duten substantziak.Hormonak:guruin endokrinoek sortzen dituzten substantzia kimikoak dira.Guruinek odolera jariatzen dituzte hormonak,odolaren bidezorganismo osoan banatzen dira,organo jakin batzuetan berariazeragin dezaten.Sistema endokrinoak nerbio-sistemak baino ondorio motelagoak etadenbora luzeagokoak ditu: heldu egiterakoan gorputzean gertatzen diren aldaketak, ugatzek esnea sortzea, zenbait animalietanmetamorfosian gertatzen diren aldaketak, etab. 18. Bi mota desberdin daude:1.Ornogabeen lokomozio-aparatua 2.Ornodunen lokomozio-aparatua 19. Ornodunek barne-eskeletoa edo exoeskeletoa dute,eta organismoari eusteko, hura babesteko etalokomozioko funtzioak betetzeko balio die. 20. Ornodunen lokomozio-aparatuaOrnodunek barne-eskeletoa edo endoeskeletoadute: hezurrek osatzen dute, eta hezurrakelkartzen artean lotzeko, artikulazioak dituzte . Hezurrak berez zurrunak badira ere, eskeletoa malgua da, eta mugimendu mota ugari egin ahal izaten dituzte ornodunek. Eskeletoak gorputzaren forma emateko eta hari eusteko ez ezik, eskeleto-giharrak finkatzeko balio du. 21. Landareak beste izaki bizidunbezalakoak ez dira:1. Ez dute estimuluen errezeptore izango den zentzumen organurik.2. Lekuz ezin dira mugitu.3. Ez dute nerbio-sistemarik. 22. Landareek hainbat estimulu mota hautematen dituzte: Argi-estimuluak: Argi-erradiazioak edo argi-intentsitatea. Grabitazio-estimuluak: Grabitatearen indarrada estimulua. Estimulu-mekanikoak: Besteak beste, kolpeak,urratuak eta presioa. Estimulu-kimikoak: Inguruan substantziakimikoak egoteak edo zeudenak aldatzeakeragindako estimuluak. Bero-estimuluak: Tenperatura-aldaketa. Estimulu.- hidrikoak: Adibidez, lurzoruko urkantitatea eta hezetasun atmosferikoa. 23. is moak eta nastiakTrop Hainbat estimuluri (argia, garbitatearen indarra)erantzunez, landare-organoaek jakin batezhazteari aldatzen diote, edo landareen zenbaitatalak erreakzionatzen dira. Iraunkorrak edoiragankorrak izan daitezke. 24. Tropismoa eta bere motak Tropismoak landareei eragiten dieten estimulueierantzuteko landareek eragiten dituzten erantzunakdira. 25. Tropismoa motak Ortotropismoa: Estimuluaren bide berberetikdoanean da. Plagiotropismoa: Estimuluarekiko inklinatutaegiten badu da. Tropismoa +: estimulura hurbiltzen bada. Tropismoa -:estimuluak ihes egiten badu. 26. Estimulurik garrantzitsuenaketa eragin dituzten tropismoak Argia: Fototropismoa Grabitatea: geotropismoa Solido baten ukipena: tigmotropismoa Substantzia kimikoak: kimiotropismoa 27. elikagaiak Estimulua(eguzkia)Landareaestimulurantzhazten da.FototropismoaEstimulua(grabitatea)Geotropismoa