Garapenerako lankidetzaren eraldaketa ekologikorako · PDF file(Garapen Iraunkorra eta...

Click here to load reader

  • date post

    25-Sep-2018
  • Category

    Documents

  • view

    228
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Garapenerako lankidetzaren eraldaketa ekologikorako · PDF file(Garapen Iraunkorra eta...

  • GarapenerakoGarapenerakolankidetzarenlankidetzareneraldaketaeraldaketaekologikorakoekologikorakogida praktikoagida praktikoa

  • Garapenerako Lankidetzaren Euskal Agentziaren eta Bizkaiko Foru Aldundiaren finantzaketari esker egin ahal izan da gida hau.

    GarapenerakoGarapenerakolankidetzarenlankidetzareneraldaketaeraldaketaekologikorakoekologikorakogida praktikoagida praktikoa

  • Koordinazioa eta idazkuntza: Florent Marcellesi (Bakeaz).Edizioaren koordinazioa: Bakeaz.

    Bakeaz Arriquibar plaza, 3-1.a esk. 48008 Bilbao Tel.: 94 4790070 Faxa: 94 4790071 Helbide elektronikoa:[email protected] http://www.bakeaz.org

    Ekolankidetzaren bidez, hots, garapeneko GKEen kideeketa ekologistek eta erakunde publikoek osaturiko iraunkor-tasunari, ingurumenari eta lankidetzari buruzko gogoetakoeta parte hartzeko lantaldearen bidez, honako lagun hauekparte hartu dute gida honetan: Puri Prez Rojo, FtimaAmezkua Kortadi (Mugarik Gabe); Jaime Bernar (Zabalketa);Jorge Lagos (Paz con Dignidad); Myriam Artola Dendaluce,Sandra Delgado Garca (Alboan); Aitana Uria Gutirrez (UnescoEtxea); Vernica Crdoba (Mugarik Gabeko Ingeniaritza); Ikerdel Ro Lahidalga (Bizilur); Mnica Quintela (Mundubat);Christine Wolf, Natalia Rodrguez (Ekologistak Martxan);Iaki Barcena Hinojal (Ekologistak Martxan eta UPV/EHUrenZientzia Politikoen Departamentua); Ramn Elosegui(SEO/BirdLife); Mari Luz Iarra Palomino; Ruth Vicente, MirenSaiz, Monika Sojo (Garapenerako Lankidetzaren EuskalAgentzia); Alazne Camia Izkara (Bizkaiko Foru Aldundia);Josu Oskoz (Arabako Foru Aldundia); Irene Molero Gurrutxaga(Gipuzkoako Foru Aldundia); Igone Palacios, Laura Snchez(Garapen Iraunkorra eta Ingurumen Hezkuntzari buruzkoUPV/EHUko UNESCO Katedra); Juanma Balerdi (EuskalFondoa); Unai Villena (Hegoa Institutua).

    Gida honetan adierazitako iritziak ez datoz nahitaez batgidaren elaborazioan parte hartu duten pertsona eta erakun-deenekin.

    Edizioa: Garapenerako Lankidetzaren Euskal Agentzia, 2012.Diseinua eta maketazioa: Voice Comunicacin & Diseo.Inprimaketa: Grficas Ingugom.

    Onespena-Ez-komertziala-Partekatzea, berdin 3.0Sorturiko materiala hirugarrenek banatu, kopiatu eta erakutsidezakete kredituetan, autoretza eta jatorria erakusten bada.Ezin da merkataritza-mozkinik lortu eta bideraturiko lanekjatorrizko lanaren lizentzia-termino beren pean egon behardute.

    Lege-gordailua: BI-637-2012

    Argitalpen hau inprimatzeko erabilitako papera % 100birziklatua eta klororik gabea da.

  • Hitzaurrea

    Ingurumenari buruzko nazioarteko lehen konferentziatikberrogei urtera eta Rio de Janeiroko Lurraren GoiBileratik hogei urtera, nazioarteko agenden helburubihurtu da garapen iraunkorra. Teorian gure politikaguztietan txertatu behar bada ere, adierazi beharradago garapenerako lankidetzak oso neurri txikian etasistematizatu gabe heldu diola kontzeptu horri.

    Dena dela, kontzeptu hori txertatzea Eusko Jaurlari-tzaren konpromisoa da, eta premiazkoa gizateriarentzat:ingurumen- eta klima-krisialdiei aurre egiteko, gizarte-eta ingurumen-arloan mundu bidezkoago bat eraikitzekotresna izango den eta planetaren muga ekologikoakerrespetatuko dituen garapenerako lankidetza batsortu behar dugu.

    Iraunkortasuna garapenerako lankidetzan txertatzekogida hau erronka horiei erantzuteko argitaratu da.Gidaren bidez, eguneroko jardunean era sektorial zeinzeharkakoan jarduteko aukera emango duten tresnapraktikoak eskaini nahi zaizkie garapenerako lankide-tzari eta ingurumenari lotutako pertsonei eta erakun-deei. Gainera, ikuspegi holistiko batean oinarritutadago, garapenerako lankidetzaren alderdi guztiakhartzen baititu kontuan: legezko esparrua, proiektuen

    zikloa, eragin politikoa, barne-kultura eta barne-politikak, eta garapenerako hezkuntza. Garapenerakolankidetzaren hainbat jardun-arlotan diharduten erakun-de publiko eta pribatuen eta sektore ekologisten adibideeta praktika on ugari biltzen ditu (Iparraldekoak zeinHegoaldekoak).

    Azkenik, Bakeaz erakundeak eta material hau lantzenesku hartu duten Euskadiko GKE eta pertsona guztiekegindako lana eskertu nahi dut. Zalantzarik gabe, tailerpresentzial ugariei eta online lanari esker, parte-hartzehandia izan du ezaugarri bereizgarri gida hau sortzekoeta idazteko prozesuak. Halaber, genero-ikuspegiazeharka txertatu izana azpimarratu nahi nuke. Garape-nerako Lankidetzaren Euskal Agentziarentzat, ikuspegihori, ingurumenarena bezalaxe, ezinbesteko baldintzada Iparraldeko eta Hegoaldeko garapen-prozesu orotan.

    Irakurketa emankorra izatea opa dizuet, eta zuen eskurajarri dugun tresna hau baliagarria izatea espero dugu.

    Marta AresGarapenerako Lankidetzaren Euskal

    Agentziako zuzendaria

  • aurkibidea

    6

  • 1Gida honenhelburuak etaoinarri teorikoak

    2Lege-esparrua

    11

    3Erakunde-politikak etabarne-kultura

    4Eragin politikoa

    17

    27

    33

    5Hezkuntza etaprestakuntza 43

    6Esku hartzekoestrategiak etaproiektu-zikloak 49

    7Glosarioa 69

    7

  • koadroak eta irudiak1. koadroa

    BA AL DAKIZU zeintzuk diren negutegi-efektuko gasen emisioakmurrizteko helburuak honako hauen arabera?

    20

    21

    22

    23

    24

    29

    ERREMINTA KUTXA: Ingurumenari buruzko lege-akordioeta gizarte-deklarazio nagusiak

    XEHETASUNEZ: Ingurumena Espainiako eta EAEko legedianeta gidaplanetan

    JARDUNBIDE EGOKIAK: Nazioarteko lankidetza Suitzakoingurumeneko araudian

    JARDUNBIDE EGOKIAK: Naturaren eskubideak Hegoan

    ZEREGINEN ZERRENDA: Lege-esparrua

    ERREMINTA KUTXA: Ingurumen-kudeaketarako tresnak

    23

    2. koadroa

    3. koadroa

    4. koadroa

    5. koadroa

    6. koadroa

    7. koadroa

    30JARDUNBIDE EGOKIAK: Erakundeetako ingurumen-kudeaketarenadibideak

    8. koadroa

    BA AL DAKIZU Etorkizun Iraunkorrerako HezkuntzarenHamarkadan gaudela?

    JARDUNBIDE EGOKIAK: Material didaktikoa eskola-jangelaekologikoetarako

    ZEREGINEN ZERRENDA: Eragin politikoa

    JARDUNBIDE EGOKIAK: Paradigma eta produkzio-ereduaaldatzeko aliantzak

    JARDUNBIDE EGOKIAK: Informazioaren eta komunikazioarenteknologiak eraginari aplikatuak

    XEHETASUNEZ: Ingurumenaren Munduko Erakundea

    BA AL DAKIZU nondik datorren 0,7a?

    XEHETASUNEZ: Politiken koherentzia eta antilankidetza

    ZEREGINEN ZERRENDA: Erakunde-politikak eta barne-kultura 31

    35

    36

    37

    38

    39

    40

    45

    46

    9. koadroa

    10. koadroa

    11. koadroa

    12. koadroa

    13. koadroa

    14. koadroa

    15. koadroa

    16. koadroa

    17. koadroa

    8

  • JARDUNBIDE EGOKIAK: Kontsumo kontziente eta arduratsuaizateko sentsibilizazioa

    18. koadroa

    ZEREGINEN ZERRENDA: Proiektuen zikloa

    JARDUNBIDE EGOKIAK: Ondo bizitze iraunkorraren adierazlea

    ERREMINTA KUTXA: Giza garapenaren indizea osatzeairaunkortasunaren ikuspegitik begiratuta

    ERREMINTA KUTXA: Ingurumen-inpaktuaren aurretiazkoebaluazioa

    XEHETASUNEZ: CO2aren merkatu boluntarioetan parte hartzekoirizpideak

    XEHETASUNEZ: Beste lankidetza-fluxuak: Hego-Ipar, Hego-Hegoeta Ipar-Ipar

    XEHETASUNEZ: Bizitza dago esparru logikotik haratago

    ERREMINTA KUTXA: Iraunkortasuna eta genero-jarraibideak

    19. koadroa

    20. koadroa

    21. koadroa

    22. koadroa

    23. koadroa

    24. koadroa

    25. koadroa

    26. koadroa

    27. koadroa

    28. koadroa

    29. koadroa

    30. koadroa

    ZEREGINEN ZERRENDA: Hezkuntza eta prestakuntza

    BA AL DAKIZU nola identifikatzen duen Espainiako lankidetzakingurumen-garapenerako Laguntza Ofiziala?

    JARDUNBIDE EGOKIAK: Ingurumen-lankidetza teknikodeszentralizatua

    XEHETASUNEZ: Garapenerako laguntza eskatzeari buruzko dekretuak,baremazioak eta inprimakiak berriz definitu behar dira

    46

    47

    51

    52

    53

    55

    56

    57

    58

    63

    64

    66

    67

    Uzkurtzen eta konbergentzian dauden herrialdeak giza garapenarenindizearen eta oinatz ekologikoaren arabera

    Kudeaketa-politiketako dimentsio ekologikoaren integrazioareneta giza ongizatearen arteko harremana

    Iraunkortasunaren kontzeptuzko esparrua

    12

    14

    65

    1. irudia

    2. irudia

    3. irudia

    Garapenerako lankidetzaren eraldaketaekologikorako gida praktikoa

    9

  • 10

  • 1Gida honen

    helburuak etaoinarri teorikoak

    Helburu orokorra

    Helburu espezifikoa

    Nori dago zuzenduta gida hau?

    Zer da iraunkortasuna?

    Erreferentziako testuak

    Nola erabili behar den gida hau

    11

  • Helburuorokorra

    Gida honen helburu orokorra krisi ekologikoari*aurre egitea da garapenerako lankidetzarenbidez.Helburu hori buruan, Garapenerako lankidetzaren eral-daketa ekologikorako gida praktikoak abiapuntutzathartzen du kontrakzio-eta konbergentzia-eredubat, eta horren arabera herrialde guztiek erantzukizunerkide baina bereziak* dituzte eta ikuspegi erkideaere partekatzen dute: materialen eta energiaren ekoiz-pena eta kontsumoa biosferaren karga-gaitasunera*mugatuta geratzea eta natura-baliabideak bidezkomoduan per capita banatzea.Hainbat aldaketa eragiten ditu horrek guztiak:

    Ipar globalerako,* aldaketa estruktural eta sozialakontsumo/produkzio txikiago eta hobeago baterantzbeharrezko baldintza gisa ez, ordea, nahikoamodu solidario eta iraunkorrean laguntzeko Hegokoherrialdeei eta haien biztanleria behartsuenei.Hego globalerako,* bilakaera sozioekologikoki era-ginkorra, okerreko garapenaren arkutik igaro gabe,baina betiere hazkunderako eskubidearekin, posibleaeta nahigarria den leku guztietan.

    * Izartxo batekin adierazitako termino teknikoak azken glosarioan daude definituta.

    Gida honen helburu espezifikoa lan-esparru bat etahainbat erreminta proposatzea da, iraunkortasunagarapenerako lankidetzan s