Frantziako iraultza

Click here to load reader

  • date post

    08-Apr-2016
  • Category

    Documents

  • view

    273
  • download

    7

Embed Size (px)

description

 

Transcript of Frantziako iraultza

  • 1

    FRANTZIAKO IRAULTZA

    Iker Hernndez Jauregi D.B.H 4

  • 2

    Aurkibidea

    Aurkibidea 2

    Frantziako Iraultza 4

    I. Iraultzaren zergatiak 4

    II. 1789ko Estatu Orokorrak 5

    III. Nazio Biltzarra (1789) 7

    IV. Biltzar Nazional Konstituziogilea (1789-1791) 8

    a. Bastillaren hartzea 8

    b. Konstituziorako bidean 10

    c. Iraultza eta Eliza 10

    d. Alderdien agerpena 11

    V. Biltzar Legegilea (1791-1792 12

    a. Gerra 13

    b. Krisialdi konstituzionala 14

    VI. Konbentzio Nazionala (1792-1795) 14

    a. Girondinoak eta jakobinoak aurrez aurre. 14

    b. Errepublika kolokan 16

    c. Robespierre eta Izualdi Handia 17

    VII. Directoire (1795-1799) 18

    VIII. Iraultzaren ondorioak 20

  • 3

    IX. Kronologia 22

    1787. 22

    1788. 22

    1789. 22

    1790. 23

    1791. 23

    1792. 23

    1793. 24

    1794. 25

    1795. 25

    1797. 25

    1799. 25

  • 4

    Frantziako Iraultza

    Frantziako Iraultza (frantsesez Rvolution franaise) 1789tik 1799ra

    bitartean Frantzian aldaketa azkar eta sakonak ekarri zituen prozesu

    sozial eta politikoa izan zen. Prozesu horretan, Frantziako Antzinako

    Erregimenaren egitura politikoa (monarkia absolutua, pribilegio

    feudalekin aristokraziarentzat eta klero katolikoarentzat) irauli zen,

    Ilustrazioko printzipio arrazionaletan oinarrituta eta Libert, galit,

    fraternit leloan bilduta.

    Aldaketa horiek bortizki astindu zuten Frantzia osoa. Errepublikaren

    aldekoak eta erregearen aldekoak elkarren kontra borrokatu ziren, eta

    Izualdian, exekuzioak zabaldu eta errepresioa areagotu zen, baita

    errepublikanoen artean ere. Kanpo harremanei dagokienez, Frantziari

    gerra egin zioten Europako botere nagusi guztiek garai honetan, lehengo

    egoera politikora itzularazi nahian.

    Iraultza Napoleon Bonapartek boterea eskuratzean amaitutzat jo

    zen. Inperio bat eta gerra ugariren ondoren, 1815ean monarkia berrezarri

    zen Frantzian.

    Aro Garaikidea Frantziako Iraultzaren atzetik etorri da. Harrezkero,

    errepublikak eta demokraziak ugaldu eta hedatu dira, eta ideologia

    modernoak sortu, Frantziako Iraultzan jaiotako liberalismoaren,

    nazionalismoaren, sozialismoaren eta sekularizazioaren argitan.

    I. Iraultzaren zergatiak

    Frantziako egoera orokorra oso zaila zen iraultzaren bezperan,

    faktore negatibo asko baitzeuden momentu horretan. Arrazoi horien

    artean ilustrazioaren ideiak, burgesiaren gorakada, krisi ekonomikoa eta

    uzta txarrak zeuden beste askoren artean.

  • 5

    Egitura kariei begira Frantzian, momentu hartan, monarkia

    absolutista krisi sakonean zegoen, bere egitura eta erakundeak

    estatuaren eta herritarren beharrei irtenbide bat emateko kapazak ez

    baitziren. Alde batetik burgesiaren gorakada handia egon zen XVIII.

    mende osoan zehar. Honek gero eta garrantzia ekonomiko handiagoa

    zuen, haien eskuetan baitzeuden finantzak, merkataritza eta produkzio

    bideak, besteak beste. Honen ondorioz estatuaren ondasun sortzaile eta

    honen ekonomiaren euskarri ia bakarrak bihurtu ziren. Honez gainera,

    haiek ziren, halaber, ikasketak egiten zituztenak, eta Ilustrazioaren

    berdintasun politikoaren eta gobernu eta gizarte arrazionalen ideiak hartu

    zituzten besteak batzuen artean. Guzti honen ondorioz, bere

    garrantziaren kontzientzia hartu zuten eta orduan ia ez zuten ordezkapen

    politikoa eskatzen hasi ziren.

    Azkenik, aipatutako krisi ekonomiko sakon hori are larriago bihurtu

    zen Frantziak AEBen independentziako gerraren gastuen ondorioz. Krisi

    ekonomikoko kinka honetara nekazaritza krisia eta uzta txarrak gehitu

    ziren, eta ondorioz pobrezia eta gosea gehiago zabaldu ziren. Baina honen

    beste ondorio larria ere izan zen industriaren produktuen eskaria jaistea,

    krisi industriala sortu zenarekin.

    II. 1789ko Estatu Orokorrak

    Luis XVI.a tronura igo zen krisi ekonomiko baten erdian; estatua

    porrotaren gertu zegoen eta gastuak sarrerak baino handiagoak ziren.

    Egoerak Zazpi Urteko Gudan eta Ameriketako iraultzan parte hartzean

    zeukan erroa. 1776ko maiatzean, Turgot ogasun ministroa egotzi zuten

    erreformak ezartzeko gai izan ez zelako. Hurrengo urtean, Jacques

    Necker, atzerritar bat, Ogasun Comptroller Orokorra izendatu zuten. Ezin

    izan zuten ministroa izendatu protestantea zelako.

  • 6

    Necker zerga atzeragarriek

    herri xumea zapaltzen zutela

    konturatu zen, aitoren semeentzat

    eta elizgizonentzat salbuespen

    ugari zeuden bitartean. Herrian

    zerga gehiago ezin zirela ezarri eta

    salbuespenak kendu behar zirela

    esan zuen; eta mailegu gehiago

    eskatuz gero, herriaren diru

    eskasia konponduko zela iradoki

    zuen. Necker txosten bat

    argitaratu zuen aldarrikapen hau

    sustatzeko (bertan defizita

    gutxiesten zuen 36 milio

    liberatan), eta legegizonen

    boterea murriztea proposatu

    zuen.

    Erregeen ministroek ez zuen

    txostena onartu eta Neckerrek,

    bere posizioa sendotzeko ministro

    egiteko eskatu zion erregeari. Hark

    uko egin zion, Necker egotzi zuen,

    eta Charles Alexandre de Calonne

    aukeratu zuen. Calonne dirua

    xahutzen hasi zen, baina,

    berehala, herriaren ogasun egoera

    larriaz jabetu zen eta zerga kode

    berria proposatu zuen.

    Proposamenaren arabera lurraren gaineko zergak ezarriko ziren,

    beraz, aitoren semeei eta elizgizonei eragingo zien. Legebiltzarrak

    proposamenari aurre egin zionez, Calonnek Handikien Biltzarra antolatu

    zuen. Hala ere, Biltzarrak ez zituen Calonneren proposamenak onartu eta,

    gainera, kritikak zirela medio, bere posizioa ahuldu zuen. Hortaz, erregeak

    Estatu Orokorrak bildu nahi izan zituen 1789ko maiatzerako, 1614tik

    lehenengo aldiz. Hori Borboi monarkiaren ahuleziaren seinalea izan zen,

    herri xumearen erabakiaren pean geratuko baitzen.

    Estatu Orokorrak hiru estatutan antolatuta zeuden: elizgizonak,

    nobleak, eta gainerakoak. Batzartu ziren azken aldian, 1614an, estatuek

    boto bana izan zuten, beraz, bik bati irabazi ahal zioten. Pariseko

    Legebiltzarra gobernuak iruzur egiteko beldur zen; emaitzak moldatuko

    zituelakoan baitzegoen. Hori horrela, biltzarra 1614ko bezalakoa izateko

    eskatu zuten. 1614ko arauak ez zetozen bat tokian tokiko arauekin,

    haietan, legebiltzarkideek boto bana zeukaten; hirugarren estatuaren

  • 7

    legebiltzarkideen zenbakia (herri xumea) bikoitza zen; legebiltzarkideak

    hautatzeko hauteskundeak zeuzkaten eta legebiltzarkide bat-boto bat

    araua zeukaten, estatuka botoa eman beharrean.

    Batzartu baino lehen,

    Hogeita hamar laguneko

    komitea, Parisko liberalen talde

    bat, estatuka bozkatzearen aurka

    hasi zen. Talde hark (batez ere

    aberatsak ziren) Estatu

    Orokorrean Dauphin bozketa

    metodoa erabiltzearen alde agertu

    zen. Taldekideek antzinako

    aurrekariak ez zirela nahikoak

    esaten zuten, burujabetza herrian

    zeutzalako. Neckerrek handikien

    bigarren bilkura bat antolatu zuen,

    bertan, bitartekaritza bikoitza

    egozten zuten, 333 boto aldeko

    eta 111 boto aurkako

    emaitzarekin. Erregeak, hala ere,

    abenduaren 27an proposamena

    onartu zuen; baina Estatu

    Orokorrent

    zat boto

    bakoitzaren

    pisuaren

    eztabaida

    utzi zion.

    Hauteskundeak 1789ko udaberrian izan ziren; hirugarren estaturako

    boto-emaile izateko, 25 urte edo goragoko frantses gizonezkoa izan;

    zergak ordaindu eta bozkatuko zen lekuan bizi behar zen.

    III. Nazio Biltzarra (1789)

    Hilabete bateko eztabaiden ostean, Hirugarren Estatuak ekimena

    hartu zuen. Abb Sieysek proposatuta, 1789ko ekainaren 17an, Estatu

    Orokorrek Frantziako Nazio Biltzarra izena hartu zuten, orain nazioa bera

    (eta ez estamentuak) ordezkatzen baitzuen biltzarrak. Beste bi

    estamentuei bat egiteko gonbita luzatu zien, baina haiek gabe ere

    jarraitzeko asmoa agertu zuen. Ekainaren 19an, xeheen arazoez

  • 8

    arduratuta zeuden apaizek bat egin zuten Hirugarren Estatuarekin, baita

    nobleziako 47 kidek ere.

    Ekainaren 20an, erregeak

    biltzeko lekua itxi zien, prozesua

    mugatzeko asmoz. Hala ere,

    biltzarra aldameneko pilotaleku

    batean bildu zen. Hor Pilotalekuko

    Zina egin zuten, zeinetan Frantziak

    idatzitako konstituzioa izan arte

    biltzen jarraituko zutela hitzartu

    zuten.Ekainaren 27rako,

    erregearen aldeko alderdiak

    amore eman zuen, nahiz eta

    Parisera eta Versaillesera soldadu

    asko hurbildu ziren. Biltzarrari

    babes- eta adore-mezu ugari iritsi

    zitzaizkion Frantziako hiri askotatik

    bidalita. Uztailaren 9an, biltzarrak

    Nazio Biltzar Konstituziogile izena

    hartu zuen.

    IV. Biltzar Nazional Konstituziogilea (1789-

    1791)

    a. Bastillaren hartzea

    Orduko, Necker Frantziako

    gorteko kide askok etsaitzat

    zeukaten Hirugarren Estatua

    babestu eta gidatzeagatik. Marie

    Antoinette erreginak, Artoisko

    kondeak (Luisen anaia gazteagoak)

    eta erregeko kontseilu pribatuko

    beste kide atzerakoiek limurtu

    zuten erregea Necker kanporatu

    zezan. Uztailaren 11n, erregeak

    Necker bota zuen, finantza

    ministerioa guztiz eraberritzen

    zuen bitartean.

    Paristar askok ust