Erizaintzako Zientzia eta Diziplina - Servicio Editorial de la ...Frantziako Iraultza eta Industria...

download Erizaintzako Zientzia eta Diziplina - Servicio Editorial de la ...Frantziako Iraultza eta Industria Iraultza ..... 32 1.6. Florence Nightingale ..... 33 2. Erizaintzaren eraketan egondako

of 140

  • date post

    05-Feb-2018
  • Category

    Documents

  • view

    254
  • download

    8

Embed Size (px)

Transcript of Erizaintzako Zientzia eta Diziplina - Servicio Editorial de la ...Frantziako Iraultza eta Industria...

  • 1

    Erizaintzako Zientzia eta Diziplina

    M. Isabel Elorza PuyadenaJoseba Xabier Huitzi Egilegor

  • CIP. Unibertsitateko BibliotekaElorza Puyadena, Mara Isabel

    Erizaintzako zientzia eta diziplina [Recurso electrnico] /M Isabel Elorza Puyadena, Joseba Xabier Huitzi Egilegor. Datos. Bilbao : Servicio Editorial. Universidad del Pas Vasco / Euskal Herriko Unibertsitatea, [2017]. 1 recurso en lnea : PDF (138 p.)

    Modo de acceso: World Wide Web.ISBN: 978-84-9082-689-8

    1. Enfermera. I. Huitzi Egilegor, Joseba Xabier, coaut.

    (0.034)614.253.5

    Euskararen arloko errektoreordetzaren sare argitalpena

    UPV/EHUko Euskara Zerbitzuak sustatua eta zuzendua, Euskarazko ikasmaterialgintza sustatzeko deialdiaren bitartez.

    Euskal Herriko Unibertsitateko Argitalpen Zerbitzua

    ISBN: 978-84-9082-689-8

  • AURkIBIDEA

    3

    AURkIBIDEA

    Aurkibidea

    I. Unitate tematikoaZainketen jatorria

    Sarrera . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71. Zainketak, herri primitiboetatik xix. mendera arte . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8

    1.1. Zainketa jardueraren jatorria . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81.2. Zainketen lehenengo urratsak: historiaurrea eta zibilizazio garrantzitsuenetakoak . . . . 10

    Historiaurrea . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10Egipto . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11Arro emankorra (k.a. III. milurtekoa-I. milurtekoa) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12Grezia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13Erroma . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15

    1.3. Kristautasunaren eragina erizaintzan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17kristautasunaren lehenengo urratsak (k.o. 1-500) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17

    1.4. Erdi Aroa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19Goi Erdi Aroa: iv. mendetik x. mendera arte . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19Behe Erdi Aroa xi. mendetik xv. mendera arte . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21Erromesaldien ugaritzeak: Santiago bidea. Gipuzkoako Goierriko eredua. . . . . . . . . . . . . . . . 25

    1.5 Errenazimendua, Aro Modernoaren hasiera: iraultza eta erreforma garaia (xv-xix) . . 28Osasunarekin erlazionatutako iraultza zientifikoa. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28Iraultza geografikoa eta ekonomikoa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29Iraultza erlijiosoa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30Frantziako Iraultza eta Industria Iraultza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32

    1.6. Florence Nightingale . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 332. Erizaintzaren eraketan egondako eraginak: xx. mendea Espainian . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 353. Erizaintzaren profesionalizazioa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 384. Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41

    II. Unitate tematikoaErizaintzako Zientzia eta Diziplina

    Sarrera . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45

    1. Erizaintzaren pentsabidea eta zainketen praktika . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 461.1. Zientzia/Pertsona: kontrakoak edo osagarriak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 461.2. Humanismoa/Zientzia eta erizaintzako zainketak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48

  • 4

    AURkIBIDEA

    2. Erizaintzako metaparadigma: pertsona, ingurua, osasuna, rola . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 512.1. Erizaintza zientzia, gaur egun: paradigmen bilakaera . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51

    kategorizazioko paradigma . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52Integrazioko paradigma . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53Transformazioko paradigma . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54

    3. Erizaintzako teorien eta ereduen sailkapena eta garapen laburra . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 563.1. Teorien naturaltasuna eta garapena . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 583.2. Eredu kontzeptualak eta erizaintzaren teorien arteko erlazioak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 593.3. Erizaintzako eredu kontzeptualen sailkapena . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60

    Beharren Eskola (Abdellah, Henderson, Orem) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61Elkarrekintzaren Eskola (Peplau, Orlando, Weindenbach, king) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61Helburuen Eskola (Roy, Johnson, Rogers, Levine) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61

    3.4. Eredu kontzeptualak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62Florence Nightingale (1820-1910) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62Dorothea Orem: autozainketaren eredua . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63Hildegard E. Peplau: erizaintza psikodinamikoa. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68Callista Roy: moldaketaren eredua . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72Jean Watson: erizaintza humanizatuaren filosofia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74Madeleine Leininger: dibertsitatearen eta unibertsaltasunaren zainketa kulturalaren teoria . . 77Virginia Henderson: beharren eredua . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80Marjory Gordon: patroi funtzionalak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87

    4. Ondorioa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 895. Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91

    III. Unitate tematikoaErizaintzako Zainketen Aplikazio Praktikoa

    Sarrera . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 951. NANDA Internationalen historia laburra . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 972. NANDA Internationaleko eremuak eta motak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 993. OSAKIDETZAn OSANAIA programarako egindako NANDAren eremuen moldaketa eta

    irakurketa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1034. Hendersonen ereduan oinarrituta, NANDA Internationaleko eremu bakoitzaren aplikazio

    praktikoaren proposamena . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1064.1. Beharraren kontzeptua . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106

    Motibazioaren teoria . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1074.2. Eremuen garapena . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109

    1. eremua: OSASUNA SUSTATZEA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 2. eremua. NUTRIZIOA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111 3. eremua. kANPORATZEA ETA TRUkEA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114 4. eremua. JARDUERA/ATSEDENA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 5. eremua. HAUTEMATEA/ EZAGUTZA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 6. eremua. AUTOPERTZEPZIOA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120 7. eremua. ROLA-HARREMANAk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122 8. eremua. SEXUALITATEA . . . . . . . . . .