Bidezko Merkataritzako Unitate Didaktikoa DBH

Click here to load reader

  • date post

    29-Mar-2016
  • Category

    Documents

  • view

    238
  • download

    8

Embed Size (px)

description

Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza

Transcript of Bidezko Merkataritzako Unitate Didaktikoa DBH

  • Material didaktikoa

    DBHDerrigorrezko Bigarren Hezkuntza

    BIDEZKO MERKATARITZA Irakasle Gida

  • Emaus Gizarte Fundazioak 2007. urtean prestatutako dokumentua dugu hau.

    Zuri, zure taldeari eta zure taldeko gazteei, Bidezko Merkataritza eta Kontsumo

    Arduratsua lantzen hasteko lagungarria izango zaizuela espero dugu.

    Emaus Gizarte Fundazioa Garapenerako Lankidetza Saila

    Belartza Poligonoa Gurutzegi kalea

    PK: 20018 Donostia Gipuzkoa

    Tel: 943 367 534 Faxa: 943 474 346

    E-maila: [email protected]

    www.emaus.comwww.cooperacionsolidaria.org

    Emaus Gizarte Fundazioa Garapenerako Lankidetza Saila

    Aurrekoetxea kalea 1, Behea Esk. PK: 48006

    Bilbo Bizkaia Tel: 94 4051644

    Faxa: 94 4051644 E-maila:

    [email protected] www.emaus.com

    www.cooperacionsolidaria.org

  • BIDEZKO MERAKATARITZAKO UNITATE DIDAKTIKOA

    1.- SARRERA

    1.1.- EMAUS FUNDAZIOAREN AURKEZPENA 2

    1.2.- GARAPEN SAILAREN AURKEZPENA 3

    1.3.- BIDEZKO MERKATARITZARI BURUZKO UNITATE

    DIDAKTIKOAREN AURKEZPENA 5

    1.4.- BIDEZKO MERKATARITZARI BURUZKO SARRERA

    OROKORRA 8

    2.- IKASTRESNAK

    1. SAIOA

    1.1.- Iparraren eta Hegoaren arteko aldeak 11

    1.2.- Abestiak 14

    2. SAIOA

    2.1.- Pobrezia eta desoreka munduan 16

    2.2.- Aulkien dinamika 20

    3. SAIOA

    3.1.- Bananaren rol-jokoa 23

    3.2.- Kontsumo iraunkorra. Publizitatea. 27

    4. SAIOA

    4.1.- Horma-irudien tailerra 38

    3.- EBALUAZIOAK 40

    4.- LOTURA INTERESGARRIAK 42

  • SARRERA

    1

  • 1.1.-EMAUS FUNDAZIOAREN AURKEZPENA

    Emaus Gizarte Fundazioa irabazi asmorik gabeko erakunde sozial eta laikoa da.

    Emaus International-eko kide da eta helburu hauek ditu:

    Pobrezian edo baztertuta dauden edo egoteko arrisku larrian dauden pertsonen bizi-baldintzak hobetzea, gizarteratzeko eta lan-munduratzeko

    prozesuetara bideratuz eta prozesu horietan lagunduz, ahalik eta autonomia

    handiena lortu dezaten.

    Injustiziari, pobreziari eta garapenari lotutako arazoen kausa, ondorio eta konponbideen inguruko kezka zabaltzea gizartean.

    Zein bitarteko ditugu?:

    Esku hartzeko, jendea trebatzeko eta gizarteratzeko nahiz lan-munduratzeko programa eta zerbitzu integralak. Bakoitzari egokitutako ibilbideak prestatzen

    eta bultzatzen ditugu.

    Hondakinak berreskuratu eta erabiltzeko ekimenak, garapen iraunkorra bultzatze aldera.

    Ekonomia sozial eta solidariko enpresak, lan-munduratzeko enpresak eta bidezko merkataritzako ekimenak bultzatzen eta sortzen ditugu.

    Injustiziari, pobreziari eta garapenari lotutako arazoen kausa, ondorio eta konponbideak etengabe ikertu eta zabaltzen ditugu (aditzera emanez,

    ezagutza zabalduz, jendea sentsibilizatuz eta salaketa eginez).

    Garapenerako lankidetzako egitasmoak.

    www.emaus.com

    2

  • 1.2.- GARAPEN SAILAREN AURKEZPENA

    Garapenerako Lankidetzarako Saila da, besteak beste, Garapenerako

    Hezkuntza egitasmoak antolatzen dituena. Hauxe da sail horren egitekoa: injustizia,

    pobrezia eta botere-galtzea sortzen duten kausak, arazo horiek eragiten dituzten

    ondorioak eta guk horretan dugun erantzukizuna gizarteari ikusaraztea, gaur egungo

    nazioarteko antolamendu ekonomikoaren ondorioz, pobrezian eta baztertuta bizi diren

    Hegoaldeko pertsona eta herrien bizi-baldintzak hobetze aldera. Gure iritziz,

    garapenerako hezkuntza da helburu horiek lortzeko tresna egokiena.

    ZER DA GARAPENERAKO HEZKUNTZA GURETZAT?

    Garapenerako hezkuntza Iparraldearen eta Hegoaldearen arteko harremanen

    inguruan gogoeta egiteko, harreman horiek aztertzeko eta ikusmolde kritikoa sortzeko

    gai den prozesu bizia da guretzat. Garapenerako hezkuntzaren bidez gizabanakoek

    nahiz taldeek egoera jakin batzuen aurrean duten ikuspegia hobetu eta egoera horien

    aurrean duten jokamoldea aldatu nahi dugu. Horrekin batera, gure ekintzek epe

    luzean izango dituzten ondorioen inguruan gogoeta egiten saiatzen da garapenerako

    hezkuntza.

    Jendearen jarrera eta balioetan aldaketa onuragarriak bultzatzen saiatzen da

    hezkuntza-eredu hori. Aldaketa horien bidez jende guztiari boterea eta baliabideak

    eskuratzeko aukera ematen dien mundu bidezkoagoa sortu nahi dugu.

    Garapenerako hezkuntzaren helburuak hauek dira:

    Geure bizitzaren eta munduko beste pertsona batzuenaren artean dauden erlazioez jabetzen laguntzea.

    Pobrezia, bereizkeria eta zapalkuntza egotea eragiten duten kausak eta arazo horiek dakartzaten ondorioak azaltzea, halakoek gutako bakoitzaren

    bizimodua baldintzatzen dutela kontuan hartuta.

    Pertsonen auto-estimua areagotzen duten balio, jarrera eta trebetasunak lantzea, jendeak bere ekintzen gaineko erantzukizun handiagoa hartzeko.

    Gizabanakoei eta taldeei errealitatea aldatzen laguntzeko baliabide eta tresna egokiak ematea.

    3

  • Giza garapen iraunkorra bultzatzea, pertsonen gaineko eragina duten hiru mailetan: gutako bakoitzarengan, gure herri edo komunitatean eta

    nazioartean1.

    Gure iritziz, derrigorrezko hezkuntzan lantzen den beste edozein alderdi bezain

    garrantzitsua da garapenerako hezkuntza. Gainera, lehen hezkuntzako, bigarren

    hezkuntzako eta batxilergoko curriculumetan lantzen diren balio berberak lantzen dira

    garapenerako hezkuntzan. Bestalde, gaur egun munduan dauden desberdintasunei

    aurre egiteko eta desberdintasun horiek betiko ez iraunarazteko ezinbesteko tresna da

    garapenerako hezkuntza. Ikasleak garapenerako hezten baditugu, ez dituzte orain

    arteko egoerak errepikatuko eta aldaketarako eragileak izango dira.

    Hala, ikastetxeetan lantzeko prestatu ditugun egitasmoen bidez helburu hauek

    lortu nahi ditugu:

    Gaur egungo antolamendu ekonomikoaren ondorioz, pobrezian eta baztertuta dauden Hegoaldeko pertsona eta herrien bizi-baldintzak

    hobetzea.

    Injustizia, pobrezia eta botere-galtzea sortzen duten kausak, arazo horiek eragiten dituzten ondorioak eta guk horretan dugun erantzukizuna gizarteari

    ikusaraztea.

    Giza garapen iraunkorraren alde lan egitea, garapenerako lankidetza eta hezkuntzaren bidez, eta, aldi berean, erreferente bat izatea, gaur egun

    indarrean dauden nazioarteko harreman ekonomikoen ordez beste eredu

    batzuk bultzatzeko jarduerak garatzeko garaian.

    1 Polygone, Garapenerako eta Herri Hezkuntzarako Nazioarteko Sarea www.webpolygone.net , in UNESCO ETXEA eta EAE-KO GGKE-EN KOORDINAKUNDEA, Cuaderno de trabajo de educacin para el Desarrollo. Bilbo: Unesco Etxea arg., 2004.

    4

  • 1.3.- BIDEZKO MERKATARITZARI BURUZKO UNITATE

    DIDAKTIKOAREN AURKEZPENA

    Sei urte daramatzagu sentsibilizazio lanean. Denbora horretan bildutako

    esperientzian oinarrituta, eta jarduera horietan parte hartu duten ikasle eta irakasleek

    emandako erantzun ona kontuan hartuta, Emaus Gizarte Fundazioko Garapenerako

    Lankidetza Sailak unitate didaktiko hau prestatu du, bere ingurunearekiko

    elkartasunean eta erantzukizunean oinarritutako jarrerak lantzeko.

    GAIAK

    Bidezko Merkataritza da material didaktiko honetako gai nagusia. Guretzat

    berebiziko garrantzia du gai hori haur eta gazteekin lantzeak, alderdi asko ukitzen

    dituelako.

    Bidezko Merkataritza, Erantzukizun Pertsonala eta Iparraren eta Hegoaren arteko

    desorekak dira ikastresnen bidez landu nahi ditugun gaiak. Ikaskuntza-irakaskuntza

    prozesu dinamiko eta parte-hartzaile baten bidez, gaur egun gure herrialdeetan eta

    nazioartean dauden egiturak eraldatzen laguntzeko gazteek beharrezkoak dituzten

    ezagutza kritikoa eta gaitasunak eskuratu ditzaten.

    HELBURUAK

    Irakasleek gero eta gogo handiagoa dute justizia, elkartasuna eta antzeko

    balioak lantzeko. Hala, gogo horri lehendik hasitako bideari jarraipena emateko

    beharra gehituta, material didaktiko hau prestatu dugu, helburu hauek lortze aldera:

    Unitate didaktikoan lantzen diren gaien inguruko ezagutza barneratzea, aurkeztutako egoeren inguruko sentsibilizazioa eta kontzientziazioa landu

    ahal izateko.

    Material hau landuko dutenekin sentsibilizazio-prozesu bat hastea, gure gizarteko gizabanako eta taldeak aldatzeko, aurriritziak indargabetzeko eta

    elkartasun-balioak bultzatzeko.

    Material hau landuko duten gazteei beren iritzia adierazteko aukera ematea, trebetasun sozialak garatuz, errespetua, ekitatea, irmotasuna eta antzeko

    zeharkako balioen bidez.

    Talde-lana bultzatzea saio bakoitzean proposatutako dinamiken bidez. Taldean elkartzeko eta hausnarketa egiteko uneak egongo dira, halaber,

    eta lankidetza eta garapena bultzatzeko ekintzen bidez landuko ditugu une

    horiek.

    5

  • NORI ZUZENTZEN ZAIZKIO

    Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako irakasle eta ikasleei zuzentzen zaie material

    hau.

    Gainera, adin horretako gazteek garrantzi handia dute gizarteko jarrerak

    aldatzeko garaian. Haiek izango dira proposatutako ekintza eta dinamiketan parte

    hartzen dutenak, eta eztabaidak antolatzen, hainbat aukera edo alternatiba

    proposatzen edota mundu bidezkoagoa eta solidarioagoa lortzeko proposamenak

    egiten dituzten herritarrak.

    METODOLOGIA

    Proposatutako gaietan sakontzeko, ariketa desberdinak egingo dira, irakasleek

    eta gazteek hainbat gairen inguruan gogoeta egin ahal izan dezaten: Kontsumo

    Arduratsua, Bidezko Merkataritza, Publizitatea, Iparraren eta Hegoaren arteko

    Desoreka Gai horiek gazteekin lantzea oso garrantzitsua iruditzen zaigu, alderdi asko

    ukitzen dituztelako.

    Gai horiek parte-hartzean oinarritutako jarduera dinamikoen bidez landuko dira,

    gazteen artean kontzientzia kritikoa sustatzeko eta mundu bidezkoagoa eta

    solidarioagoa lortzen laguntzeko gaitasunak barneratu ditzaten gazte horiek.

    Irakasleak dira beren taldeak ongien ezagutzen dituztenak eta, hala, hemengo

    proposamenak parte-hartzaileen ezaugarrien arabera aldatu daitezke.

    MATERIALA

    Unitate didaktiko honek atal hauek biltzen ditu:

    Gaiaren aurkezpen orokorra:

    Gaiaren aurkezpen orokor honen bidez irakasleek gaiari buruzko zenbait datu

    ezagutzeko aukera izango dute.

    Ikastresnak

    Ikastresna hauekin irakasleek bidezko merkataritza, kontsumo arduratsua eta

    Iparraldeko eta Hegoaldeko egoera landu eta sakondu, eta hausnarketa

    egingo dute gaioi buruz. Ikastresnak 4 saiotan banatuta daude. Saio bakoitzak

    ordubete eta ordu eta erdi arteko iraupena du, eta ariketa bat edo bi lantzen

    dira saio horietako bakoitzean.

    Ariketa bakoitza honela banatuta dago:

    6

  • Irakasleentzako informazioa: Bertan jasotako informazio osagarria lagungarria izango zaie irakasleei zalantzak argitzeko, ikasleei

    alternatibak emateko, etab.

    Jardueraren garapena: Helburuak, landuko diren edukiak, ariketak non egin daitezkeen, zenbat irauten duten, nola landu behar diren, behar

    diren materialak, oharrak eta ikasleek erabili beharreko fitxak zehazten

    dira atal honetan.

    Eranskinak: Ikasleek ariketak egiteko beharko dituzten material guztiak, fitxak edo power point-ak jasotzen dira hemen.

    Ebaluazioak:

    Garrantzitsua da saio bakoitzaren ebaluaziotxo bat egitea: ez bakarrik

    irakasleek erabilitako metodologia egokituz joateko, baizik eta ikasleek

    egindako ekarpenen ondorioak ikasleei itzultzeko ere. Bukatzeko, beste

    eztabaidatxo bat egin daiteke, saioa amaitutzat eman aurretik.

    Saio guztiak amaitu ondoren, unitate didaktiko osoaren ebaluazio orokorra egin

    behar da. Bertan, unitatea osatzen duten alderdiak (metodologia, materialen

    egokitasuna, etab.) ebaluatuko dira, batetik, eta helburuak lortu diren, zertan

    aurreratu den eta bestelako datu interesgarriak aztertuko dira, bestetik.

    Lotura interesgarriak:

    Unitate didaktikoan jorratutako gaien inguruko informazio eta agiri interesgarriak

    dituzten interneteko helbideak eta bibliografia ematen ditugu atal honetan.

    Irakasleek nahi izanez gero landu dituzten gaiak gehiago sakontzeko.

    7

  • 1.4.- BIDEZKO MERKATARITZARI BURUZKO SARRERA

    OROKORRA

    Iparraldearen eta Hegoaldearen arteko desoreka handien oinarrian

    merkataritza-harremanak daude. Iparraldeak, Hegoaldearen kontura finkatzen ditu

    joko-arauak (lehiakortasuna eta kosta ahala kosta, ahalik eta irabazirik gehien

    eskuratzea), Hegoaldea izanik lehengaien eta eskulan merkearen sorlekua zein gero

    eta pobreagoa den harreman horien ondorioz. Langileen esplotazioa, esklabotza,

    emakumeen bazterketa, soldata miserableak, lan-baldintza osasungaitzak, naturaren

    suntsiketa dira erosten dugunarengatik maiz ordaintzen dugun prezioaren zatitxo bat,

    gu horren jakitun ez garen arren.

    Bidezko Merkataritzak zuzeneko tratuan eta elkarrekiko errespetuan oinarritutako

    merkataritza-harremanak finkatzen ditu, alderdi ekonomikoari ez ezik, alderdi sozialari

    eta ingurumenari ere begiratuz.

    Hegoaldeko herrietan, komunitate pobreenak antolatu egiten dira bizimodu

    duina lortzeko. Nekazarien kooperatibak, emakume-taldeak, eskulangileen elkarteak,

    erakunde sozialak (kaleko umeekin, baztertuekin eta lan egiteko) antolatzen dituzte.

    Ekoizleak dira Bidezko Merkataritzaren kateko lehen maila. Era askotako gaiak

    eskaintzen dizkigu haien lanak: elikagaiak, oihalak, kafea, kakaoa, txokolatea, azukrea,

    arropak, etxerako gauzak, zeramika, bitxiak, larrua, jostailuak, etab.

    Iparraldeko herrialdeetan, berriz, Bidezko Merkataritzako erakundeek hango

    taldeekin lan egiten dute, haien produktuak gure merkatuetan zabaltzeko. Hala,

    Bidezko Merkataritzako inportatzaileei eta dendei esker produktu horiek gure

    eskuetaraino iristen dira.

    Kontsumitzaileok gara Bidezko Merkataritza ahalbidetzen duen kateko azken

    maila. Gure boteretxoa erantzukizunez erabiltzen badugu, eta produktuen prezioa ez

    ezik, produktuok egindakoan izandako baldintza sozial eta ekologikoak ere

    aintzakotzat hartzen baditugu, esplotazioari EZETZ esan eta merkataritza-harreman

    orekatuagoak sortzen lagundu dezakegu.

    Era berean, esplotazio-baldintzak behingoz ezabatzeko behar diren aldaketa

    politiko eta ekonomikoak bultzatzeko Bidezko Merkataritzako erakundeek antolatzen

    dituzten kanpainetan laguntzea daukagu.

    8

  • Bidezko merkataritzaren oinarrian dauden irizpideak:

    Soldata duina: soldata duina ordaintzen zaie nekazariei beren produktuengatik.

    Funtzionamendu demokratikoa: kide guztiek erabakietan askatasunez parte hartzea daukaten enpresa eta kooperatibak bultzatzen dira.

    Bitartekari gutxiago: produktuen prezioekin espekulatu eta produktuok garestitzen dituzten bitartekarien kopurua murriztu edota ezabatu egiten da.

    Inguruko gizartea eta natura errespetatzea: ekoizpenak ez du ingurumena kutsatzen.

    Berdintasuna gizon-emakumeen artean: soldata berdina lan berdinagatik, eta berdintasuna lan-baldintzetan ere.

    Esplotaziorik eta lan-baldintza esklaborik ez: haurrak eskolatzea eta laneko gehiegikeria guztiak ezabatzea bultzatzen da.

    Epe luzerako harremanak: nazioarteko merkataritzaren eusteko gorabeherek eragin handia dute ekoizleengan. Horregatik, Bidezko Merkataritzako

    erakundeek epe luzerako harremanak eratzen dituzte, eta ekoizleek

    plangintzak egiteko segurtasun handiagoa dute. Gizarte-garapenerako

    programak landu, hazkuntza organikora aldatu edo epe luzerako helburuak

    finkatzea daukate, horrela.

    9

  • 10

    IKASTRESNAK

  • 1. S

    AIO

    A

    1. SAIOA

    1.1.- IPARRAREN ETA HEGOAREN ARTEKO ALDEAK

    IRAKASLEENTZAKO INFORMAZIOA Dakigunez munduko aberastasunak banatzeko modua ez da batere orekatua:

    munduko biztanleen %20ek, Iparraldeko biztanleek, alegia, aberastasunen %80 dituzte;

    eta biztanleriaren %80ek, hots, 4.500 milioitik gora pertsonak, Lur osoko aberastasunen

    %20 besterik ez dituzte.

    4.500 milioi pertsona horietatik gehienak bizitzeko behar dutena lurretik

    ateratzen duten nekazari txikiak dira.

    Hegoaldeko nekazari-familien egoera antzeko samarra da kontinente guztietan.

    Gehienak pobreziaren gurpil zoroari kateatuta bizi dira. Ez dute lurrik edo baliabiderik

    eskuratzeko aukera handirik, eta beren ekoizpena esportaziora bideratzeko

    espezializatu behar izaten dutenez, beren nekazaritza ez dago behar bezala

    dibertsifikatuta, jatekoa nekazaritzatik atera ahal izateko moduan. Gainera, beren diru-

    sarrerak murritzegiak izaten dira askotan, eta ezin dituzte dagoeneko bertan ekoitziak

    izateari utzi dioten elikagaiak erosi.

    Nekazaritzako langileak, jornalariak alegia, nekazariak ere baino are egoera

    kaskarragoan bizi dira. Besteen sailetan nekazaritzako lanak eginez bizi diren gizon,

    emakume eta haur horiek sail batetik bestera ibiltzen dira, eskulan premia handia

    dagoen lekuen bila, baina soldata urriak jasotzen dituzte eta lan-baldintza kaskarretan,

    gizarte-segurantzarik gabe, lan egiten dute. Kafea ekoizten duten estatuetako

    jornalariek, adibidez, egunean 2 eta 4 euro artean besterik ez dituzte jasotzen.

    11

  • 1. S

    AIO

    A

    ARIKETA: EGUNKARIETAKO IZENBURUEK DIOTENA HELBURU ZEHATZA:

    Herrialde garatuen eta pobretuen artean dauden aldeez jabetzea.

    Alde horien jatorrian dirua, natur baliabideak eta bestelakoak erabiltzeko daukagun moduan dagoela ulertzea.

    EDUKIA:

    Kontzeptuak: Iparraren eta Hegoaren arteko aldeak ekonomian, politikan, gizartean eta ingurumenean.

    Prozedurak: egunkarietako albisteak aztertzea.

    Jarrerak: Iparraren eta Hegoaren arteko aldeez eta alde horien kausez jabetzea, eta guk horretan erantzukizun puska bat ere

    badugula konturatzea.

    JARDUERAREN GARAPENA:

    Ikasleek egunkari eta aldizkarietatik ateratako albisteak ikusiko dituzte power

    point aurkezpen batean edo paperean. Albiste horietako batzuk Iparraldeko egoeraz

    mintzo zaizkigu, eta besteak Hegoaldekoaz. Lau sail nagusi aztertzen dira albisteotan:

    gizartea, politika, ekonomia eta ingurumena.

    Albiste horien arteko bi aukeratu beharko dituzte ikasleek (Iparraldeari buruzkoa

    bata eta Hegoaldeari buruzkoa bestea) eta sakonago aztertuko dituzte albisteok,

    Iparreko eta Hegoaldeko egoeren artean dauden zazpi alde nabarmenenak

    azpimarratuz.

    Ariketa amaitzeko, ikasleek gainerako ikasleen aurrean azalduko dituzte

    aurkitutako alde edo desberdintasunak.

    LEKUA:

    Power point-ak proiektatu daitezkeen gelan.

    IRAUPENA:

    30 minutu

    BEHARREZKO MATERIALA:

    Power point-a edo, bestela, albisteen kopia paperean inprimatuta.

    12

  • 1. S

    AIO

    A

    1.1. eranskina: Egunkaria (power point)

    1.2.eranskina: Egunkaria (Word)

    OHARRAK:

    Ariketa taldeka egin daiteke, talde bakoitzak bina albiste aztertuz (3-4ko

    taldeetan, adibidez).

    13

  • 1. S

    AIO

    A

    1.2.-ABESTIAK

    ARIKETA: ABESTIEN TAILERRA HELBURU ZEHATZA:

    Gai hauek azaltzea gazteei: Iparraldearen eta Hegoaldearen arteko desorekak, nazioarteko merkataritza harremanak,

    kontsumismoa eta herritarren pasibotasuna.

    Irakasleei tresna bat ematea abestien bidez giza eskubideen inguruan gogoetan egiteko. Gogoeta horren barruan, Giza

    Eskubideen Adierazpen Unibertsala ez ezik, balio etiko

    orokorragoak ere aztertu litezke, hala nola pertsonen arteko

    harremanak, naturarekiko errespetua, norberarekiko errespetua,

    norberaren garapena eta independentzia, maitasuna,

    komunikazioa, etab.

    Eztabaida eta sen kritikoa bultzatzea.

    EDUKIA:

    Kontzeptuak: Iparraren eta Hegoaren arteko desorekak eta Giza Eskubideen Adierazpen Unibertsala.

    Prozedurak: abestien hitzak aztertzea.

    Jarrerak: enpatia, elkartasuna, hausnarketa, ekitatea, errespetua eta elkartasuna bultzatzea

    JARDUERAREN GARAPENA:

    Abesti bat aukeratu. Denen artean entzun eta aztertu ondoren, abestiaren letra

    banatu. Gazteak taldeka elkartu, aukeratutako abestiaren letra berriz ere aztertzeko.

    Taldeka, galdera hauek erantzun behar dituzte:

    Zer sentitu duzue musika hori entzutean? Egileak zer adierazi nahi du, zuen ustez? Zer ekartzen dizue burura? Ezagutzen al duzue antzeko egoerarik? Ados zaudete mezuarekin?

    14

  • 1. S

    AIO

    A

    Azkenik, gazteek abesti baten hitzak asmatu beharko dituzte, gai

    hauetarakoren batean oinarrituta: Iparraren eta Hegoaren arteko desoreka, kontsumo

    arduratsua, herritarren pasibotasuna

    LEKUA:

    Ikasgelan.

    IRAUPENA:

    20-25 minutu, abesti kopuruaren arabera.

    BEHARREZKO MATERIALA:

    Abestiak entzuteko CD-a eta abestien letren fotokopiak.

    1.2. eranskina: Abestien zerrenda + letrak

    1.2. eranskina: Abestiak

    OHARRAK:

    Ariketa hau taldeka egin daiteke, talde bakoitzak abesti bat aztertuz.

    15

  • 2. SAIOA

    2.1.- POBREZIA ETA DESOREKA MUNDUAN

    IRAKASLEENTZAKO INFORMAZIOA 0 POBREZIA kanpainaren web-orritik datu hauek atera ditugu1:

    2. S

    AIO

    A

    Munduko biztanleen %10 Lur osoko ondasunen %70en jabe dira.

    Munduko biztanleriaren bosten batek munduko baliabideen %60 kontsumitzen ditu, Lur osorako dauden baliabideak arriskuan

    jarriaz.

    100 enpresa handienek munduko herri guztien erdiaren barne-produktua baino diru-sarrera handiagoak dituzte urtean.

    Munduko pobreen %75 nekazariak dira.

    Munduko pobreen %70 emakumezkoak dira.

    1.100 milioi pertsonak eguneko dolar bat baino gutxiago dute bizitzeko.

    2.700 milioi pertsonak eguneko bi dolar baino gutxiago dute bizitzeko.

    1.200 milioi pertsonak ez dute edateko urik.

    800 milioi pertsonak gosea eta nutrizio txarra dute.

    Goseak eta nutrizio txarra 6 milioi ume hiltzen dituzte urtean (FAOren arabera).

    Urtero 10 milioi ume hiltzen dira sendagarriak diren gaixotasunengatik.

    Munduan 40 milioi pertsonak baino gehiagok HIESa dute, eta beste 5 milioi pertsona kutsatzen dira urtero.

    50 milioi pertsonak GIB dute, eta gehienek ez dute inolako tratamendu edo laguntzarik jasotzen.

    Herrialde pobretuetako 2.000 milioi pertsonak ez dute inolako osasun-tratamendurik jasotzen, sendagaien kostu handiarengatik,

    gehienbat.

    1 www.pobrezacero.org (2006/07/03)

    16

  • Sendagairik jasotzen ez dutenez, urtero hamaika milioi ume hiltzen dira munduan, gaixotasun sendagarrien ondorioz.

    Gaur egun munduak gizaki guztion garapena ziurtatzeko adina baliabide

    finantzario, teknologiko eta humanoak dituen arren (PNUD, 2005)2, ez da garapen hori

    lortzeko ezer egiten.

    0 POBREZIA kanpainak esaten duen moduan, zeharo onartezina da munduan

    dugun pobrezia eta desoreka, arazo hori konpontzeko behar diren baliabide guztiak

    gure esku daudela jakinda. Onartezina da, halaber, herrialde pobre eta aberatsen

    arteko aldea urterik urte handituz joatea. Desoreka horren ondorioz, munduko biztanle

    gehienek gosea, HIESa, analfabetismoa, emakume eta nesken diskriminazioa,

    naturaren kutsadura, teknologiak eskuratzeko ezintasuna, gatazken ondoriozko

    lekualdaketa masiboak, nazioarteko ondasunen banaketa desorekatuen ondoriozko

    migrazioak jasan behar izaten dituzte.

    2. S

    AIO

    A

    Bestalde, munduko biztanleen bosten batek Lurreko natur baliabideak gehiegi

    ustiatzen ditu, gure kontsumo arduragabearen ondorioz, eta horrek arriskuan jartzen du

    Lurraren garapen iraunkorra.

    Pobrezia eta desoreka hori gure egungo antolamendu politiko eta

    ekonomikoari zor zaio. Gaur egun, munduko ekonomia indartsuenak dira nazioarteko

    merkataritzan pribilegio gehien dituztenak. Herrialde pobretuek, berriz, ordaindu

    ezineko zorrekin jarraitzen dute, eta nazioarteko laguntza-sistemak ez die askorik

    laguntzen.

    Azken urteotan izugarrizko hazkunde ekonomikoa izan dugun arren, hazkunde

    horrek ez du giza eskubideak edo eskubide kolektiboak betetzea ekarri, aurkakoa

    baizik, bidegabekeriak eta desoreka gero eta handiagoak baitira.

    Nazioarteko merkataritza-harremanak desorekatuak dira, eta horrek arazo ugari

    sortzen ditu alor askotan: ekonomian, ingurumenean, gizartean, kulturan Arazo horiek

    mundu osoak jasaten ditu, baina herrialde pobretuak dira gaizkien ateratzen direnak,

    Iparraldeko herrien jokamoldeak lotura zuzena baitu Hegoaldeko herrien egoerarekin,

    eta, hala, Hegoaldeko herri eta pertsona askok jasaten duten egoera negargarriaren

    erantzule dira Iparraldeko herriak.

    1. gaian nazioarteko merkataritza-harremanen ondorio txarrak azaltzen dira.

    Munduko herrialdeen eta pertsonen arteko harreman desorekatuak, adibidez,

    nazioarteko merkataritza-harremanetan dagoen desorekari zor zaizkiola uste dugu. Hiru

    arazo nagusi aztertu ditugu, hainbat ikuspegitatik: 2 Giza garapenari buruzko 2005eko txostena. La cooperacin internacional ante una encrucijada. Ayuda al desarrollo, comercio y seguridad en un mundo desigual, PNUD, 2005.

    17

  • ekonomiaren alorrean, Hegoaldeko nekazarien egoera.

    ingurumenaren alorrean, zor ekologikoa.

    gizartearen alorrean, Hegoaldeko herrietara deslokalizatutako enpresetan diharduten emakumeen egoera.

    Hiru alor horiei buruzko informazioa 2. gaiaren sarreran garatu dugu.

    2. S

    AIO

    A

    18

  • ARIKETA: MUNDUAREN EGOERA GAUR EGUN HELBURUAK ZEHATZAK

    Nazioarteko merkataritza-harremanen eta ekonomia, gizarte, kultura eta ingurumen alorreko arazoen artean dagoen lotura

    ulertzea.

    2. S

    AIO

    A

    Zor ekologikoa zer den jakitea eta makiletan lan egiten duten emakumeen eta Hegoaldeko nekazarien egoera ezagutzea.

    Iparraldearen eta Hegoaldearen arteko desorekaren inguruan gogoeta egitea.

    EDUKIAK

    Kontzeptuak: zor ekologikoa, makiletan lan egiten duten emakumeen egoera, Hegoaldeko nekazarien egoera.

    Prozedurak: Nazioarteko merkataritza-harremanek sortutako arazoak power point-a ikustea.

    Jarrerak: barneratzea eta gogoeta egitea.

    JARDUERAEN GARAPENA

    Nazioarteko merkataritza-harremanek eragindako arazoak azaltzea, power

    point bat erabiliz.

    LEKUA

    Power point-ak proiektatu daitezkeen gelan.

    IRAUPENA

    30 minutu.

    BEHARREZKO MATERIALAK

    Power point hau:

    2.1. eranskina: Nazioarteko merkataritza-harremanek sortutako arazoak

    OHARRAK

    Power point-a ikusteko kanoirik ez baduzue, power point-a gardenki bihurtu eta

    proiektagailua erabili dezakezue.

    19

  • 2.3.-AULKIEN DINAMIKA

    IRAKASLEENTZAKO INFORMAZIOA

    NOLA DAUDEN BANATUAK, GAUR EGUN, MUNDUKO ABERASTASUNAK

    Aberastuak Aberastasunen %80 Munduko populazioaren %20.

    2. S

    AIO

    A

    Pobretuak Aberastasunen %20 Munduko biztanleriaren %80.

    20 pertsonako taldean: Aberatsek 16 aulki eta 4 pertsona. Pobreek 4 aulki eta 16 pertsona.

    25 pertsonako taldean: Aberatsek 20 aulki eta 5 pertsona. Pobreek 5 aulki eta 20 pertsona.

    30eko taldean: Aberatsek 24 aulki eta 6 pertsona. Pobreek 6 aulki eta 24 pertsona.

    GAUR EGUNGO EGOERA

    1.200 milioi pertsona baino gehiago egunean $1 (1) baino gutxiagorekin bizi dira.

    54 herrialde inguru 1990ean baino pobreagoak dira orain. Saharaz azpiko herrialdetan HIESa eta gosea duten pertsonak

    ugaritzen ari dira.

    EMAKUMEA

    $1 edo 1 baino gutxiagorekin bizi direnen %70 emakumezkoak dira.

    Emakumeek lanaren 2/3 egiten dute eta munduko soldataren %10a baino gutxiago jasotzen dute.

    Emakumeek eguneroko lanegun luzeaz gain etxeko lanak egin behar izaten dituzte.

    20

  • ARIKETA: AULKIEN DINAMIKA HELBURU ZEHATZA:

    Gazteek ezagutzea zein diren nazioarteko merkataritzaren ondorioak eta zergatiak.

    Mundu bidezkoagoa lortzeko herrialdeen arteko elkartasunak duen garrantziaz jabetzea gazte horiek.

    2. S

    AIO

    A

    Iparraldearen eta Hegoaldearen arteko desorekei buruz hausnartzea.

    EDUKIA:

    Kontzeptuak: Iparraren eta Hegoaren desberdintasunak, munduko injustizia, zor ekologikoa, kanpo-zorra, migrazioa,

    arrazismoa, Hegoaldeko nekazarien egoera, emakume

    nekazarien egoera.

    Prozedurak: Parte hartuz, eztabaida, negoziazioa.

    Jarrerak: enpatia, elkartasuna, hausnarketa.

    JARDUERAREN GARAPENA:

    Ikasleak bi taldetan banatu: batzuk, herrialde aberastuak (Iparra) izango dira,

    eta besteak pobretuak (Hegoa). Guztiek aulki kopuru bera izango dute eta zutik jarriko

    dira gainean.

    OHARRA: Aulki kopuru bera aukeratu dugu, munduaren egoera irudikatzeko,

    hots, munduan nahikoa baliabide daudela, biztanle guztion beharrak asetzeko.

    Dinamikan zehar talde pobretutik aulkiak kenduko ditugu aberastuei emateko.

    Ez dugu inor kanporatu edo kaleratuko: herrialde aberastuek dauzkaten aulki guztiak

    okupatu behar dituzte, batere libre utzi gabe; eta aldi berean, herrialde pobretuek

    geratzen zaizkien aulkiekin konpondu beharko dute. Ezin dute inolaz ere lurra ukitu.

    OHARRA: adi egon inor taldetik kanpo ez gelditzeko. Elkartasuna bultzatu behar

    dugu, bai talde barruan baita taldeen artean ere.

    Aulkiak kentzeko modu desberdinak daude. Hona hemen bi dira proposamen:

    1. Talde batetik bestera aulkiak kentzean, esan eta azaldu zein

    arrazoirengatik hartzen zaizkien: kanpo zorragatik (kontzeptua azaltzeko

    aprobetxatu); esku-lanarengatik (talde pobretutik aberatsera pertsonak

    pasa eta azaldu Hegoaldeko langileen egoera zein den), etab.

    21

  • 2. Aulkiak talde batetik bestera pasa, eta utzi taldekideei beren zalantzak

    eta iritziak adierazten. Momentu hau egokia da gazteei irakatsi nahi

    dizkiegun zenbait kontzeptu aurkezteko. Adibidez, aulkiak pasa eta

    itxaron talde pobretua kexatu eta zergatia galdetu arte (kanpo-zorra

    azaldu). Gero, alderantziz: talde aberastutik pobretura aulkiak eraman

    zor ekologikoaren ordainetan (azaldu zer den). Taldeak beren kasa utzi,

    ea mugimenduak sortzen diren, migrazio-mugimenduak talde batetik

    bestera, hain zuzen ere; eta arreta jarri talde hartzailearen erreakzioan

    (komentatu emigratzearen arrazoiak, zein den euren herrialdeen egoera,

    arrazismoa). Emakumearen gaia lantzeko mutilei beste taldera

    emigratzeko esan diezaiekegu (beren aulkia eraman dezakete beste

    taldera lurraren jabetza balitz bezala, esaterako), eta geratzen diren

    emakumeei edo neskei bi motxila soinean jartzea eskatuko diegu (familia

    eta familia hori aurrera ateratzeko zama irudikatzeko).

    2. S

    AIO

    A

    Klasea amaitzeko gaiari buruzko hausnarketa egin. Nola sentitu diren, egoera

    hobetzeko zer egin dezakegun, baliabide faltak nolako eragina duen gizakion garapen

    iraunkorrean

    LEKUA:

    Ikasgelan.

    IRAUPENA:

    30-40 minutu.

    BEHARREZKO MATERIALA:

    Behar den bakarra aulkiak dira.

    OHARRAK:

    Talde bakoitzeko ikasleek beren egoera defendatu behar dute.

    22

  • 3. SAIOA

    3.1.- BANANAREN ROL-JOKOA

    IRAKASLEENTZAKO INFORMAZIOA Merkataritza, kosta ahala kosta?

    Iparraren eta Hegoaren artean dauden alde izugarrien muinean bien arteko

    merkataritza-harremanak daude. Iparrak finkatzen ditu joko-arauak lehia eta etekinik

    handiena kosta ahala kosta, Hegoaldearen bizkar finkatu ere, Hegoaldeko

    lehengaiak eta eskulan merkea erabiltzen baititu, hura gero eta gehiago pobretuz.

    Laneko esplotazioa, esklabotza, haurren esplotazioa, emakumeen aurkako bereizkeria,

    soldata ziztrinak, osasunarentzat txarrak diren lan-baldintzak, naturaren suntsipena

    Horra gure erosketengatik maiz ordaintzen dugun prezioan sartzen diren zenbait

    ezaugarri, gu prezio horren atzean ezkutatzen denaz konturatu gabe.

    Bidezko merkataritza, alternatiba etikoa

    3. S

    AIO

    A

    Bidezko merkataritzan elkarrekiko errespetuan eta tratu zuzenean oinarritutako

    merkataritza-harremanak eratzen dira, garrantzia ekonomiari bakarrik eman beharrean

    gizartea eta ingurumena ere aintzakotzat hartuz.

    Hegoaldeko herrietan, komunitate pobreenak antolatu egiten dira bizimodu

    duina lortzeko. Nekazari-kooperatibak, emakume-taldeak, artisau-elkarteak, elkarte

    sozialak (kaleko umeekin, baztertuekin eta halakoekin lan egiten dutenak) eta

    antzekoak sortzen dituzte. Ekoizleak dira, hain zuzen, bidezko merkataritzako lehenbiziko

    maila. Haien lanaren emaitza dira guregana iristen diren elikagai, ehun eta artisau-lan

    ugari, hala nola, kafea, kakaoa, txokolatea, arropa, etxerako gaiak, zeramika, bitxiak,

    larruzko gauzak, jostailuak

    Iparraldeko herrietan bidezko merkataritza bultzatzen duten antolakundeek

    Hegoaldeko talde horiekin batera egiten dute lan, haien produktuak hemen

    merkaturatzen laguntzeko. Horrela, inportatzaileak eta bidezko merkataritzako dendak

    produktu horiek gure esku jartzen ahalegintzen dira.

    Kontsumitzaileok gara bidezko merkataritza ahalbidetzen duen kateko azken

    maila. Gure boterea arduraz erabiliz, eta produktuen prezioaz baino zerbait gehiagoz

    arduratuz, produktuok ekoiztean izandako baldintza sozial eta ekologikoez arduratuz,

    adibidez, esplotazioari EZETZ esan, eta merkataritza-harreman orekatuagoak ezartzen

    lagundu dezakegu.

    23

  • Bidezko merkataritzaren oinarrian dauden irizpideak:

    Soldata duina: nekazariei soldata duina ordaintzea haien produktuen truke.

    Funtzionamendu demokratikoa: erabakietan kide guztiek askatasunez parte hartzeko aukera duten enpresa edo

    kooperatibak bultzatzea.

    Bitartekari gutxiago: produktuen prezioekin espekulatu eta, ondorioz, prezio horiek garestitzen dituzten bitartekariak ahalik eta

    gehien murriztea edo guztiz ezabatzea.

    Inguruko gizarte eta natura errespetatzea: ekoizpenak ingurumena ez kaltetzea.

    Gizon-emakumeen arteko berdintasuna: lan berdinagatik soldata berdina, eta berdintasuna lan-baldintzetan ere.

    Esplotaziorik eta esklabotzaren tankerako lan-baldintzarik ez: haurrak eskolatzea eta laneko gehiegikeria guztiak ezabatzea.

    3. S

    AIO

    A

    Epe luzerako harremana: ekoizleak beti daude nazioarteko merkataritzak izaten dituen eusteko gorabeherak jasateko

    arriskuan. Bidezko merkataritzako erakundeetan epe luzerako

    harremanak eratzen dira, printzipioz, eta horri esker ekoizleek

    plangintza seguruak egiteko aukera izaten dute. Gizarte-

    garapenerako programak eta nekazaritza organikora aldatzeko

    prozesuak antolatu daitezke horrela, epe luzerako helburuak

    finkatuz.

    24

  • ARIKETA: BANANAREN ROL-JOKOA HELBURU ZEHATZA:

    Merkataritza-kateak benetan nola iharduten duen ulertzea, eta kate horretatik ateratako irabazien banaketa desorekatua

    ezagutzea (merkataritza bidegabea eta ohiko merkataritza).

    Kateko osagai desberdinen artean dauden harremanez jabetzea.

    Merkataritza bidezkoagoa eta orekatuagoa lortzeko, kateko osagaien artean komunikatu beharra dagoela ulertzea.

    EDUKIA:

    Kontzeptuak: merkataritza-katea, ohiko merkataritza, bidezko merkataritza.

    Prozedurak: rol-jokoa, eztabaida.

    Jarrerak: enpatia, negoziazioa, hausnarketa.

    3. S

    AIO

    A

    JARDUERAREN GARAPENA:

    Deskribapen-fitxak banatu eta taldeka elkartu.

    Talde bakoitzak gogoeta egin behar du hartu duen paperaren inguruan, eta

    hipotesi bat proposatu behar du, bananaren irabaziak talde guztien artean benetan

    nola banatu beharko litzatekeen esanez.

    Taldeko arduradun bakoitzak banana bana marraztu behar du arbelean.

    Marraztutako bananetan, taldeko arduradunak bere taldeak beretzat eta

    besteentzat finkatu dituen irabaziak idatzi beharko ditu.

    Normalena da taldeak ez bat etortzea banaketan, eta, hortaz, negoziatu egin

    beharko dute adostasunera iristeko. Talde bakoitzak eskuinean eta ezkerrean

    dituenekin bakarrik negoziatu dezake. Ekoizleek eta txikizkako saltzaileek talde

    bakarrarekin negoziatu ahal izango dute, katearen beste aldean ez dutelako inor.

    Eztabaida. Taldeka negoziatu eta irabazien bestelako banaketa bat proposatu

    ondoren, oraindik adostasunik lortu ez bada, eztabaida bat egingo da talde guztien

    artean. Negoziazio orokor horren bidez adostasunera iritsi beharko dute talde guztiek.

    Merkataritza-katearen funtzionamenduaren inguruko gogoeta, negoziazioetatik

    kanpo utzitako eta zapaldutako taldeak zein izan diren zehaztuz.

    Era honetako kateen ordez beste eredu bat proposatu behar da.

    25

  • Parte-hartzaileek ez badute bestelako eredu gauzagarririk aurkitzen, bidezko

    merkataritzaren eredua proposatuko zaie, ekoizleen eta txikizkarien artean dauden

    taldeak kanpoan utzita, haiek ez direlako beharrezkoak.

    Bidezko merkataritza zer den azaldu eta eredu horren ezaugarri nagusiak

    aurkeztu, power point baten laguntzarekin. Power point horretan ohiko merkataritzaren

    eta bidezko merkataritzaren arteko desberdintasunak ikusten dira, bakoitzak zenbat

    irabazten duen. Bi merkataritza mota horiek alderatzeko, bidezko merkataritzaren

    katea, beharrezkoak diren parte-hartzaileak, alegia, zein diren erakusten dira.

    LEKUA:

    Ikasgelan.

    IRAUPENA:

    30 minutu.

    BEHARREZKO MATERIALA:

    Bi material daude. Alde batetik bananaren jokoaren fitxak, jokatzeko; bestetik,

    power point bat, bidezko merkataritzaren aurkezpena egiteko.

    3. S

    AIO

    A

    3.1. eranskinak: Bananaren jokoaren fitxa.

    3.1. eranskinak: Bidezko merkataritza.

    OHARRAK:

    Power point-a ikusteko kanoirik ez baduzue, power point-a gardenki bihurtu eta

    proiektagailua erabili dezakezue.

    26

  • 3.2.- KONTSUMO ARDURATSUA. PUBLIZITATEA

    IRAKASLEENTZAKO INFORMAZIOA Gehiago saltzeko erabiltzen den sustapen-tresna modernoa da publizitatea.

    Funtsean behar eta gurari berriak sortzen ditu kontsumitzaileen artean.

    Publizitateak izugarri baldintzatzen ditu gure kontsumo-ohiturak eta produktu bat

    ala beste aukeratzeko joerak.

    Nola limurtzen gaituzte? Zer saltzen digu publizitateak?

    Irudia

    Garaipena, boterea

    Edertasuna

    Zoriona

    Baina, berez, ematen al zaigu informaziorik produktuei buruz? Ala publizitateak

    gurari berriak sortu besterik ez du egiten, berez behar ez ditugun arren zoriontsuagoak,

    onartuagoak, eta boteretsuagoak izateko gauzak eros ditzagun?

    3. S

    AIO

    A

    Adibide bat: txokolate iragarkietan denak agertzen dira poz-pozik, baina ba al

    zenekien txokolate-ekoizleek ekoizpen-kostua baino %30 gutxiago kobratzen dutela?

    Eta munduan bi milioi inguru familia bizi direla kakaoa haztetik, gehienak ere Afrikan?

    Eta zer dakigu kafeari buruz? Iragarkiek zer esaten digute kafearen inguruan? Ez

    digute txintik ere esaten kafe-ekoizleak joan deneko 15 urtean jasaten ari diren krisiaz,

    ezta? Horren ondorioz, sos ziztrin batzuen truke lan egiten dute, goseak bizi dira eta

    haurrak lanean jartzera behartuta daude.

    Gauza bera gertatzen da ehungintzan. Non eginda daude gure kiroletako

    oinetakoak? Begiratzen al dugu etiketa? Eta gure galtzak? Eta erosi genuen azken

    nikia?

    Ikusten!! Gehimen-gehienak herrialde pobreetan eginda daude, neska gazteak

    eta emakumeak esplotatuta edukitzen dituzten fabriketan, egunean 14-16 orduan lan

    egin ondoren bizirik irauteko ozta-ozta iristen zaizkien soldata ziztrinak jasoz.

    Baina informazio hori guztia ez da iragarkietan agertzen, ezta? Eta guk ere ez

    dugu eskatzen, horixe da okerrena!! Ez dakigu gure dirua nora doan, erosten ditugun

    produktuak zein lan-baldintzatan egin diren, ingurumena babestu den Ez dakigu

    ezer!!

    27

  • Aurkakopublizitatea, berriz, egungo publizitateren aurrean kritiko azaltzen

    saiatzen da, umorea erabiliz, gure kontsumoan jarrera kritikoagoa izan beharko

    genukeela eta produktuak kontsumitzeko garaian bidezko baldintzetan egindakoak

    aukeratu beharko genituzkeela ikusarazteko.

    Kontsumitzaile arduratsuak izan beharko genuke, baina zer da hori?

    Erosten ari garen hori zer den jakitea da kontsumitzaile arduratsuak izatea.

    Kontsumo arduratsua oso kontzeptu zabala da, baina hiru multzotan laburbiltzen

    saiatuko gara:

    Kontsumo etikoa: aukera bidezkoenak, solidarioenak eta ekologikoenak lehenesten dituena. Balio horien arabera kontsumitzen da, ez soilik

    norberaren onura aintzat hartuz.

    Kontsumo ekologikoan mugimendu ekologistak aldarrikatzen dituen hiru ekintzak murriztea, berrerabiltzea eta birziklatzea bultzatzen dira.

    Nekazaritza eta abeltzaintza ekologikoa, ekoizpen artisauak eta antzekoak

    hobesten dira hemen.

    3. S

    AIO

    A

    Kontsumo sozial edo solidarioa: produktu bat egiteko edo zerbitzu bat eskaintzeko jendeak zer-nolako lan-baldintzak eta gizarte-harremanak

    jasaten dituen hartzen da aintzakotzat hemen. Egindako lanaren truke

    bidezko ordaina ematea da helburua, bai beste herrialde batzuetako

    langileei bai gure ingurukoei. Bazterketa eta bereizkeria ezabatu nahi dira,

    edozein arrazoirengatik direla ere: arraza, jatorria, kultura, sexua edo erlijioa.

    Alternatiba sozialak eta integraziokoak bultzatzen dira, eta nazioartean

    bestelako antolamendu ekonomikoa ezartzen saiatzen da eredu hau.

    Kontsumitzaile garen aldetik, hots, sistema ekonomikoko azken maila garen

    aldetik, guk ere badugu gure boteretxoa. Gure kontsumitzeko moduaren bidez eragin

    zuzena dugu ekonomiaren eta munduaren bilakaeran. Jakinaren gainean eta arduraz

    kontsumitzea, naturarako eta jendearentzat onuragarriak diren jarduerak bultzatuz,

    merkatuari presio egiteko tresna eraginkorra izan daiteke.

    (Orrialde honetatik aterea: www.consumoresponsable.com).

    NORBERAK HARTU DITZAKEEN NEURRI ARDURATSUEN ZERRENDA

    Gure eguneroko bizimoduan arduraz jokatzeko gure esku dauden neurri txikien

    zerrendatxo bat osatu dugu hemen. Mundua aldatuko badugu, gure burua aldatzetik

    hasi beharko dugu.

    28

  • Ez erosi benetan behar ez duzun ezer. Beharrezkoa ez den kontsumoa anti-ekologikoa da funtsean.

    Jarrera kritikoa izan publizitatearen aurrean. Produktuen ezaugarriei begiratu, ez iragarkiek saltzen dizkiguten ametsei. Publizitateak beharrezkoa ez den

    kontsumoa bultzatzen du.

    Zerbait zakarretara bota aurretik, konpondu, berrerabili edo birziklatzerik dagoen edo beste inorentzat erabilgarria izan ote daitekeen pentsatu.

    Erosten ditugun produktu guztien bizi-zikloa kontuan hartu. Nondik datozen, nola eta nork ekoitzi dituzten, zein baldintzatan, nola garraiatu eta

    merkaturatu dituzten, zein hondakin sortzen dituzten?

    Bidezko salneurria ordaindu. Produktu asko merkaturatzeko soldata ziztrinak ordaindu eta ingurumena kutsatzen da.

    Ura:

    Bainatu beharrean dutxa azkar bat hartu, eta iturria itxi gorputza xaboiaz garbitzen duzun bitartean. Dutxatzean ura eta energia aurrezten dira,

    bainatzean baino bospasei aldiz ur eta energia gutxiago erabiltzen baita.

    3. S

    AIO

    A

    Hortzak garbitzean, bizarra kentzean, harrikoa egitean iturria itxita eduki.

    Komunean hustuketa-sistema bikoitza jarri, zisterna husten den bakoitzean 10 litro erabiltzen dira eta. Bestela, urez betetako botilak sartu zisternan, eta,

    horrela, kateari tira egiten diogun bakoitzean litro bat edo bi aurreztuko

    ditugu.

    Tantaka dauden iturriak konpondu: segundoko tanta bat 30 litro ur dira egunean.

    Ura aurrezten duten etxetresna elektrikoak aukeratu. Ur-karga erdiarekin garbitzen duten arropa- eta ontzi-garbigailuak daude. Horrela, 30-50 litro

    aurrezten dira garbialdi bakoitzeko.

    Garbigarri biodegradagarriak erabili.

    Ez utzi ontziak luzaroan garbitu gabe, orduan zailagoak baitira garbitzeko, eta askoz ur gehiago behar izaten da.

    Hondakin-urak ahalik eta gutxien zikindu: ez bota tanpoi, konpresa edo zigarrorik komunetik. Komuneko papera paperontzi batera botatzea komeni

    da, bestela ur asko kontsumitu eta ibaiak kutsatzen dira. Beraz, papera

    paperontzira.

    29

  • Argiak:

    Argi natural ederra erabili.

    Beharrezkoak ez diren argiak itzali. Gela batetik ateratzen zaren bakoitzean argia itzali.

    Kontsumo txikiko bonbilak erabili. Kontsumoa %75era arte aurrezten dute, eta atmosferara tona erdi karbono dioxido isurtzeari uzten zaio horrela, horixe

    baita goritasunezko bonbilek beren erabil-bizitzan isurtzen dutena.

    Argia maiz piztu eta itzaltzen den geletan ez erabili argi fluoreszenterik.

    Paretan kolore argiak erabili eta ondo banatu etxeko argiak.

    Leku publiko eta komunetako argiak ere (institutu, ikastetxe, sindikatu, ospitale eta abarrekoak) ondo zaindu.

    Berogailua:

    Zure etxea ondo isolatu. Leiho eta ateetan zinta isolatzailea jarriaz ez da korronterik sortuko, eta neguan beroak ihes egitea galaraziko duzu. Beira

    bikoitzeko leihoak ere onak dira berorik ez galtzeko.

    3. S

    AIO

    A

    Termostato bat jarri berogailuan, tenperatura 18 eta 20 bitartean erregulatzeko, eta tenporizadore bat, berogailuaren eguneroko gehienezko

    erabilera finkatzeko.

    Udan, pertsianak jaistea eta aire-korronteak sortzea aski izan daiteke giroa epeltzeko, aire giroturik erabili gabe, CFCak isurtzen ditu eta.

    Ez du zentzurik neguan mahuka laburrean ibiltzeak, berogailuan asko gastatzearen kontura. Hobe da jertse bat janztea.

    Gelaren batean berogailua erabiltzen ari ez bazara, berogailua itxi.

    Hauek dira berokuntza-sistema eraginkor eta garbienak: eguzki-energia, biogasa, egurra, gas naturala, gas propanoa, butanoa eta hiri-gasa.

    Eguzki-energiaren bidez, etxebizitza batean behar den ur bero eta berokuntza guztia lortu daiteke.

    Berokuntza-sistemak aldiro ikuskatzea eta garbitzea oso garrantzitsua da energia aurrezteko.

    Administrazioak diru-laguntzak ematen ditu berokuntza-ekipo zahar eta kutsakorren ordez energia berriztagarriak darabilten sistemak jartzeko.

    Etxetresna elektrikoak:

    30

  • Etxetresnak ez piztu behar ez badituzu. 2 kW-ko ur-berogailu elektriko bat egunean 3 ordutan piztuta edukita, urtean petrolio erdi tonaren baliokidea

    kontsumitzen da.

    Ondo aukeratu hozkailuaren neurria: zure beharrei erantzuten diena erosi, eta ez ikusgarriena edo handiena.

    Hozkailua eta izozgailua berez behar dena baino 10 gradu hotzago edukita, %25 energia gehiago erabiltzen da. Tenperaturak 3,3 eta 5,5 gradu artean

    egon behar du.

    Arropa-garbigailua hotzeko garbiketa-programekin erabili eta ur beroa oso zikin dagoen arroparentzat utzi. Ondo aprobetxatu garbialdi bakoitza,

    garbigailua ondo beteta.

    Ez eduki etxetresna bakoitzeko bat baino gehiago (bi telebista, adibidez).

    Etxetresnak matxuraren bat edukitzean konpondu, konponketak berria erostearen berdina kostatuko zaigula esaten badigute ere.

    Erabilera bakarreko edo oso gutxi irauten duen aparaturik ez erabili (argazki-kamerak, adibidez).

    3. S

    AIO

    A

    Eskuzko tresnekin ordezkatu daitekeen tresna elektrikorik ez erabili: hortzetako eskuila, potoak irekitzekoa, laban elektrikoak, zukugailua, etab.

    Hozkailu berria, ontzi-garbigailu berria edo edozein tresna elektriko erostean energia aurrezteko irizpideak kontuan hartu.

    Erabiltzen ari ez zaren etxetresnak deskonektatu. Zenbait aparatuk (telebistak adibidez), energiaren %33 arte kontsumitzen jarraitzen dute, itzalita egonda

    ere.

    Pilen bidez sortutako energia saretik hartzen duguna baino 600 aldiz garestiagoa da. Ahal den guztietan aparatuak argindar-sarera konektatu.

    Pilak behar izanez gero berriz kargatzen diren horietakoak erosi, eta ez inoiz

    zakarretara bota.

    Sukaldea eta elikagaiak:

    Erabiltzen duzun ontziaren araberako sua aukeratu. Ontzi txikia eta su handia erabiliz gero, beroa ontziaren ertzetik joango da.

    Kazolak estali beti, beroa ez alferrik galtzeko. Eltze espresa da aukera onena, denbora eta energia aurrezten dituelako. Bestela, lurrezko eltzeak, altzairu

    herdoilgaitzezkoak edo burdinazkoak hobeak dira aluminiozkoak baino.

    31

  • Ura edo janaria irakiten hastean, su txikiagoa jarri.

    Prestatu behar duzunerako egokiak diren ontzi eta eltzeak erabili. Adibidez, arrautza bat egosteko burduntzali txiki bat, eta kilo bat patata egiteko, berriz,

    eltze handiago bat.

    Janari gutxi berotzeko ez piztu labe handia.

    Janaria oso bero badago ez gorde hozkailuan, eta hotzean gorde behar ez dena (latak, ontzi zigilatuak) ere ez.

    Berriz erabili daitezkeen ontziak (jaki-ontziak, kristalezko potoak, eltzeak) erabili, janaria zilar-paperean edo plastikoan bildu beharrean.

    Jaten dituzun elikagaien jatorria zein den eta abeletxe industrialetan nola ekoitzi dituzten aztertu, batzuk izugarri krudelak izaten dira eta animaliekin.

    Saiatu zaitez laster-jakirik edo aldez aurretik prestatuko janaririk ez jaten, gehigarri eta kontserbagarri asko eta bilgarri gehiegi izaten dituztelako.

    Zure ingurunean ekoitzitako produktuak erosi: freskoago egoteaz gain, urrutiko lekuetatik ekarritako elikagaiek baino bilgarri gutxiago erabiltzen

    dituzte. Elikagaien garraioak sortzen duen kutsadura ez dugu ezertarako

    behar, eta ingurumenerako jasanezina da, gainera.

    3. S

    AIO

    A

    Elikagai ekologikoak jan, eta ez plagizida eta ongarri kimikoak erabiliz hazitakoak. Etiketan produktuen jatorria jartzeko eta ekoizteko plagizida edo

    gai kimikorik erabili duten zehazteko eskatu zure betiko dendariari.

    Garaiko fruta eta barazkiak jan, ahal dela.

    Produktu naturalenak aukeratu: esne normala hobea da kaltzioa, bitaminak, etab. gehitu zaizkiona baino.

    Kontserbak egin etxean.

    Ez haragi gehiegi jan, astean behin edo bitan nahikoa da.

    Ez arrain txikirik jan.

    Beste herri batzuetako produkturik kontsumituz gero (kafea, tea, txokolatea) bidezko merkataritzakoak erosi.

    Arretaz irakurri erosten dituzun elikagaien etiketak. Supermerkatuetan, genetikoki eraldatutako arto eta sojaz egindako elikagaiak (transgenikoak)

    daude dagoeneko, gailetak adibidez.

    Garraioa:

    32

  • Oinez joan batetik bestera. Kirola egiteaz gain kutsadura gutxitzen lagunduko duzu.

    Bizikleta erabili. Bidegorri kilometro asko dauzkagu dagoeneko.

    Garraio publikoa erabili, hirietako trafikoa arintzeko eta hiriak bizitzeko atseginago egiteko neurri egokiena da hori.

    Garraio publiko hobeak eta merkeagoak edo doakoak eskatu, autobus edo tren gehiagorekin, eguneko nahiz gaueko zerbitzuekin eta zaratarik eta

    kutsadurarik sortzen ez dutenak.

    Autoa nahitaez erabili behar izanez gero, beste lagun batzuekin batera erabili.

    Kontuz ibili eta ez joan 90-120 Km/h baino azkarrago. Ez bat-batean azeleratu, eta martxa laburrak neurrian erabili, bestela erregai asko

    erabiltzen da eta.

    Hiriguneetan abiadura-muga errespetatu, ez aparkatu oinezkoen eremuetan, klaxona neurrian erabili, eta kontuz alarmarekin. Soinu-kutsadura

    ere arazo larria da.

    3. S

    AIO

    A

    Zure aisialdian edo oporretan ez erabili autoa, eta bidaiatzeko edo txangoak egiteko garraio publikoak eskaintzen dizkizun aukerak erabili.

    Ez hegazkinik erabili, eguratsa izugarri kutsatzen dute.

    Ontziak:

    Plastikozko poltsak oso arazo larria dira, ez direlako birziklatzen. Ez erabili halakorik, eta erosketak egiteko otarra, oihalezko poltsak edo karroa

    eraman.

    Supermerkatuetan erabiltzen dituzten poliestireno hedatuko erretiluak ezin dira berrerabili edo birziklatu, eta plastikoan bildutako produktuak ez dira

    gainerakoak baino hobeak. Ez erosi bilgarri gehiegi duen produkturik, eta

    ontziratu gabe soltean saltzen dituztenak aukeratu. Osasuntsuagoa eta

    merkeagoa da hori.

    Ahal duzun guztietan itzultzeko beira aukeratu eta ez tetrabrick-ik erosi, plastikoz, paperez eta aluminio prentsatuz eginda dagoenez, zaila baita

    birziklatzeko. Aluminiozko latak ere ez dira aukera ona, lata horiek egiteko

    energia asko erabiltzen delako.

    33

  • Ez erosi edari-latarik, garestiagoa da ontzia edukia baino, eta ez dira berrerabiltzen. Lata bat ekoitzi eta garraiatzeko ontzi erdi petrolioren

    baliokidea behar da.

    Beirazko botilak eta flaskoak berrerabili, eta botatzekotan, beirarentzako edukiontzietan bota.

    PVC eta PET ontziek minbizia eragin dezaketen substantziak sortzen dituzte. Ez halakorik erabili, eta ahal duzun guztietan erabili eta itzultzeko beira

    aukeratu.

    Papera:

    Paper birziklatua eta kloroarekin zuritu gabekoa erabili. Bi aldeetatik erabili, eta ondoren birziklatzera eraman.

    Kontuz inprimagailuekin, paper-jale ikaragarriak dira.

    Kartoizko kaxak behin baino gehiagotan erabili, edukiontzira bota aurretik.

    Alde batetik erabili gabeko folioak zirriborroak idazteko erabili.

    3. S

    AIO

    A

    Papera eta kartoia ez bota zakarretara. Kaxa bat jarri etxeko txokoren batera, eta betetzean paper-edukiontzi batean hustu.

    Robinson Zerrendan izena eman, posta bidezko publizitate pertsonalizaturik ez jasotzeko. Postontzian ikurren bat jarri publizitaterik nahi ez duzula esanez.

    Garbigarriak:

    Ez erabili aerosolik. Ozono-geruza suntsitzen duten CFCak dituzte, eta berotegi-efektua areagotzen duten beste gas batzuk ere bai. Langargailuak

    aukera ona dira, eta berriz bete daitezke gainera.

    Iragartzen diren garbigarri gehienak (kristalak garbitzekoak, aire-freskagarriak, karearen aurkakoak, libragailuak, era guztietako detergenteak,

    lisiba) ez dira beharrezkoak eta oso kaltegarriak dira ingurumenerako.

    Etxea garbi-garbi utzi dezakegu xaboia, bikarbonatoa, ozpina eta limoia

    erabiliz.

    Aire-freskagarriek ez dute kiratsa kentzen, kirats hori baino usain fuerteagoa bota eta kirats hori usaintzea galarazi baizik.

    Hondakinak:

    Ez bota hondakin toxiko eta gogorrik (olioa, pintura, disolbagarriak, korrosiboak) hustubidetik, ura arazteko prozesu biologikoak eragozten

    34

  • dituzte eta. Halakoak biltzeko lekuren bat bilatu edo zakarretara bota,

    paperean eta plastikozko poltsa batean bilduta.

    Autoko olioa aldatzean olio hori ez bota ur-hodietatik edo mendian. Tailer mekanikoan utziz gero, olio hori dagokion lekura bideratzeko eskatu.

    Ez pilarik erabili, kutsadura handia sortzen dute. Nahita nahiez erabili behar izanez gero, berriz kargatzekoak aukeratu, eta ez inoiz zakarretara edo

    mendira bota.

    Sendagairen bat zaharkituz gero, ez bota zakarretara edo komunera. Botikara eraman, eta han arduratuko dira.

    Altzariak eta etxetresnak ez dira kalean edo mendian bota behar. Deitu halakoak biltzeaz arduratzen den elkarteren bati, eta haiek emango diote

    balioa.

    Arropa:

    Iparraldeko herrietan arropaz egiten dugun erabilera gehiegizkoak arazo larriak sortzen ditu Hegoaldeko herrietan. Ustezko lankidetza-egitasmoez

    mozorrotuta, gure hondakin asko Afrikan saltzen dira, bertako kotoi-industria

    eta merkataritza suntsituz.

    3. S

    AIO

    A

    Behar duzun arropa erosi bakarrik, sekula janzten ez dugun arropa piloa metatzen bukatzen dugu eta.

    Jantziak eta oinetakoak ondo zaindu, gehiago irauteko.

    Ez erosi zuntz sintetikorik, zuntza egiteko garaian kutsatzen dutenak bereziki.

    Kalitate oneko jantziak erosi, gehiago irauten dute.

    Erositako arropak non eta nola egin dituzten galdetu zure dendan.

    Lagunekin trukatu arropa.

    Bigarren eskuko arropa erosi.

    Zerorrek egin arropa.

    Bidezko merkataritzako dendetan erosi.

    35

  • ARIKETA: KONTSUMO ARDURATSUA. PUBLIZITATEA HELBURU ZEHATZA:

    Publizitatearen azterketa kritikoa egitea

    Gure kontsumo-ohiturak ikuspegi kritiko batetik aztertzea.

    Kontsumo arduratsua zer den jakitea.

    Baloreak eman kontsumitzaile bezala, jakin ze aukera ditugu.

    Erantzukizun pertsonalak, hau da, kontsumitzaile arduratsuak izateak duen garrantzia ikusarazi ikasleei.

    EDUKIA:

    Kontzeptuak: publizitatea, aurkakopublizitatea eta kontsumo arduratsua.

    Prozedurak: aurkakopublizitateari eta publizitateari buruzko hausnarketa.

    3. S

    AIO

    A

    Jarrerak: kontsumo arduratsua aztertzen hastea eta horren inguruko kezka sortzea.

    JARDUERAREN GARAPENA:

    Publizitateari buruzko power point-a ikusi eta eztabaida egingo dugu

    kontsumitzen ditugun produktuei eta kontsumitzeko ditugun arrazoiei buruz.

    Hedabideek saltzen digutena eta hedabide horiek gugan duten eragina

    azpimarratuko dugu bereziki.

    Gai hauek aztertuko ditugu, jarraian:

    Zer saltzen digu iragarki honek?

    Zein informazio ematen digu? Eta zein ez? Zergatik?

    Zergatik ematen digu informazio hori?

    Zer saltzen digute iragarkiak? Zein informazio ezkutatzen dute? Zergatik?

    Zer saltzen digute kontrapublizitateko iragarkiek? Zure ustez, zergatik ematen digute horrelako informazioa? Zer iruditzen zaizu?

    Inoiz pentsatu al duzue kontsumitzen ditugun produktuak nondik datozen?

    Garrantzitsua iruditzen al zaizu erosten ditugun produktuei buruz informazio gehiago jasotzea? Zergatik?

    36

  • Normalean jabetzen al gara kontsumitzen dugun guztiaz? Erosten dugun guztia behar dugu? Zergatik erosten dugu?

    Badakigu nondik datozen erosten ditugun produktuak? Eta nork egin dituen? Zein kondiziotan? Garrantzitsua al da gai horri buruzko

    informazioa izatea? Zergatik?

    Ba al dakigu halako produktuak ekoizten dituzten enpresek ingurumenean zer-nolako inpaktua eragiten duten? Garrantzitsua al da

    gai horri buruzko informazioa izatea? Zergatik?

    Kontsumo arduratsua praktikan jartzea dagoela uste duzue? Nola? Ideia batzuk eman.

    Gela-mailan nola landu dezakegu kontsumo arduratsua? Eta ikastetxean, nola sustatu dezakegu kontsumo arduratsua?

    Eztabaida amaitzean, publizitateko eta kontrapublizitateko iragarkiak erakutsi eta

    haiei buruz hitz egin. Zer iradokitzen digute? Zer sentiarazten digute?

    Kontsumo arduratsuari, Hegoaldeko nekazarien egoerari eta halako gaiei

    buruzko informazioa eskuratutakoan, ezagutzen duten produkturen bati buruzko

    kontrapublizitateko iragarki bat egin dezakete gazteek, taldeka. Iragarkia talde

    osoaren aurrean aurkeztu beharko dute ondoren, sentsibilizazio-lana egiteko.

    3. S

    AIO

    A

    LEKUA:

    Power point-a proiektatu daitekeen gelan.

    IRAUPENA:

    30 minutu

    BEHARREZKO MATERIALA:

    Publizitateari buruzko power point-a

    3.2. eranskina: Zer saltzen digu publizitateak?

    3.2. eranskina: Kontrapublizitateko iragarkiak

    OHARRAK:

    Power point-a ikusteko kanoirik ez baduzue, power point-a gardenki bihurtu eta

    proiektagailua erabili dezakezue.

    37

  • 4.SAIOA

    4.1.- HORMA-IRUDIEN TAILERRA

    ARIKETA: HORMA-IRUDIAK HELBURUAK

    Gazteek Bidezko Merkataritza, Kontsumo Arduratsua eta Hegoaldeko nekazarien egoera ezagutzea, eta gai horien

    inguruko informazio garrantzitsuena horma-irudi batean jasotzea.

    Gazteak ingurukoak sentsibilizatzeko duten gaitasunaz konturatzea.

    Sena eta azterketa kritikoa bultzatzea gizartean.

    EDUKIAK

    Kontzeptuak: bidezko merkataritza, Kontsumo iraunkorra eta Hegoaldeko nekazarien egoera.

    Prozedurak: informatzeko eta sentsibilizatzeko horma-irudiak sortzea.

    Jarrerak: enpatia, hausnarketa, ekitatea, errespetua eta elkartasuna bultzatzea.

    JARDUERAREN GARAPENA:

    Jaso duten informaziotik garrantzitsuena iruditzen zaiena aukeratu beharko dute

    gazteek eta horma-irudiak egin. Gero, horma-irudi horiek ikastetxean edo bilerak

    egiteko aretoren batean zintzilikatuko dituzte, beste pertsona batzuk sentsibilizatzeko.

    4. S

    AIO

    A

    LEKUA:

    Ikasgelan.

    IRAUPENA:

    Ordubete.

    BEHARREZKO MATERIALA:

    Kartoi mehea. Margoak. Aldizkari eta egunkari zaharrak.

    38

  • Itsasgarria. Guraizeak OHARRAK:

    Gaiak modu desberdinetara landu daitezke: gela bakoitzak edo kurtso bakoitzak

    gai bat landu dezake, edo, bestela, ikasle-talde bakoitzak landu nahi duen gaia

    aukeratzea dauka.

    4. S

    AIO

    A

    39

  • 40

    EBALUAZIOAK

  • Atal honetan ikasleei eta irakasleei zuzendutako ebaluazioen gidoia jasotzen

    da.

    Hiru proposamen aurkezten ditugu:

    A) IKASLEEN EBALUAZIO-GIDOIA, SAIO BAKOITZARI BURUZ

    Unitate didaktikoko edozein gai lantzen ari garela ere, irakasleek ikasleei

    zuzendu beharreko galderak jasotzen dira hemen. Ahoz egiteko galderak dira,

    proposatutako jarduera egin ondoren ateratako ondorioak ikusteko, nahiz

    ikasleek esateko daukaten guztia jasotzeko. Hala, hurrengo saioetarako

    erabilgarri izan litekeen edo interesgarria iruditzen zaien informazioa jaso behar

    dute irakasleek, ariketa bakoitza amaitu ondoren.

    B) IKASLEEN EBALUAZIO-GIDOIA, AZKEN SAIOARI BURUZ

    Hemen aurkezten dugun ebaluazio-eredua unitate didaktiko hauetako

    azkeneko saioan erabili behar da. Erantzunen bidez ikasleek unitate didaktikoei

    buruz duten iritzi orokorra jakin nahi da.

    D) IRAKASLEEN EBALUAZIO-GIDOIA

    Saio guztiak amaitu ondoren, irakasleek saioen ebaluaziotxo bat egitea komeni

    da, metodologia, iraupena etab. kontuan hartuta. Honekin batera doan

    eredua lagungarria izan daiteke ebaluazio hori egiteko.

    Ebaluazio-orriak 3.1. eranskinak karpetan daude.

    Ebaluazio horiez gain, Emaus Gizarte Fundazioak unitate didaktikoen jarraipena

    egingo du prestakuntzan zehar. Horretarako, irakasleak eta Emaus harremanetan

    egongo gara etengabe, eta Emausen irakasleen esanetara izango gara beharrezko

    azalpenak eta laguntza emateko. Saio bakoitzeko ariketa guztiak amaitu ondoren,

    bilera bat egingo dugu irakasleekin, egindako ebaluazioen emaitzak eta hobetzeko

    egin nahi dituzten proposamenak jasotzeko.

    41

  • 42

    LOTURA INTERESGARRIAK

  • Gai bakoitzaren inguruko informazio interesgarria eskaintzen duten web-orri

    batzuen helbideak ematen dizkizuegu jarraian.

    KONTSUMISMOA ETA KONTSUMO ARDURATSUA:

    www.consumoresponsable.com

    Orri honetan kontsumo arduratsua zer den azaltzen da.

    www.ozonalia.org

    Espainiako UNICEFen OZONALIA programaren orria. Bertan, kontsumo arduratsua

    eta bidezko merkataritza bultzatzen dira.

    www.consumoresponsable.org

    Orri honek kontsumo arduratsua eta enpresen erantzukizun soziala zer diren

    azaltzen digu.

    www.cooperacionsolidaria.org

    Nazioarteko merkataritza-harremanen inguruko gaiak jorratzen dira orrialde

    honetan, Hegoaldeko nekazarien egoera, enpresen erantzukizun soziala eta bidezko

    merkataritza bereziki.

    ERANTZUKIZUN PERTSONALA:

    www.consumehastamorir.com

    Consume Hasta Morir (Hil Arte Kontsumitu) ekimenaren orri honetan gogoeta

    egiten da gaur egungo kontsumo-ohituren inguruan.

    www.youthxchange.org; www.ecodes.org (gaztelaniazko bertsioa).

    Jvenes por el Cambio (Aldaketaren aldeko Gazteak) erakundeak

    argitaratutako txosten hau aurkitu dezakegu hemen: Manual de Educacin para un

    consumo sostenible [Kontsumo iraunkorrean hezteko eskuliburua].

    www.cooperacionsolidaria.org

    Nazioarteko merkataritza-harremanen inguruko gaiak jorratzen dira orrialde

    honetan, Hegoaldeko nekazarien egoera, enpresen erantzukizun soziala eta bidezko

    merkataritza bereziki.

    PUBLIZITATEA ETA KONTRAPUBLIZITATEA:

    www.consumehastamorir.com

    43

  • Consume Hasta Morir (Hil Arte Kontsumitu) ekimenaren orri honetan gogoeta

    egiten da gaur egungo kontsumo-ohituren inguruan.

    www.youthxchange.orgwww.setem.org/madrid/campanas.htm

    Setem-en web-orrian hainbat kanpainaren berri ematen da, eta

    aurkakopublizitateari buruzko kanpaina bat dago tartean.

    www.cooperacionsolidaria.org

    Nazioarteko merkataritza-harremanen inguruko gaiak jorratzen dira orrialde

    honetan, Hegoaldeko nekazarien egoera, enpresen erantzukizun soziala eta bidezko

    merkataritza bereziki.

    IPARRAREN ETA HEGOAREN ARTEKO DESOREKA

    www.bakeaz.org

    Mundu bidezkoagoa lortzeko bideak bilatzen eta eskaintzen dira orri honetan,

    bakearen eta garapen iraunkorraren ikuspegi zabala emanez, hainbat lan-alorretatik.

    www.haurralde.org

    Garapenaren eta lankidetzaren inguruko informazioa eta albisteak ematen dira

    orri honetan.

    www.cooperacionsolidaria.org

    Nazioarteko merkataritza-harremanen inguruko gaiak jorratzen dira orrialde

    honetan, Hegoaldeko nekazarien egoera, enpresen erantzukizun soziala eta bidezko

    merkataritza bereziki.

    BIDEZKO MERKATARITZAKO KATEA ETA OHIKO MERKATARITZA-KATEA

    www.intermonoxfam.org.

    Bidezko merkataritzari eta garapenerako lankidetzarekin zerikusia duten gaiei

    buruzko informazioa (artikuluak, egitasmoak, etab.) aurkitu daitezke orri honetan.

    http://www.emaus.com/01integracion-comerciojusto.htm

    Bidezko merkataritzari buruzko informazioa eta gai horren inguruan lantzen ari

    garen egitasmoen berri aurkituko duzue hemen.

    www.cooperacionsolidaria.org

    44

  • Nazioarteko merkataritza-harremanen inguruko gaiak jorratzen dira orrialde

    honetan, Hegoaldeko nekazarien egoera, enpresen erantzukizun soziala eta bidezko

    merkataritza bereziki.

    HEGOALDEKO NEKAZARIEN EGOERA

    www.sodepaz.org/cafe/cafe_pobreza.htm.

    Hegoaldean kafea hazten duten nekazarien egoerari buruzko informazioa

    jasotzen da orri honetan.

    http://www.pobrezacero.org/intro.php

    Espainiako Garapenerako GKEen Koordinadoraren orri honetan Zero Pobrezia

    kanpainari buruzko informazioa agertzen da: helburuak, ekintzak, etab.

    www.cooperacionsolidaria.org

    Nazioarteko merkataritza-harremanen inguruko gaiak jorratzen dira orrialde

    honetan, Hegoaldeko nekazarien egoera, enpresen erantzukizun soziala eta bidezko

    merkataritza bereziki.

    BIBLIOGRAFIA

    BANTUL JANOT, JAUME. Juegos motrices cooperativos. Paidotribo, Bartzelona (2004).

    FUNDACIN ADSIS. Curso de Comercio Justo. Cuaderno de trabajo (2003). GUTERMAN, TULIO. Educacin Fsica y Deportes. 3. urtea, 9. zk. Guterman,

    Buenos Aires (1998ko martxoa)

    INTERMN. Comercio Justo, una opcin de consumo, una opcin de justicia. Octaedro, Bartzelona.

    RUIZ OMEACA, JESS VICENTE. Juegos cooperativos y Educacin Fsica. Editorial Paidotribo, Bartzelona.

    SODEPAZ. Gua Educativa para el Consumo Crtico. Bartzelona (1998).

    45

    Emaus Gizarte Fundazioak 2007. urtean prestatutako dokumentuEmaus Gizarte FundazioaEmaus Gizarte Fundazioa1.1.-EMAUS FUNDAZIOAREN AURKEZPENA1.2.- GARAPEN SAILAREN AURKEZPENAZER DA GARAPENERAKO HEZKUNTZA GURETZAT?

    1.3.- BIDEZKO MERKATARITZARI BURUZKO UNITATE DIDAKTIKOAREN AGAIAKHELBURUAKNORI ZUZENTZEN ZAIZKIOMETODOLOGIAMATERIALA

    1.4.- BIDEZKO MERKATARITZARI BURUZKO SARRERA OROKORRAHELBURU ZEHATZA:HELBURUAK ZEHATZAKEDUKIAKJARDUERAEN GARAPENALEKUAIRAUPENABEHARREZKO MATERIALAKOHARRAK

    NOLA DAUDEN BANATUAK, GAUR EGUN, MUNDUKO ABERASTASUNAK

    GAUR EGUNGO EGOERAEMAKUMEA

    Merkataritza, kosta ahala kosta?Bidezko merkataritza, alternatiba etikoaIKASLEEN EBALUAZIO-GIDOIA, SAIO BAKOITZARI BURUZIKASLEEN EBALUAZIO-GIDOIA, AZKEN SAIOARI BURUZD) IRAKASLEEN EBALUAZIO-GIDOIA

    KONTSUMISMOA ETA KONTSUMO ARDURATSUA:ERANTZUKIZUN PERTSONALA:PUBLIZITATEA ETA KONTRAPUBLIZITATEA:IPARRAREN ETA HEGOAREN ARTEKO DESOREKABIDEZKO MERKATARITZAKO KATEA ETA OHIKO MERKATARITZA-KATEAHEGOALDEKO NEKAZARIEN EGOERABIBLIOGRAFIA

    Sin titulo