ARGITARATZAILEA -...

Click here to load reader

  • date post

    07-Oct-2019
  • Category

    Documents

  • view

    0
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of ARGITARATZAILEA -...

  • ARGITARATZAILEA: Errenteriako Udala. Euskara ZerbitzuaEGILEA: Hik Hasi Euskal Heziketarako Aldizkaria (Arantxa Urbe)MAKETAZIOA: antza Komunikazio GrafikoaILUSTRAZIOAK: Juan Luis LandaARGAZKIAK: Errenteriako Udal Artxiboa, Fomento Cultural, Oiarso Auzo Elkartea, Luis Elberdin eta Hik HasiL.G: SS-1256-2009Inprimatzailea: antza Komunikazio Grafikoa

    OHARRA: 8. orrialdeko ilustrazioa Jon Graziak egina da.

  • 3

    Behatuargazkiak. Zer dakizu

    horiei buruz?

    70eko hamarkadaren amaieran, biztanleen% 40, 20 urtetik beherakoa zen.% 10 gutxitu zen.% 30 langabezian zegoen.

    Herritarrak hainbat esparrutangogor hasi ziren lanean.Kultura mugimendu bizi etaindartsua sortu zuten.

    Herria, industriala izatetikbizileku herrira igarotzekoeraldaketan hasi zen.

  • 4 DENBORA

  • 5ARDATZ

  • HISTORIAURREANola sortu ziren gure lurrak eta mendiak?

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    Nola dugu ordukoaren berri?

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    Zein izan zen herriko lehen biztanleen bizitokia?

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    Nola irudikatzen duzu haien bizimodua?

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    Giroa epeldu zuenean, kobazuloak utzi eta bestebizitoki batzuk eraiki zituzten. Non? Zein aldaketa izan zituen beraien bizimoduak?

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    Zein monumentu megalitiko ditugu herrian?

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    Ezabatu historiaurreko garaiari ez dagozkion hitzak:

    6

  • 7ERROMATARRAK, ERDI AROAZein eragin izan zuten erromatarrek gure bailaran?

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    Zein lau auzok osatzen zuten Oiartzun bailara?

    ELIZALDE ITURRIOTZ ELIZALDE ALTZIBAR

    UGALDETXO LEZO LEZO ITURRIOTZ

    ALTZIBAR ALTZA ORERETA ELIZALDE

    ORERETA ORERETA ITURRIOTZ ORERETA

    Gaztelako erregek Hiri-gutuna eman zion Oreretako auzoari. Zein aldaketa eragin zituen

    horrek eta zein agindu ezarri zituen?

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

  • 8 ERDI AROAZein ziren, zure ustez, Erdi Aroan herriak zituenbereizgarri nagusienak?

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    Nola bizi ziren garai hartako herritarrak?

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    Ba al dago Erdi Aroko elementuren bat gure herrian? Ikertu eta ipini ahal dituzun guztiak!

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

  • 9HERRIA HANDITUZ

    Zer esango zenuke marrazki hori ikusita?

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    Eta beste honi buruz?

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    Nolakoa izan da gure herriaren garapena Erdi Arotik gaur arte?

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    Kontatu zure auzoko jatorriari eta garapenari buruz dakizuna.�

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    �Auzoko klik!

  • Hainbat faktorek eragin zuen herrian industria hain indartsu errotzeko. Markatu zeintzuk.

    Itsas portua zuen. Mugatik gertu zegoen. Baserrietan ez zen nahiko lanik.

    Aireportutik hurbil zegoen. Dirudun jendea zegoen. Boterea ematen zuen.

    Lehengai asko zituen. Orube asko zeuden. Modernizatu nahi zuten.

    Kea gustukoa zuten. Errepidea igarotzen zen. Bertan ekoiztu nahi zuten.

    Zein ondorio izan zituen industrializazioak herrian eta herritarrengan?

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    Gogoratzen al duzu zein lantegi zeuden herrian?

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    Lehenagoko argazkia duzu hor, ezabatu ez dauden elementuak. Ipini beste aldean gaur egun zerdagoen haren lekuan.

    INDUSTRIALIZAZIOA

    10

  • 11NAHAS-MAHASEAN

    Hainbat urtetan hondamendiak izan ziren

    gertakari naturalen ondorioz:

    Lurrikarak eta uholdeak.

    Uholdeak.

    Sumendiak.

    Oiartzun ibaiaren arroa desbideratu zuten:

    Udal langileek.

    Ingeniari trebe batzuek.

    Langile batailoietako jendeak.

    Gure herriko mendiak dira:

    Urdaburu, Bianditz.

    Zaria, Arramendi.

    Jaizkibel, Bizarain.

    Udalerriko errekak isurtzen dira:

    Bidaso ibaira.

    Oiartzun ibaira.

    Oiartzun eta Urumea ibaietara.

    Azken hamarkadetan baserri gehienak:

    Desagertu dira.

    Berreraiki dira.

    Landetxe bihurtu dira.

    Zein gerratan eraiki zituzten San Marko eta

    Txoritokieta gotorlekuak:

    I. Mundu Gerran.

    Karlistadetan.

    Gerra Zibilean.

    Gure jairik nagusienak dira:

    Danborrada.

    Hallowen.

    Madalen jaiak eta inauteriak.

    Ez da gure herriko kirol elkarte baten izena:

    Touring.

    Easo.

    Beti-ona.

    Aspalditik bertako ohitura dugu jatea:

    San Blas opila.

    Errege opila.

    San Marko opila.

    Ez da gure herriko bertsolaria:

    Xenpelar.

    Saiburu.

    Bilintx.

    Asmatuko al zenuke aukeren artean zein den egokia?

  • 12

  • 13

  • 14 EUSKARA ALBISTE

    1569ko urtarrilare

    n 5a:

    Predikatzaile

    euskaldunaren bil

    a

    Gillen Tolosa he

    rriko bikarioak

    agintariei eskat

    u die predikatza

    ile

    euskalduna bilatz

    eko, urtero legez

    ,

    garizumako serm

    oia euskaraz esa

    n

    dezan. Izan ere,

    urtero Donostiak

    o

    San Telmo mon

    asterioko apaiz

    a

    etortzen den arre

    n, oraingoa gazt

    e-

    laniaz soilik m

    intzatzen dene

    z,

    ezin du euskara

    zko sermoia eska

    i-

    ni herriko arim

    a kristauen ald

    e.

    Kontuan izan b

    ehar da herrita

    r

    arruntek ez dakit

    ela gaztelaniaz.

    Agintariek onart

    u dute bikario-

    aren eskaria, eta

    apaiz euskaldu

    na

    bilatzeko eta da

    gokion limosna

    eta

    baimenak eman

    go dizkietela ga

    i-

    neratu zuten.

    Egun hauetan egiten ari den auzian

    hainbat herritarrek deklaratu dute.

    Lehen lekukoa, Pedro Lizarraga 36

    urteko sanpedrotarra izan da. Pasaiako

    alde hori Donostiako eskumenekoa

    izanik, bertako populatzaileak Frantzia-

    ko gaskoiak izan zirela adierazi du.

    Ondorioz, gaskoi hizkuntzak gaur arte

    iraun duela adierazi du. Beraz, herri

    horretan edo Donostian gaskoiera hitz

    egiten ez duena eta ezagutzen ez

    duena, ez dela bertakoa adierazi du,

    jatorrizko hizkuntza eta sortzezkoa

    gaskoiera delako, Errenterian eta pro-

    bintziako gainerako herrietan euskara

    den gisara.

    1627: Gaskoiak eta Euskaldunak

    1941eko otsaila:

    Debeku sorta euskararentzat

    Mojen eskola salatudute han barruan euskalizenak erabiltzen direlako-an.

    1936an gerra hasi zenetikigarotako urteak gogorrakizan dira euskararentzat. Izanere, bata bestearen atzetik eto-rri dira euskararen gainekodebekuak eta haren kontrakoaginduak.

    Gogora dezagun lehendebekua, 1936ko abenduaren23koa izan zela: euskaraz zeu-den edo Espainiako batasuna-ri mehatxu egiten zioten karte-lak kentzekoa.

    1937ko ekainaren 9an,Carmelo Recalde alkateakberak herritar bat salatu zuenbeste bati euskal izenaz deituziolako. Urte bereko urriaren15ean hilobietako euskal ins-kripzioak kentzeko aginduzuten.

    1939tik aurrera salaketaeta isun ugari izan zen euskalizenak erabiltzeagatik.

    1863: Bonapartek sailkatuaL.L. Bonapartek gure herriko eus-

    kara sailkatu du. Haren arabera, eus-

    kara gipuzkoarra da, ekialdeko dia-

    lektoa eta Hernaniko aldaera duena.

    2025:

    Joan den mend

    earen lehen her

    enean

    Añibarrok gure h

    erria peto-peto

    euskaldu-

    nak ziren artean

    zerrendatu baz

    uen ere,

    egoera aldatzen

    ari da euskararen

    kaltetan.

    1845ean berta

    ko hizkuntza n

    agusia

    zen artean. Ku

    ltura ohitureta

    n ekarri

    zituen aldakete

    z gain, mende

    amaieran

    gaztelaniadun et

    orkinen iritsierak

    kanpoko

    hizkuntza gehiag

    o erabiltzea eka

    rri zuen.

    Enrike Elizetxe

    ak, ordea, Iba

    izabal

    aldizkarian idat

    zitakoaren arab

    era udalak

    euskarari bere l

    ekua aitortzea e

    rabaki du,

    bandoak beti g

    aztelaniaz egit

    en direla

    kexu diren herri

    tar ugarien poze

    rako.

    Ez da ahaztu b

    ehar herritarra

    k oso

    euskaltzaleak di

    rela: gogoz ikus

    i eta txa-

    lotzen dira eusk

    arazko antzezl

    anak eta

    bertsopaperak er

    e berehala saltze

    n dira.

    1902: Euskara g

    ain beheran

    Irudikatu urte horretan zein a

    lbiste eman ote daitekeen eus

    -

    kararen gainean eta idatzi.

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . .

    1654ko azaroaren 11:

    Kaputxindarren komentuan fraide euskaldunik ezUdalak bere protesta azaldu du

    Kaputxindarren komentua Aragoiko-aren mende utzi dutelako eta hangofraideak ekarri dituztelako. Era bere-an, gogorarazi du aipatu komentuazabaltzeko baldintza bertan euskarazkonfesatzea eta predikatzea izan zela;hori baita herrikoen eta ingurukoen

    hizkuntza, eta komentua herrianerrotzearen arrazoia.

    Udalak, bestalde, kaputxindarreieskatu die komentuaren sorreranizan zituzten helburuei eusteko, eta,horretan, Gaztelako eta Aragoikofraideek ezingo dute alemandarrekbaino ekarri handiagoa egin.

  • 15ZENBAT GARA?Usteak erdi ustel izaten omen dira... Horregatik, oso garrantzitsua da hizkuntzen gaineko neurketak etadatu bilketak egitea. Jarraian dituzu horietako batzuk, ea zer iruditzen zaizkizun!

    1986 2001 2006Kop. % Kop. % Kop. % Kop. %

    Elebidunak 9.705 23,4 12.096 32,5 12.915 36,4Elebidun hartzaileak 5.329 12,9 7.701 20,7 6.018 16,9Erdaldun elebakarrak 26.417 63,7 17.464 46,9 16.588 46,7GUZTIRA 41.451 100 37.261 100 35.521 100

    1986 2006 20Landa eremua 86,3 84,4Erdialdea 34,4 48,9Gaztaño-Agustinak 24,8 42,8Pontika 21,6 42,2Olibet-Etxeberrieta 25,0 39,9Gabierrota-Lartzabal 25,0 38,5Alaberga-Versalles 31,6 35,5Iztieta 18,2 31,1Kaputxinoak 11,0 29,9Galtzaraborda 17,7 28,2Beraun 10,7 24,2Alde Zaharra 44,7GUZTIRA 23,4 36,4

    Uste zenituen modukoak al dira datuak?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    Zerk harritu zaitu? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    Non espero zenituen hobeak/okerragoak? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    LEKUA EUSKARAZ ULERTU DU GAZTELANIAZ NESKAK

    Amarekin Aitarekin

    MUTILAK

    Amarekin Aitarekin

    AUKERATZEKO ARRAZOIAK

    Itur

    ria: E

    usta

    t, 19

    86; E

    usko

    Jau

    rlarit

    za, 2

    006.

    Ald

    e Za

    harr

    a E

    rdia

    ldea

    reki

    n el

    kart

    u zu

    ten

    2006

    ko n

    eurk

    etan

    .

    Itur

    ria:

    Eus

    tat,

    1986

    ; Gai

    ndeg

    ia, 2

    001;

    E

    usko

    Jau

    rlar

    itza,

    200

    6.

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

  • 16 EUSKARA

    LAU HAIZETARA EUSKALDUNON ELKARTEA1992an sortu zen euskararen nor-malizazioaren alde eta herrikohizkuntza-komunitatearen trin-kotzearen alde lan egiteko.Hainbat arlotan garatzen du berejarduna:Kultura: Xenpelar Bertso Esko-la; bertsolaritza irakatsi eta susta-tzeaz gain, hainbat bertso saioeta lehiaketa antolatzen ditu urte-an zehar: bertso-paper lehiake-tak, sariak, gazteen bertso-afariaeta jai egun berezietako saioak;Santa Ageda eta Urte Zaharrekokoplak; Gaztain erre jaia; Olen-tzero eta Mari Domingiren eto-rrera; Madalenetako pegatinalehiaketa eta abar.Euskalduntzea: euskaldun berriaketa euskaldun zaharrak elkartu etaeuskaraz aritzeko aukera izandezaten “Mintzalaguna” egitas-moa.Haur eta gazteak: “Eskolatikkalera” haur eta gaztetxoen esko-la-orduz kanpoko jarduerak eus-kalduntzeko egitasmoa.

    Kanttalen etxea, Santsoenea kalea 2, [email protected]

    EUSKAL HERRIAN EUSKARAZHerritarren artean euskalduntze-aren aldeko sentsibilizazioa sus-tatzea eta euskaraz bizitzeko ilu-sioa eta grina sortzea du helburu,hizkuntza erasoei erantzunez etamezu erdaldunak neutralizatuz.Bestalde, euskararen ofizialtasunosoa eskatzen dute Euskal Herriosoan.Garrantzi handia ematen dieteeuskaraz bizitzeko hautua egitea-ri eta hura indartzea funtsezkoadela pentsatzen dute. Bide horre-tan, egitea bezain garrantzitsuadute eragitea.Hizkuntza eskubideen defentsaeta aldarrikapena egiten jarraitunahi dute. Bide horretan, hainbatesparrutan lan egiten dute: udal,osasun eta justizia administrazio-etan, irakaskuntzan, merkatari-tzan, norbanako mailan eta herrihedabideen alorrean, esaterako.Horretarako, euskararen ezagu-tzaz gain, erabileraren bermeaezinbestekoa dela iritzirik, urte-tan martxan jarritako EuskarazBizi dinamikari sostengua ema-ten diote.

    [email protected]

    UDALEKO EUSKARADEPARTAMENDUAUdalerriaren hizkuntza-norma-lizazioan garrantzi handia du:Goi-mailako erakundeen etaherritarren arteko zubia delako;Udal mailako hizkuntza-politi-ka berezkoa egituratzeko ahal-bideak dituelako; herritarrenartean eta hizkuntza-normaliza-zio mailan eredu izan daitekeengarrantzizko erakunde nagusiadelako; legeak ere hala agintzenduelako.Hala, Udalaren hizkuntza-poli-t ikak eredu eta eragile izanbehar du udalerriko beste sekto-re guztientzat.Hainbat egitasmo antolatu edobabesten ditu: irakaskuntza,euskalduntzea-prestakuntza,familia transmisioa, administra-zioa, teknologia berriak, lanmundua, aisia, kirola, komuni-kabideak eta kulturgintza ere-mura bideratutakoak.

    Herriko enparantza z/[email protected]a.net

    Euskararen gorakada jende askok egindako euskaraz bizitzeko ahaleginari esker gertatzen ari da.Euskarak aurrera jarraituko badu ezin gara lo egon. Elkarte hauek ez daude lo, eta zu?

    Ezagutu ditugu herriko hainbat elkartek euskararen ezagutza eta erabilera sustatzeko

    egiten dituzten ekintzak. Proposatu zuk ere beste bat. Zehaztu non eta nola burutu.

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

  • 17ETA NI

    Askotan ohituraz hitz egiten dugu lagun batekin euskaraz edo beste batekin gaztelaniaz. Horregatik,

    batzuetan, euskaraz badakitenekin ere gaztelaniaz aritzen gara. Ohiturak!

    Erraza ote da ohiturak aldatzea? Proba dezagun!

    NIRE ERRONKA:

    Norekin egingo dut? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    Zein da abiapuntua? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    Zenbat egingo dut? Guztia Gehiena Batzuetan

    Zein izango da urrats zehatza? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    Lortu al dut? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    Hainbat etorkinek lortu dute euskaraz ikastea. Ezagutzen al duzu inor? Kontatu bere historia:

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    Hona lau lagun: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    Hona lau leku: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    Etengabe zein hizkuntzatan aritu erabakitzen ari gara.Nolako harremana dut nik euskararekin? Noiz eta norekin erabiltzen ote dut... Ikus dezagun!

    Idatzi azken aldian egin dituzun 6 gauza gustagarri edo dibertigarrienak... adi! Euskarazizan bada gorriz idatzi, gaztelaniaz izan bada urdinez.

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    Ikastetxeko eremu bakoitzean egindako neurketen emaitzak:

    Sarrera irteera tarteetan Jolasgaraian Jangelan Autobus geltokian

    Euskaraz / Gaztelaniaz

    LagunekinBeti gaztelaniaz Ia beti gaztelaniazIa beti euskaraz Batean zein besteanBeti euskaraz

    Non / NorekinBeti gaztelaniaz Ia beti gaztelaniazIa beti euskaraz Batean zein besteanBeti euskaraz

  • 18 BIOGRAFIA

  • 19ATZERA BEGIRA

    Egileak:

    Nori zuzenduta:

    Aurkezpen mota:

    Iraupena:

    Erabilitako bitartekoak:

    Sinopsia:

    Gidoia:

    PROIEKTUAREN IZENBURUA:

    IRAGARKIA

  • 20 AURRERA BEGIRA

    Nor ginen badakigu, izaten ari gara... baina nor izango gara?

    Egin dezagun hamar urte aurrerako jauzia. Zenbat urte izango dituzu? . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ikasten aritu nahiko nuke.

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . lanean aritu nahiko nuke.

    Nolako harremana izan nahiko zenuke udalerriko ingurumenarekin? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    Zein elkarte edo esparrutan gustatuko litzaizuke aritzea? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    Zer uste duzu gertatuko dela biztanleekin: gehitu egingo dira edo gutxitu? Biztanle kopuruak

    handitzen jarraitzen badu herriak handitu egin beharko du. Norantz uste duzu handituko dela? . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    Zer proposatuko zenuke herritarren bizi-kalitatea hobetzeko? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    Nolakoa irudikatzen duzu izango direla gure udalerria eta herria 10 urte barru? . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    Nolakoa gustatuko litzaizuke izatea? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    Hor duzu herriko gaur eguneko mapa. Zuri-beltzean dago,

    nahi duzun kolorea izan dezake: berdea, grisa, iluna...

    nahi duzuna bota eta eraiki dezakezu!!!

  • 21ERAIKIZ

  • 22 ETA GERO?

    Zein uste duzu direla gure herriak dituen arazo larrienak? Saiatu ahalik eta esparru gehie-nak kontuan izaten.

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    10 urte barru alkate bazina, zein konponbide emango zenieke?

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    10 urte barru herrian bizitzen ikusten duzu zure burua?

    Herriz aldatzekotan, nora joango zinateke? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    Eta auzoz aldatzekotan, nora? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    Antzinean Urumea ibaitik Bidasora bitarteko lurrek osatzen zuten gure bailara. Ondoren, Pasaiatik Irunera

    bitartean. Mendeetan zehar zatituz joan da bailara, herri bakoitzak bere bidea egin duelarik bere aldetik

    garatuz eta indartuz.

    Orain, zenbait gauzatarako, berriro elkartzen ari dira: Oarsoaldeako Garapen Agentzia, HITZA-ko egitas-

    moa: OARSO-BIDASOko HITZA eta abar.

    Etorkizun oparoagoa izan dezagun, nola irudikatzen duzu egin beharreko lana:

    elkarlanean ala bakoitza bere aldetik. Zergatik?

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    Asmatu logo bat eta lema bat etorkizuneko gure herriarentzat.

  • Nor ginen

    Itsas bazterrean

    Handituz

    Gure altxorra

    Orain, gu!

    Etorriko direnak

    123456

    Herriaezagutzen

    www.ondarea-errenteria.net

    Errenteriako Udala